Geschiedenis Guardamar del Segura

De geschiedenis van Guardamar del Segura begint bijna drieduizend jaar geleden, bij de monding van de rivier Segura aan de zuidelijke Costa Blanca. Fenicische handelaren, Iberische gemeenschappen en islamitische bewoners lieten hier belangrijke archeologische sporen na. Rond 1271 stichtte Alfonso X een versterkte stad, die door de aardbeving van 1829 vrijwel volledig werd verwoest. Het huidige Guardamar ontstond daarna op een nieuwe locatie. Ook de strijd tegen oprukkende duinen veranderde het landschap voorgoed. In dit artikel volgen we deze bijzondere geschiedenis, van de oudste nederzettingen tot de moderne kustplaats.

Wie vandaag langs de zonnige boulevards van Guardamar del Segura wandelt, met het zachte geruis van de Middellandse Zee op de achtergrond, vermoedt nauwelijks hoeveel geschiedenis onder deze plaats ligt. En toch hoeft iemand in Guardamar niet ver te zoeken om het verleden te voelen. Op de heuvel met de kasteelresten, in de rechte straten van het centrum, in de duinen en bij de monding van de Segura ligt een verhaal opgeslagen van opbouw, verwoesting en opnieuw beginnen.

De geschiedenis van Guardamar del Segura is geen rechte lijn. De plaats werd voortdurend beïnvloed door haar ligging tussen zee, rivier en vruchtbare landbouwgronden. Handelaren kwamen hier aan land, verschillende culturen bouwden nederzettingen, middeleeuwse bewoners zochten bescherming achter stadsmuren en latere generaties moesten hun woonplaats na een verwoestende aardbeving opnieuw opbouwen. Zelfs het dennenbos dat tegenwoordig zo vanzelfsprekend bij Guardamar hoort, ontstond uit een grootschalige poging om de stad tegen oprukkend zand te beschermen.

Voor Nederlanders en Belgen die de provincie Alicante beter willen begrijpen, is Guardamar daardoor veel meer dan een badplaats met brede stranden. Het is een kustplaats waar archeologie, middeleeuwse verdediging, natuurrampen, landbouw, duinbeheer en toerisme samenkomen. Opvallend is bovendien dat sommige van de belangrijkste historische vindplaatsen eeuwenlang onder het zand verborgen lagen. Dezelfde duinen die ooit een bedreiging vormden, hielpen dus ook om een uitzonderlijk oud verleden te bewaren.

De Fenicische geschiedenis van Guardamar

De oudste belangrijke archeologische sporen van Guardamar del Segura gaan terug tot de vroege ijzertijd. De monding van de Segura was toen een aantrekkelijk gebied voor bewoning en handel, omdat de rivier toegang bood tot het achterland en de Middellandse Zee verbindingen mogelijk maakte met andere kustgebieden. De natuurlijke omstandigheden waren wel anders dan tegenwoordig. De kustlijn lag op verschillende plaatsen verder landinwaarts en rond de riviermonding bevonden zich waterlopen, moerassen en een estuarium waar zoet en zout water samenkwamen.

Juist deze omstandigheden trokken Fenicische handelaren aan. De Feniciërs waren afkomstig uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, vooral de kuststreek van het huidige Libanon. Zij ontwikkelden vanaf het eerste millennium voor Christus een uitgebreid netwerk van handelsplaatsen langs de Middellandse Zee. Hun aanwezigheid in Guardamar laat zien dat dit deel van de huidige provincie Alicante al bijna drieduizend jaar geleden was verbonden met internationale handelsroutes.

Cabezo Pequeño del Estaño

Een van de oudste Fenicische vindplaatsen is Cabezo Pequeño del Estaño. Deze versterkte nederzetting lag op de rechteroever van de Segura, ongeveer twee kilometer ten westen van het huidige centrum van Guardamar. De archeologische resten worden gedateerd tussen de negende en zevende eeuw voor Christus. Daarmee behoort de nederzetting tot de vroegste bekende Fenicische aanwezigheid in deze regio.

Bijzonder aan Cabezo Pequeño del Estaño is de verdedigingsmuur. Deze werd gebouwd met vooruitstekende bastions en een constructie die bekendstaat als een systeem van kazematten. Het ontwerp vertoont overeenkomsten met verdedigingswerken uit het oostelijke Middellandse Zeegebied. Daarmee vormt de nederzetting een tastbaar voorbeeld van de technische kennis die de Feniciërs naar het westen meebrachten.

Binnen de ommuring zijn resten van woningen, werkruimten en ambachtelijke activiteiten gevonden. Vooral metaalbewerking speelde een belangrijke rol. Archeologen ontdekten aanwijzingen voor ovens en werkplaatsen waar metalen voorwerpen werden geproduceerd of verwerkt. De nederzetting had daardoor niet alleen een verdedigende functie, maar was ook verbonden met handel en nijverheid.

Rond het midden van de achtste eeuw voor Christus veranderde de situatie. Volgens archeologisch onderzoek kreeg de nederzetting te maken met een aardbeving, terwijl ook de natuurlijke omstandigheden bij de riviermonding veranderden. Door sedimentafzetting werd het steeds moeilijker om schepen dicht bij de nederzetting te laten komen. De bewoners weken geleidelijk uit naar een gunstiger gelegen plaats dichter bij open zee.

Deze ontwikkeling wordt in verband gebracht met de groei van La Fonteta. Toch werd Cabezo Pequeño del Estaño niet onmiddellijk verlaten. Archeologische vondsten wijzen erop dat in de zevende eeuw voor Christus nog ambachtslieden aanwezig waren. Uiteindelijk verloor de nederzetting haar betekenis aan de grotere handelsplaats bij de kust.

La Fonteta aan de riviermonding

La Fonteta is tegenwoordig een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van Guardamar del Segura. De nederzetting lag aan de rechteroever van de toenmalige monding van de Segura en werd gesticht door Fenicische bewoners. De belangrijkste bewoningsperiode loopt van de achtste tot de zesde eeuw voor Christus.

De ligging was bijzonder gunstig. Via de rivier konden goederen naar het achterland worden vervoerd, terwijl schepen verbindingen onderhielden met andere handelsplaatsen langs de Middellandse Zee. Guardamar was daardoor al vroeg een schakel tussen de landbouwgebieden van het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland en een veel grotere mediterrane handelswereld.

