De oorsprong in de oudheid
Het kleine dorp Almudaina in de provincie Alicante draagt een geschiedenis met zich mee die veel verder reikt dan zijn bescheiden omvang doet vermoeden. De naam zelf komt uit het Arabisch en betekent ‘citadel’ of ‘versterkte plaats’. Daarmee is meteen een belangrijk kenmerk uit het verleden benoemd: de ligging van Almudaina was strategisch, met een uitkijk over de valleien en routes die door de Comtat liepen. Al in de tijd van de Iberiërs en later de Romeinen moet deze plek bekend zijn geweest als uitvalsbasis en als doorgang naar de kust. Archeologische vondsten, zoals stukken keramiek en resten van oude muren, wijzen op een lange bewoningsgeschiedenis, al is het vooral de islamitische periode die een onuitwisbare stempel op het dorp heeft gedrukt.
Het Moorse tijdperk en de bouw van de toren
De Moorse overheersing in het huidige Spanje begon in de 8e eeuw en duurde in deze streek bijna vijf eeuwen. In Almudaina was dit de periode waarin de karakteristieke toren werd gebouwd, die vandaag de dag nog altijd fier overeind staat. Deze toren was geen losstaand bouwwerk, maar maakte deel uit van een kleiner verdedigingsstelsel dat de omliggende dorpen en landbouwgronden moest beschermen. Het was een tijd waarin de bevolking leefde van de olijf- en amandelteelt, irrigatiesystemen aanlegde en het landschap structureerde met terrassen. Almudaina was toen geen geïsoleerde nederzetting, maar onderdeel van een netwerk van Moorse dorpen en kastelen die samen het hart vormden van de Comtat.
De christelijke herovering en nieuwe verhoudingen
In de 13e eeuw kwam er een grote verandering toen koning Jaume I van Aragón de regio veroverde tijdens de zogenoemde Reconquista. Almudaina, dat tot dan toe sterk islamitisch georiënteerd was, werd overgedragen aan christelijke machthebbers. Dit leidde tot een nieuwe indeling van het land en tot de komst van nieuwe bevolkingsgroepen. De moslimbewoners, bekend als mudéjares, mochten aanvankelijk blijven en bleven vaak werken op het land, maar stonden onder toezicht en nieuwe regels. Almudaina kreeg hierdoor een gemengde samenleving waarin oude gebruiken naast nieuwe christelijke tradities bestonden. Kerken en kapellen verschenen waar voorheen moskeeën hadden gestaan, en het dorpsplein ontwikkelde zich tot het hart van het sociale leven.
De 16e en 17e eeuw: onrust en veranderingen
De eeuwen na de herovering waren niet eenvoudig. Het koninkrijk Valencia werd in de 16e eeuw getroffen door interne opstanden en de aanwezigheid van piraten langs de Middellandse Zee zorgde voor onveiligheid. Almudaina, met zijn verdedigende toren, bleef een kleine maar waakzame gemeenschap. De grootste verandering kwam echter in de 17e eeuw, toen de Moriscos – de afstammelingen van de moslims die zich na de Reconquista tot het christendom hadden bekeerd – door de Spaanse kroon werden verdreven. Dit 
betekende een enorme klap voor de landbouw en de bevolkingsdichtheid van kleine dorpen zoals Almudaina. De velden raakten deels verlaten en het dorp kende een periode van neergang waarin het moest vechten om zijn bestaansrecht te behouden.
De rol van Almudaina in de Comtat
Hoewel Almudaina altijd klein is gebleven, speelde het dorp een rol binnen de bredere gemeenschap van de Comtat. Samen met omliggende dorpen zoals Planes, Millena en Gorga vormde het een netwerk van kleine gemeenten die gezamenlijk verantwoordelijk waren voor handel, verdediging en religieuze festiviteiten. De inwoners van Almudaina brachten hun oogst naar lokale markten en namen deel aan de jaarlijkse feesten ter ere van heiligen, die vaak door meerdere dorpen tegelijk werden gevierd. De toren van Almudaina bleef symbool van waakzaamheid en gaf het dorp een herkenbare identiteit in een tijd waarin vele kleine nederzettingen verdwenen of werden opgenomen door grotere buurgemeenten.
19e eeuw: de tijd van modernisering
De 19e eeuw bracht nieuwe kansen, maar ook uitdagingen. De industrialisatie bereikte weliswaar de regio rond Alcoy, maar dorpen als Almudaina bleven grotendeels agrarisch. Terwijl Alcoy zich ontwikkelde tot een centrum van textielproductie, bleef Almudaina vasthouden aan traditionele landbouw. Toch profiteerde het dorp indirect van de verbeterde wegen en handelsroutes die werden aangelegd. Inwoners konden makkelijker hun producten verhandelen en sommigen vonden werk in de opbloeiende industrie van de omliggende steden. De kerk van Almudaina werd in deze periode versterkt en uitgebreid, waardoor ze een centrale plaats in het dorpsleven innam. Religie en traditie bleven de
ankerpunten van de gemeenschap.
20e eeuw: ontvolking en herinneringen
De 20e eeuw was een tijd van grote veranderingen in Spanje, en Almudaina bleef daar niet van gevrijwaard. Vooral na de Spaanse Burgeroorlog (1936–1939) en tijdens de decennia die volgden, trok een groot deel van de plattelandsbevolking weg naar de steden of naar de kust om daar werk te vinden. Almudaina kromp in inwonertal en werd een dorp dat grotendeels uit ouderen bestond. Toch hield men vast aan de tradities: de jaarlijkse feesten, processies en dorpsbijeenkomsten bleven bestaan en zorgden voor samenhang. Het dorp ontwikkelde zich tot een plek waar mensen met heimwee naar hun roots terugkeerden in de zomermaanden, wanneer families weer samenkwamen om de banden te onderhouden.
Een levend verleden in de 21e eeuw
Vandaag de dag is Almudaina een klein, maar levendig voorbeeld van hoe historie bewaard blijft in de provincie Alicante. Het inwonertal is beperkt, maar de herinnering aan het verleden is zichtbaar in de smalle straatjes, de eeuwenoude toren en de kerk die het dorpsplein domineert. Evenementen die geworteld zijn in eeuwenoude tradities geven het dorp kleur en betekenis. Almudaina staat bekend als een plek waar het verleden nog voelbaar is, waar het verhaal van de Moorse toren wordt doorverteld en waar bezoekers zich even in een andere tijd wanen. Voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van Alicante en de kleine dorpen van de Comtat, biedt Almudaina een rijk palet aan verhalen dat verder gaat dan stenen en straten alleen. Het is een plaats die een belangrijk hoofdstuk vertelt van het verleden van de provincie en daarmee een waardevol erfgoed vormt voor de toekomst.