La Fonteta was geen eenvoudige tijdelijke handelspost. Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat de nederzetting over woningen, straten, werkplaatsen, opslagruimten en verdedigingswerken beschikte. De stad kan volgens bepaalde schattingen een oppervlakte van ongeveer acht hectare hebben beslagen, al ligt een groot deel nog onder het zand en is de precieze omvang niet volledig vastgesteld.

De archeologische vondsten laten zien dat hier verschillende ambachten werden uitgeoefend. Er zijn aanwijzingen gevonden voor metaalbewerking, keramiekproductie en andere vormen van nijverheid. Ook werden voorwerpen aangetroffen die afkomstig waren uit andere delen van het Middellandse Zeegebied. Dat bevestigt dat La Fonteta deel uitmaakte van een uitgebreid handelsnetwerk.

Bijzonder is de manier waarop de nederzetting zich ontwikkelde. Tijdens de oudste fase stonden er woningen die grotendeels met leem en andere beschikbare materialen waren gebouwd. Later werd een omvangrijk verdedigingssysteem aangelegd. Daarbij werd rekening gehouden met de natuurlijke omstandigheden en waarschijnlijk ook met het risico van aardbevingen in de streek.

Rond het midden van de zesde eeuw voor Christus kwam een einde aan de bewoning van La Fonteta. De precieze oorzaken zijn niet volledig vastgesteld. Veranderende handelsnetwerken en de ontwikkeling van het landschap kunnen een rol hebben gespeeld. De nederzetting raakte uiteindelijk onder het zand bedolven, waardoor een belangrijk deel van de archeologische resten goed bewaard bleef.

Ook in de eenentwintigste eeuw wordt La Fonteta nog onderzocht. Nieuwe opgravingscampagnes hebben aanvullende delen van de Fenicische verdedigingswerken aan het licht gebracht, waaronder muren en torens. Dat maakt duidelijk dat de kennis over deze oude handelsstad nog steeds groeit. De archeologische vindplaats is daarom niet alleen een herinnering aan het verleden, maar ook een plaats waar onderzoekers nieuwe hoofdstukken uit de geschiedenis van Guardamar ontdekken.

Iberische en Romeinse bewoning

Na de Fenicische periode bleef de omgeving van de benedenloop van de Segura belangrijk voor bewoning en handel. Tijdens de Iberische periode ontwikkelden zich verschillende nederzettingen in het gebied tussen de kust en het binnenland. De Iberiërs leefden van landbouw, veeteelt en ambachtelijke productie, maar onderhielden ook contacten met andere gemeenschappen langs de Middellandse Zee.

Een van de bekendste vindplaatsen uit deze periode is Cabezo Lucero, enkele kilometers landinwaarts. De archeologische resten maken duidelijk dat hier een gemeenschap leefde met een eigen religieuze en culturele traditie. Vooral de begraafplaats van Cabezo Lucero heeft belangrijke informatie opgeleverd over de manier waarop Iberische families hun doden begroeven en herdachten.

Cabezo Lucero en de Dama de Guardamar

Cabezo Lucero is vooral bekend vanwege de ontdekking van de Dama de Guardamar. Op 22 september 1987 vonden archeologen tijdens opgravingen een eerste fragment van een bijzondere Iberische stenen sculptuur. Het ging om een deel van een hoofdtooi die later onderdeel bleek te zijn van een vrouwenbuste.

De verdere opgraving leverde verschillende andere fragmenten op, waaronder delen van het gezicht, de hals en de sieraden. De sculptuur was in de oudheid zwaar beschadigd geraakt. Sommige stukken vertoonden sporen van slagen en vuur, waardoor de reconstructie bijzonder ingewikkeld was.

De fragmenten werden overgebracht naar het archeologische museum van Alicante, waar restaurateur Vicente Bernabeu aan een langdurige restauratie begon. Tussen oktober 1987 en juni 1988 werden de stukken onderzocht, gereinigd en waar mogelijk opnieuw samengevoegd. Het resultaat was een indrukwekkende Iberische vrouwenbuste die tegenwoordig bekendstaat als de Dama de Guardamar.

De sculptuur wordt doorgaans gedateerd in de vierde eeuw voor Christus. Zij vertoont overeenkomsten met de veel bekendere Dama de Elche, onder meer door de bijzondere hoofdtooi en de rijk uitgewerkte sieraden. Toch heeft de Dama de Guardamar een eigen karakter en vormt zij een belangrijk onderdeel van de Iberische kunstgeschiedenis.

Het oorspronkelijke beeld wordt bewaard in het Museo Arqueológico Provincial de Alicante, beter bekend als MARQ. In het Museo Arqueológico de Guardamar is een replica te zien, samen met andere vondsten die inzicht geven in de Iberische cultuur.

De ontdekking van de Dama de Guardamar laat zien dat de omgeving van de Segura tijdens de Iberische periode een belangrijk cultureel gebied was. Niet alleen de landbouw en handel waren van betekenis, maar ook religieuze gebruiken, beeldhouwkunst en de manier waarop gemeenschappen hun overledenen herdachten.

Romeinse activiteiten bij Montcaio

Ook tijdens de Romeinse periode bleef het kustgebied van Guardamar in gebruik. Bij Montcaio, ten zuiden van het huidige centrum, zijn resten gevonden van een Romeinse nederzetting die verband hield met de exploitatie van de zee.

De belangrijkste Romeinse bouwfasen worden gedateerd tussen de eerste en vierde eeuw na Christus. De nederzetting was verbonden met visserij, zoutwinning en de verwerking van producten uit zee. Deze activiteiten waren in de Romeinse wereld van groot economisch belang, omdat gezouten vis en andere geconserveerde producten over grote afstanden konden worden vervoerd.

De kust bood daarvoor gunstige omstandigheden. De nabijheid van de Middellandse Zee maakte de aanvoer van vis mogelijk, terwijl zout en andere natuurlijke hulpbronnen konden worden gebruikt bij de verwerking. Via zee konden de producten vervolgens naar andere plaatsen worden verhandeld.

Bij Montcaio zijn bovendien resten gevonden van een latere islamitische gebedsplaats uit de tiende of elfde eeuw. Daarmee laat deze vindplaats zien hoe één locatie in verschillende historische perioden opnieuw kon worden gebruikt.

Ook op de kasteelheuvel van Guardamar zijn sporen uit de Romeinse periode aangetroffen. Daaronder bevinden zich voorwerpen die verband houden met religieuze gebruiken, waaronder een klein bronzen beeldje van de Romeinse god Mercurius.

De Romeinse geschiedenis van Guardamar is daarmee niet die van een grote stad met monumentale theaters of openbare badhuizen. Het gaat vooral om een kustgebied waar visserij, handel, landbouw en kleinere nederzettingen deel uitmaakten van een groter economisch netwerk.

De Rábita Califal en islamitische periode

In de vroege middeleeuwen veranderden de politieke verhoudingen op het Iberisch Schiereiland ingrijpend. Vanaf de achtste eeuw kwamen grote delen van het zuidoosten onder islamitisch bestuur te staan. De streek rond de Segura maakte deel uit van al-Andalus, waar verschillende landbouwgemeenschappen en religieuze nederzettingen ontstonden.

Een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen uit deze periode is de Rábita Califal van Guardamar. Dit complex ligt in de duinzone van het Parque Alfonso XIII, ongeveer een kilometer van de monding van de Segura. De resten behoren tot de bijzonderste voorbeelden van islamitische religieuze architectuur op het Iberisch Schiereiland.

Een islamitisch complex uit 944

De Rábita Califal dateert uit de tiende eeuw, tijdens het kalifaat van Córdoba. Het complex werd gebruikt door een gemeenschap die religieuze activiteiten combineerde met bewaking en bescherming van de kust. Een rábita of ribat was een religieuze nederzetting die een bijzondere plaats kon innemen in grensgebieden van de islamitische wereld.

De precieze functie verschilde per plaats en periode. In Guardamar ging het om een gemeenschap met gebedsruimten en voorzieningen voor bewoners en bezoekers. De ligging bij de kust was belangrijk, omdat het gebied zowel een verbinding met de buitenwereld als een kwetsbare grenszone vormde.

Het complex bestaat uit 23 gebedscellen, twee aanvullende vertrekken en een moskee. De verschillende gebouwen zijn georganiseerd rond twee hoofdstraten. De indeling maakt duidelijk dat de Rábita meer was dan één afzonderlijk religieus gebouw. Het ging om een kleine gemeenschap waar mensen verbleven, baden en elkaar ontmoetten.

De gebedscellen waren rechthoekig van vorm en beschikten over een muur die de gebedsrichting naar Mekka aangaf. In deze muur bevond zich een mihrab, een nis die de richting van het gebed markeerde. Sommige vertrekken waren bestemd voor bewoners die langdurig in het complex verbleven, terwijl andere ruimten waarschijnlijk werden gebruikt voor de opvang van bezoekers of pelgrims.

De aanwezigheid van een bijna volledig bewaard islamitisch religieus complex maakt Guardamar uitzonderlijk. Veel vergelijkbare gebouwen verdwenen in latere eeuwen of werden sterk verbouwd. Hier zorgde het oprukkende zand er juist voor dat belangrijke delen van de oorspronkelijke structuur behouden bleven.

De ontdekking van de stichtingsinscriptie

De moderne geschiedenis van de Rábita begon in 1897, toen bosbouwkundig ingenieur Francisco Mira y Botella tijdens werkzaamheden in de duinen op oude muren en een bijzondere steen met Arabische tekst stuitte.

Het ging om een stichtingsinscriptie op een plaat van rode zandsteen. De tekst vermeldde de bouw van een moskee in het islamitische jaar 333, overeenkomend met 944 na Christus. De inscriptie werd aangebracht tijdens het bewind van Abd al-Rahman III, de kalief van Córdoba.

In de tekst worden ook de personen genoemd die betrokken waren bij de stichting en de bouw van de moskee. Daarmee vormt de steen een bijzonder historisch document. De inscriptie behoort tot de oudste bekende Arabische bouwinscripties uit het gebied van de huidige Valenciaanse Gemeenschap.

De oorspronkelijke steen wordt tegenwoordig bewaard in het Museo Arqueológico de Murcia. Op de vindplaats is een replica aangebracht, zodat bezoekers de betekenis van de inscriptie kunnen begrijpen.

Hoewel Mira de resten al in 1897 had ontdekt, duurde het nog tientallen jaren voordat systematisch archeologisch onderzoek begon. Pas in december 1984 werden uitgebreide opgravingen uitgevoerd. Daarbij kwam het bijzondere complex geleidelijk onder het zand vandaan.

De archeologen ontdekten niet alleen de gebedsruimten, maar ook aardewerk, olielampen, kookgerei en verschillende andere voorwerpen die inzicht geven in het dagelijkse leven. Daarnaast werden Arabische inscripties en graffiti op muren gevonden. Sommige teksten bevatten de namen van bezoekers of verwijzingen naar religieuze activiteiten.

Het complex werd vermoedelijk in de elfde eeuw verlaten. Onderzoekers brengen die gebeurtenis mede in verband met een aardbeving die schade veroorzaakte aan verschillende gebouwen. Daarna raakten de resten geleidelijk door zand bedekt.

De Rábita Califal laat zien hoe Guardamar tijdens de islamitische periode een bijzondere functie had. Het was niet alleen een kustgebied waar landbouw en visserij plaatsvonden, maar ook een plaats met religieuze betekenis en een rol in de bewaking van de mediterrane kust.

De middeleeuwse vestingstad van Alfonso X

Na de oudste handels- en nederzettingsfasen bleef Guardamar door zijn ligging bij de monding van de Segura van strategisch belang. De kasteelheuvel bood een goed uitzicht over de Middellandse Zee, de rivier en het omliggende landbouwgebied. Daarom was dit terrein al in verschillende oudere perioden gebruikt.

Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat de heuvel bewoningssporen bevat die teruggaan tot de achtste eeuw voor Christus. Er zijn resten gevonden uit de Fenicische, Iberische, Romeinse en islamitische periode. De christelijke vestingstad die later ontstond, werd dus gebouwd op een plaats die al veel eerder door mensen was gebruikt.

Het is daarbij belangrijk onderscheid te maken tussen de oudere bewoning van de heuvel en de stichting van de middeleeuwse christelijke stad. De nieuwe stad van Guardamar ontstond pas tijdens de dertiende eeuw, nadat de politieke verhoudingen in het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland ingrijpend waren veranderd.

De stichting van Guardamar rond 1271

De stichting van de middeleeuwse vestingstad wordt verbonden met koning Alfonso X van Castilië, bijgenaamd de Wijze. Rond 1271 gaf hij opdracht tot de ontwikkeling van een versterkte nederzetting op de heuvel boven het huidige Guardamar.

De keuze voor deze plaats was niet toevallig. Guardamar lag dicht bij de zee en de monding van de Segura en kon daardoor een belangrijke rol spelen bij het beschermen van de kust en het controleren van handels- en verbindingsroutes.

Volgens historische documenten ontving Guardamar in mei 1271 het stadsrecht van Alicante, het zogenoemde Fuero de Alicante. Dit was een juridisch kader waarin rechten en verplichtingen van de nieuwe gemeenschap werden vastgelegd. De naam Guardamar komt bovendien voor in documenten uit juli 1272. Deze gegevens ondersteunen de datering van de stichting rond 1271.

De nieuwe stad werd bevolkt door christelijke kolonisten, onder wie bewoners uit gebieden binnen de Kroon van Aragón. De plaats kreeg een ommuring, woningen, straten en pleinen. Op het hoogste gedeelte van de heuvel stond het eigenlijke kasteel, terwijl de woonkern zich binnen de verdedigingsmuren ontwikkelde.

De naam Guardamar sluit aan bij de functie van de nederzetting. Zij wordt vaak uitgelegd als een verwijzing naar het bewaken of beschermen van de zee. Daarmee weerspiegelde de naam de strategische ligging en de verdedigende rol van de stad.

Guardamar was in deze periode geen gewone landbouwgemeenschap, maar een versterkte kustplaats. De inwoners leefden binnen een ommuurde kern waar bescherming, bestuur, religie en dagelijks leven dicht bij elkaar lagen.

De ontwikkeling van het kasteel

Het Castillo de Guardamar groeide uit tot het belangrijkste verdedigingswerk van de middeleeuwse stad. De vesting bestond uit verschillende muren, torens en versterkte onderdelen die gebruikmaakten van de natuurlijke hoogteverschillen van de heuvel.

Vanaf het hoogste punt konden de bewoners een groot deel van de omgeving overzien. Dat was belangrijk voor de bewaking van de kust en de controle over de toegangswegen. Ook de riviermonding was vanuit de versterking goed zichtbaar.

In de loop van de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd werden verschillende delen van de verdedigingswerken aangepast. Nieuwe militaire technieken maakten het noodzakelijk om muren en andere constructies te versterken.

Een van de bekendste overblijfselen is het Baluard de la Pòlvora, het buskruitbastion. Dit versterkte onderdeel maakt duidelijk hoe het kasteel tijdens latere perioden werd aangepast aan veranderende verdedigingsmethoden.

De resten van de oude muren en torens zijn tegenwoordig onderdeel van een beschermd archeologisch gebied. Het kasteel heeft de status van Bien de Interés Cultural, een officiële Spaanse erfgoedbescherming.

Vanaf de jaren tachtig van de twintigste eeuw zijn op de heuvel verschillende archeologische onderzoeken en restauratiewerkzaamheden uitgevoerd. Daardoor is meer duidelijk geworden over de ontwikkeling van de oude vesting en de verschillende perioden waarin het terrein werd gebruikt.

Een kustplaats onder voortdurende dreiging

De eeuwen die volgden waren voor Guardamar verre van rustig. De kust van het huidige zuiden van de provincie Alicante had lange tijd te maken met militaire spanningen, invallen en plundertochten. Vooral tijdens de late middeleeuwen en de zestiende en zeventiende eeuw vormden kapers en zeerovers uit Noord-Afrika een ernstig risico voor verschillende mediterrane kustplaatsen.

De ligging aan zee bracht Guardamar economische mogelijkheden, maar ook kwetsbaarheid. Handelaren en vissers maakten gebruik van de kust, terwijl aanvallers dezelfde routes konden benutten om landinwaarts te komen. Daarom bleven kustbewaking en verdediging belangrijk.

Het kasteel en de ommuurde stad boden bescherming aan de bewoners. Daarnaast maakte Guardamar deel uit van een groter netwerk van verdedigingswerken langs de kust van het Koninkrijk Valencia. Verschillende wachttorens en versterkte plaatsen moesten naderende schepen tijdig signaleren.

Voor de inwoners bepaalde deze dreiging de inrichting van de stad en het dagelijkse leven. Het was belangrijk om dicht bij een veilige plaats te wonen en snel beschutting te kunnen zoeken wanneer gevaar dreigde.

De geschiedenis van Guardamar is echter niet uitsluitend een verhaal van menselijke bedreigingen. Ook natuurkrachten speelden telkens opnieuw een belangrijke rol. De zee kon rijkdom brengen, maar ook gevaar. De rivier maakte landbouw mogelijk, maar veroorzaakte soms overstromingen. De wind bracht verkoeling, maar verplaatste ook zand. En de aarde zelf liet in de negentiende eeuw zien hoe kwetsbaar de oude stad was.

De aardbeving en wederopbouw van 1829

De zwaarste gebeurtenis in de moderne geschiedenis van Guardamar del Segura vond plaats op 21 maart 1829. Op die dag werd de Vega Baja getroffen door een verwoestende aardbeving die bekendstaat als de aardbeving van Torrevieja.

De gevolgen waren bijzonder ernstig in verschillende plaatsen van de regio. Torrevieja, Almoradí, Benejúzar, Guardamar del Segura en andere gemeenten liepen grote schade op. In Guardamar werd vrijwel de volledige oude vestingstad op de heuvel verwoest.

De ramp betekende een definitieve breuk met het verleden. Het oude Guardamar had eeuwenlang binnen de muren van de vesting bestaan, maar na de aardbeving werd besloten de stad niet opnieuw op dezelfde plaats op te bouwen.

De verwoesting van het oude Guardamar

Toen de aardbeving plaatsvond, bestond Guardamar nog uit een compacte nederzetting op de kasteelheuvel. De huizen stonden dicht bij elkaar en waren gebouwd met traditionele materialen die onvoldoende bestand waren tegen zware aardbevingen.

De schokken veroorzaakten grote schade aan woningen, openbare gebouwen en de historische verdedigingswerken. Een groot deel van de bebouwing stortte in of werd zo ernstig beschadigd dat verdere bewoning gevaarlijk was.

Ook het kasteel werd zwaar getroffen. Muren en andere onderdelen van de vesting raakten beschadigd en verschillende delen verdwenen vrijwel volledig. De ruïnes die tegenwoordig op de heuvel te zien zijn, herinneren aan de oude stad die hier tot 1829 had bestaan.

De aardbeving had niet alleen materiële gevolgen. Voor de bewoners betekende de ramp het verlies van woningen, bezittingen en een vertrouwde leefomgeving. Families moesten tijdelijk onderdak zoeken en kregen te maken met grote onzekerheid over hun toekomst.

De zware aardbeving werd bovendien gevolgd door naschokken, waardoor de angst voor nieuwe verwoestingen bleef bestaan. De wederopbouw moest daarom niet alleen snel beginnen, maar ook rekening houden met de veiligheid van toekomstige generaties.

Het besluit om Guardamar op een andere plaats te herbouwen was ingrijpend. Daarmee verdween de oude vestingstad als wooncentrum en ontstond de mogelijkheid om een geheel nieuwe stadsstructuur te ontwerpen.

Het stedenbouwkundige plan van Larramendi

Na de aardbeving kreeg ingenieur José Agustín de Larramendi de opdracht om plannen te ontwikkelen voor de wederopbouw van verschillende getroffen plaatsen in de Vega Baja. Hij speelde onder meer een belangrijke rol bij de herbouw van Almoradí, Torrevieja en Guardamar del Segura.

Voor Guardamar koos Larramendi een nieuwe locatie op een lager gelegen terrein ten oosten van de kasteelheuvel. Deze plaats bood betere mogelijkheden voor de aanleg van brede straten, openbare pleinen en een overzichtelijke woonomgeving.

Het nieuwe ontwerp werd gebaseerd op een regelmatig stratenpatroon. In plaats van de kronkelige wegen en dicht opeengebouwde woningen van de middeleeuwse vestingstad ontstond een stad met rechte straten en een meer rationele indeling.

De opzet was niet uitsluitend bedoeld om het dagelijkse leven gemakkelijker te maken. Larramendi hield nadrukkelijk rekening met de gevaren van aardbevingen. Brede straten konden voorkomen dat instortende gebouwen alle doorgangen zouden blokkeren, terwijl relatief lage woningen de risico's van vallend puin moesten beperken.

Ook de openbare gebouwen kregen een plaats binnen de nieuwe structuur. Het centrum werd georganiseerd rond pleinen en belangrijke straten, waardoor de stad overzichtelijker werd en ruimte bood voor verdere groei.

Bij de wederopbouw werden materialen van de verwoeste oude stad hergebruikt. Steen uit het voormalige kasteel en andere gebouwen kon worden toegepast bij de aanleg van de nieuwe nederzetting. Daardoor leeft een deel van het oude Guardamar letterlijk voort in de bebouwing van de nieuwe stad.

Het huidige stratenpatroon is nog altijd een van de duidelijkste herinneringen aan deze bijzondere periode. Wie door het centrum wandelt, ziet dat Guardamar anders is opgebouwd dan veel oudere kustplaatsen. De rechte lijnen en de ruimere indeling zijn het resultaat van een bewuste poging om na een natuurramp veiliger en beter georganiseerd opnieuw te beginnen.

De kerk van San Jaime Apóstol

Een van de belangrijkste gebouwen van het nieuwe Guardamar is de parochiekerk van San Jaime Apóstol, ook bekend als de Iglesia de Sant Jaume. De kerk werd ontworpen door José Agustín de Larramendi en vormt een direct onderdeel van zijn stedenbouwkundige plannen.

De bouw begon in 1845, maar de werkzaamheden verliepen langzaam. De kerk werd pas in 1892 voor de eredienst in gebruik genomen. De bouw werd uiteindelijk in 1910 afgerond, hoewel niet alle onderdelen van het oorspronkelijke ontwerp volledig werden uitgevoerd.

Larramendi had een ruim kerkgebouw voor ogen met een plattegrond in de vorm van een Latijns kruis en een grote centrale koepel. Een deel van dit plan werd niet gerealiseerd. Het huidige gebouw heeft drie schepen, waarvan het middelste breder en hoger is dan de twee zijschepen.

Het ontwerp is overwegend neoclassicistisch, met sobere vormen en een functionele indeling. Opvallend is de plaatsing van de klokkentoren boven de hoofdingang. Deze constructie geeft de kerk een bijzonder silhouet en maakt haar herkenbaar binnen het centrum van Guardamar.

De architectuur werd mede bepaald door de ervaringen van 1829. Larramendi wilde voorkomen dat zware decoratieve onderdelen bij een nieuwe aardbeving naar beneden zouden vallen. Daarom kreeg het gebouw een relatief sobere buitenzijde zonder uitbundige balustrades en andere kwetsbare versieringen.

Ook het interieur is nauw verbonden met de geschiedenis van de oude stad. Verschillende religieuze voorwerpen uit de vroegere parochiekerk op de kasteelheuvel werden gered en naar het nieuwe gebouw overgebracht. Daaronder bevinden zich schilderijen, religieuze voorwerpen en beelden uit de zeventiende eeuw, waaronder San Jaime Peregrino en Nuestra Señora del Rosario.

In de jaren zestig van de twintigste eeuw werd de kerk opnieuw aangepast. De klokkentoren werd uitgebreid en verschillende delen van de gevel kregen een nieuwe afwerking. Bij latere restauraties werd een deel van het oorspronkelijke natuursteen weer zichtbaar gemaakt.

De kerk van San Jaime is daarmee veel meer dan een religieus gebouw. Ze vormt een tastbare herinnering aan de wederopbouw van Guardamar en aan het besluit om na de aardbeving een nieuwe toekomst op een andere locatie te beginnen.

Twee steden met één geschiedenis

De verplaatsing van Guardamar na 1829 maakt de geschiedenis van de plaats bijzonder. De oude stad op de heuvel werd niet langzaam verlaten doordat de bevolking groeide of de handel zich verplaatste. Zij verdween als wooncentrum door een natuurramp die de gemeenschap dwong opnieuw te beginnen.

Daardoor bestaan er eigenlijk twee historische Guardamars. Op de heuvel liggen de resten van de middeleeuwse vestingstad, met muren en andere verdedigingswerken die herinneren aan de eeuwen vóór 1829. Beneden ligt de negentiende-eeuwse stad, die volgens een vooraf ontworpen plan werd opgebouwd.

Wie vanaf de kasteelheuvel over Guardamar uitkijkt, kan die overgang goed begrijpen. De moderne stad strekt zich uit richting zee en de duinen, terwijl de ruïnes boven haar herinneren aan de oorspronkelijke woonplaats.

Het is een zeldzaam voorbeeld van een gemeente waarvan de huidige structuur zo sterk werd bepaald door één historische gebeurtenis. Het verleden van Guardamar bleef niet achter in de vorm van een enkel monument, maar veranderde de volledige inrichting van de stad.

Duinbeplanting en moderne geschiedenis

Alsof de aardbeving nog niet genoeg was geweest, kreeg Guardamar in de negentiende eeuw te maken met een andere ernstige bedreiging. De duinen langs de kust begonnen zich steeds verder landinwaarts te verplaatsen.

De wind voerde zand vanaf het strand naar het achterland. Daardoor raakten landbouwgronden bedreigd en ontstond het gevaar dat ook woningen en wegen langzaam onder het zand zouden verdwijnen. Voor een stad die enkele tientallen jaren eerder volledig opnieuw was opgebouwd, was dat een bijzonder zorgwekkende ontwikkeling.

De oprukkende duinen vormden geen plotselinge natuurramp zoals de aardbeving van 1829. Het ging om een geleidelijk proces waarbij het landschap ieder jaar verder veranderde. Juist daardoor was de dreiging moeilijk te bestrijden. De bewoners zagen hoe het zand steeds dichter bij hun landbouwgronden en de bebouwde kom kwam.

Francisco Mira en de redding van Guardamar

Aan het einde van de negentiende eeuw besloot de Spaanse overheid in te grijpen. In 1897 werd het project voor de verdediging en herbebossing van de duinen goedgekeurd. De leiding kwam in handen van bosbouwkundig ingenieur Francisco Mira y Botella.

Mira was op 15 oktober 1863 geboren in Aspe, eveneens in de provincie Alicante. Hij had bosbouwkunde gestudeerd aan de Escuela de Ingenieros Forestales in El Escorial en beschikte over de technische kennis die nodig was om een grootschalig duinproject uit te voeren.

De werkzaamheden begonnen rond 1900. Het doel was om het zand te stabiliseren en te voorkomen dat de duinen verder landinwaarts trokken. Daarvoor moest een uitgebreid systeem van beplanting, bescherming en onderhoud worden ontwikkeld.

Het project was bijzonder omvangrijk. Eerst werden verschillende technieken toegepast om het bewegende zand vast te houden. Daarna werden bomen en andere planten aangebracht die geschikt waren voor de omstandigheden aan de kust.

De beplanting bestond onder meer uit dennen, palmen en eucalyptusbomen. Daarnaast werden verschillende struiken en andere soorten gebruikt om de bodem verder te stabiliseren.

Het werk duurde tientallen jaren. Tussen 1900 en de jaren dertig werden volgens de officiële toeristische informatie meer dan 600.000 bomen en andere planten aangebracht. Ook werden kwekerijen aangelegd, wegen geopend en voorzieningen gebouwd die nodig waren om het project te onderhouden.

De herbebossing had grote gevolgen voor de omgeving. Het zand werd geleidelijk beter vastgehouden en de nieuwe beplanting vormde een beschermende groene gordel tussen de stad en de kust.

Francisco Mira kreeg voor zijn werk verschillende onderscheidingen. In 1923 bracht koning Alfonso XIII een bezoek aan Guardamar om de resultaten van de herbebossing te bekijken. Mira werd bovendien benoemd tot adoptief zoon van de gemeente, als erkenning voor zijn belangrijke bijdrage aan de bescherming van de plaats.

Het project veranderde Guardamar voorgoed. Wat ooit een bedreiging was, groeide later uit tot een van de meest herkenbare landschappen van de zuidelijke Costa Blanca.

Parque Alfonso XIII en Reina Sofía

De huidige groene zones van Guardamar zijn niet uitsluitend recreatiegebieden, maar ook historische landschappen. Vooral het Parque Alfonso XIII is rechtstreeks verbonden met de grootschalige herbebossing die onder leiding van Francisco Mira werd uitgevoerd.

Het park maakt deel uit van de uitgestrekte duin- en boszone die de stad beschermt tegen het zand. De bomen, paden en beschutte delen van het gebied zijn het resultaat van jarenlang menselijk ingrijpen in een oorspronkelijk veel dynamischer kustlandschap.

Het Parque Reina Sofía vormt tegenwoordig eveneens een belangrijk groen gebied binnen Guardamar. Samen geven de parken de plaats een karakter dat duidelijk verschilt van verschillende andere kustgemeenten. De groene zones zorgen voor schaduw en beschutting, terwijl de nabijgelegen duinen en stranden een bijzondere afwisseling van landschappen bieden.

Het is daarbij goed om onderscheid te maken tussen de verschillende delen van dit groene erfgoed. Het historische project van Mira had vooral betrekking op de stabilisatie en herbebossing van de duinen. De inrichting van afzonderlijke recreatieparken en openbare voorzieningen veranderde daarna verder met de groei van de moderne stad.

De parken en duinen zijn daarmee niet alleen natuurgebieden. Ze herinneren ook aan een historische reddingsoperatie die van groot belang was voor het voortbestaan en de verdere ontwikkeling van Guardamar.

Wie meer wil weten over dit bijzondere landschap, vindt aanvullende informatie in het artikel over de natuur in Guardamar del Segura.

De Casa Museo Ingeniero Mira

Een bijzonder onderdeel van het erfgoed is de Casa Museo Ingeniero Mira. Dit museum is gevestigd in een historische woning die verbonden was met de werkzaamheden aan de duinen.

Het gebouw werd in 1906 ingericht als woning en werkruimte voor de bosbouwkundige dienst. Francisco Mira en zijn medewerkers gebruikten het als centraal punt voor de organisatie van het herbebossingsproject.

Het gebouw beschikte onder meer over woonvertrekken, een kantoor, opslagruimten en een kleine meteorologische voorziening. Ook de boswachters die verantwoordelijk waren voor het toezicht op de aanplant maakten gebruik van het complex.

Bijzonder is dat Mira het gebouw ontwikkelde vanuit een bestaande woning waarvan de oorspronkelijke plattegrond aansloot bij de stedenbouwkundige principes van Larramendi. Daardoor komen in deze voormalige bosbouwkundige woning twee belangrijke hoofdstukken uit de geschiedenis van Guardamar samen: de wederopbouw na de aardbeving en de bescherming tegen het zand.

De woning werd in 2006 aangepast voor museaal gebruik. In 2019 volgde een uitgebreide restauratie waarbij verschillende oorspronkelijke onderdelen van het gebouw opnieuw zichtbaar werden gemaakt.

Het museum toont historische foto's, documenten, meubels en gebruiksvoorwerpen die verband houden met de werkzaamheden van Francisco Mira en de boswachters. Ook wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van het duinlandschap en de technische uitdagingen van het project.

De Casa Museo Ingeniero Mira is daarmee veel meer dan een gewone tentoonstelling. Het gebouw laat zien hoeveel kennis, organisatie en arbeid nodig waren om Guardamar tegen het oprukkende zand te beschermen.

Van landbouw en visserij naar toerisme

In de twintigste eeuw veranderde Guardamar del Segura opnieuw van gezicht. Landbouw, visserij en de band met de rivier en het achterland bleven lange tijd belangrijk, maar geleidelijk groeide ook het toerisme.

De brede zandstranden, de duinen en de nabijheid van de Middellandse Zee maakten Guardamar aantrekkelijk voor bezoekers uit andere delen van Spanje. Vooral tijdens de zomermaanden kwamen steeds meer mensen naar de kust om vakantie te vieren.

Vanaf de jaren zestig kreeg het toerisme een grotere economische betekenis. De ontwikkeling van de Costa Blanca zorgde voor nieuwe wegen, woningen, hotels en andere voorzieningen. Ook Guardamar profiteerde van deze groei.

Toch ontwikkelde de plaats zich anders dan bijvoorbeeld Benidorm. Guardamar kreeg wel nieuwe woongebouwen, toeristische voorzieningen en een levendige boulevard, maar behield daarnaast een sterke verbinding met haar historische centrum en het omliggende duin- en boslandschap.

De plaatselijke economie veranderde daardoor geleidelijk. Waar vroeger landbouw en visserij een groot deel van de werkgelegenheid bepaalden, kwamen steeds meer mogelijkheden in de bouw, handel, horeca en dienstverlening.

Ook de woningmarkt veranderde. Guardamar trok niet alleen vakantiegangers aan, maar ook mensen die een tweede woning aan de kust wilden kopen of zich permanent in de gemeente wilden vestigen.

De ontwikkeling van nieuwe woongebieden zorgde ervoor dat de bebouwing zich verder uitbreidde buiten het historische centrum. Toch bleef de combinatie van zee, rivier, duinen en oude stad een bijzonder kenmerk van Guardamar.

Juist daardoor voelt Guardamar vandaag anders aan dan verschillende drukkere kustplaatsen. De zee is er, de stranden ook, maar achter die aantrekkelijke buitenkant ligt een stad met een duidelijk historisch geheugen.

Dat maakt Guardamar interessant voor bezoekers die meer willen zien dan alleen strandstoelen en boulevardleven. Ook een kijkje bij de bezienswaardigheden van Guardamar del Segura laat zien hoe sterk verleden en heden hier met elkaar verweven zijn.

Historische tradities en culturele herinneringen

Guardamar heeft zijn geschiedenis nooit helemaal achter zich gelaten. Dat is ook zichtbaar in de feesten en tradities die tot op de dag van vandaag onderdeel vormen van het plaatselijke leven.

De bekendste historische vieringen zijn de feesten van Moros y Cristianos, de Moren en Christenen. Deze worden jaarlijks in de tweede helft van juli gehouden ter ere van Sant Jaume, de patroonheilige van Guardamar.

De vieringen verwijzen naar de middeleeuwse periode waarin islamitische en christelijke machten in het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland tegenover elkaar stonden. Ze zijn echter geen letterlijke reconstructie van historische gebeurtenissen. Het gaat om een feestelijke traditie waarin muziek, kostuums, optochten en plaatselijke verbondenheid samenkomen.

Een bijzonder onderdeel van de festiviteiten is de uitbeelding van het Pact van Tudmir. Dit verwijst naar een overeenkomst uit 713 tussen de Visigotische edelman Theodemir en de islamitische machthebbers die in die periode het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland onder hun gezag brachten.

De uitbeelding heeft vooral een culturele en symbolische betekenis. Zij laat zien hoe historische gebeurtenissen en verhalen worden gebruikt om de plaatselijke identiteit levend te houden.

Ook de legende van L'Encantà speelt een belangrijke rol. In dit volksverhaal staat een betoverde vrouw centraal die alleen door een moedige persoon kan worden bevrijd. Volgens de overlevering moet haar betovering worden verbroken door haar voeten in het water van de Segura te laten komen.

De legende wordt tijdens de festiviteiten uitgebeeld en is verbonden met de verkiezing en kroning van de Dama de Guardamar. Daarmee komen de plaatselijke folklore, de historische relatie met de rivier en de herinnering aan de Iberische Dama samen in één traditie.

De feesten van Moros y Cristianos kregen in 2011 officiële erkenning als feest van autonoom toeristisch belang binnen de Valenciaanse Gemeenschap. Ook de Semana Santa van Guardamar, de Goede Week voor Pasen, heeft een belangrijke plaats binnen het religieuze en culturele leven en ontving in 2019 een vergelijkbare erkenning.

Voor de bewoners zijn deze vieringen meer dan jaarlijkse evenementen. Ze brengen families, verenigingen en verschillende generaties samen. De feesten vormen een manier om het plaatselijke verleden zichtbaar te houden, ook in een gemeente die in de loop van de twintigste en eenentwintigste eeuw sterk is veranderd.

Het archeologische erfgoed van Guardamar

Een belangrijk onderdeel van het behoud van de geschiedenis is het Museo Arqueológico de Guardamar, meestal afgekort als MAG. Dit museum is gevestigd in de Casa de Cultura en bevat voorwerpen die afkomstig zijn uit verschillende archeologische onderzoeken binnen de gemeente.

De collectie biedt een overzicht van de belangrijkste historische perioden. Er zijn vondsten uit de Fenicische nederzettingen, de Iberische cultuur, de Romeinse tijd, de islamitische periode en de middeleeuwse christelijke stad.

Een van de bekendste onderdelen is de replica van de Dama de Guardamar. Daarnaast worden andere voorwerpen getoond die afkomstig zijn uit Cabezo Lucero, La Fonteta en verschillende andere vindplaatsen.

De archeologische afdeling maakt duidelijk hoe belangrijk de monding van de Segura gedurende duizenden jaren is geweest. De combinatie van handel, landbouw, kustbewaking en religieuze activiteiten zorgde ervoor dat verschillende culturen zich in dit gebied vestigden.

Het museum besteedt bovendien aandacht aan de modernere geschiedenis. Vooral het stedenbouwkundige plan van Larramendi na de aardbeving van 1829 en de duinbeplanting onder leiding van Francisco Mira nemen een belangrijke plaats in.

Daardoor verbindt het museum de oudste archeologische sporen met de gebeurtenissen die het huidige Guardamar hebben gevormd. Het laat zien dat de geschiedenis van de plaats niet ophoudt bij de Fenicische en Iberische nederzettingen, maar doorloopt tot de moderne ontwikkeling van de kustgemeente.

De verschillende historische locaties vormen samen een bijzonder geheel. La Fonteta vertelt het verhaal van Fenicische handel, Cabezo Lucero laat de Iberische cultuur zien, de Rábita Califal herinnert aan de islamitische periode en de kasteelheuvel maakt de middeleeuwse geschiedenis zichtbaar.

De huidige stad vertelt vervolgens het verhaal van de wederopbouw na 1829, terwijl de duinen en parken herinneren aan de enorme inspanning die nodig was om Guardamar tegen oprukkend zand te beschermen.

Een kustplaats met diepe historische wortels

Guardamar del Segura is tegenwoordig een kustplaats met terrassen, stranden en een ontspannen ritme, maar onder dat rustige oppervlak ligt een uitzonderlijk gelaagd verleden.

De geschiedenis begint bij de Fenicische nederzettingen van Cabezo Pequeño del Estaño en La Fonteta. Hier kwamen bijna drieduizend jaar geleden handelaren, ambachtslieden en bewoners samen in een gebied waar zee en rivier belangrijke verbindingen mogelijk maakten.

Later ontwikkelden zich Iberische gemeenschappen, waarvan Cabezo Lucero en de Dama de Guardamar tot de bekendste overblijfselen behoren. Ook de Romeinen maakten gebruik van de kust en de natuurlijke hulpbronnen, zoals blijkt uit de vondsten bij Montcaio en de kasteelheuvel.

Tijdens de islamitische periode kreeg Guardamar opnieuw een bijzondere betekenis. De Rábita Califal uit de tiende eeuw vormt een uitzonderlijk voorbeeld van islamitische religieuze architectuur en laat zien hoe de kust werd gebruikt voor geloof, bewaking en ontmoeting.

De stichting van de christelijke vestingstad rond 1271 bracht vervolgens een nieuwe fase. Alfonso X liet een versterkte nederzetting ontwikkelen op de heuvel boven de huidige stad. Deze plaats bleef eeuwenlang het wooncentrum van Guardamar.

De kust bood mogelijkheden voor handel en visserij, maar bracht ook bedreigingen met zich mee. Kustbewaking en verdediging waren daarom belangrijk, terwijl de rivier de Segura tegelijk een onmisbare bron van water voor de omliggende landbouwgebieden bleef.

Het grootste keerpunt kwam op 21 maart 1829. De zware aardbeving verwoestte vrijwel het volledige oude Guardamar en dwong de bewoners om een nieuwe toekomst op een andere locatie te beginnen.

De wederopbouw onder leiding van José Agustín de Larramendi gaf de huidige stad haar herkenbare regelmatige stratenpatroon. De kerk van San Jaime Apóstol vormt nog altijd een belangrijk symbool van deze periode.

Later in de negentiende eeuw ontstond een andere bedreiging. Het oprukkende zand van de duinen dreigde akkers, huizen en wegen te bedekken. Onder leiding van Francisco Mira y Botella begon daarom rond 1900 een grootschalig project om de duinen te stabiliseren en te bebossen.

Het resultaat is tegenwoordig een van de bijzonderste groene landschappen van de zuidelijke Costa Blanca. De dennenbossen en parken horen zo vanzelfsprekend bij Guardamar dat veel bezoekers zich niet realiseren dat zij het resultaat zijn van een historische beschermingsoperatie.

De twintigste eeuw bracht opnieuw veranderingen. Landbouw en visserij bleven belangrijk, maar het toerisme kreeg steeds meer betekenis. De brede zandstranden trokken bezoekers aan en de plaats groeide uit tot een geliefde kustgemeente voor zowel Spaanse als buitenlandse bewoners.

Toch bleef Guardamar verbonden met haar verleden. De oude kasteelheuvel, de archeologische vindplaatsen, het regelmatige centrum, de kerk en het duinlandschap herinneren nog altijd aan de verschillende perioden die de stad hebben gevormd.

Ook de plaatselijke feesten en tradities houden dat historische geheugen levend. Tijdens Moros y Cristianos komen verhalen over de middeleeuwse geschiedenis opnieuw tot leven, terwijl de musea en archeologische locaties een beter beeld geven van de mensen die hier werkelijk hebben gewoond.

Voor Nederlanders en Belgen die Guardamar bezoeken of overwegen er te wonen, maakt deze achtergrond de plaats interessanter dan de eerste indruk misschien doet vermoeden.

De boulevard, de brede stranden en de moderne woongebouwen vertellen slechts één deel van het verhaal. Wie de kasteelheuvel bezoekt, door het Parque Alfonso XIII wandelt of de archeologische resten bij de monding van de Segura bekijkt, ontdekt een geschiedenis die veel verder teruggaat.

Guardamar laat zien hoe een kustplaats niet alleen door toerisme ontstaat, maar door eeuwen van handel, verdediging, natuurrampen, herstel en aanpassing aan het landschap.

Dat maakt de geschiedenis van Guardamar del Segura zo bijzonder. Het is niet alleen een verhaal van oude stenen en verdwenen muren, maar van een gemeenschap die zich telkens opnieuw wist aan te passen zonder haar historische identiteit volledig te verliezen.

Achter de zonnige gevel van de badplaats schuilt een plaats die haar verleden niet heeft uitgewist, maar meedraagt.

Voor wie in Guardamar alleen strand ziet, blijft een groot deel van de plaats verborgen. Wie de heuvel, de duinen, de parken, de kerk, de archeologische vindplaatsen en de riviermonding meeneemt, ontdekt juist een van de meest gelaagde kustplaatsen van de zuidelijke Costa Blanca.

Meer algemene informatie over de gemeente is te vinden op de pagina informatie over Guardamar del Segura.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 10 november 2026.