Het berglandschap van de Serra de la Serrella
Tollos ligt ingeklemd tussen de ruige toppen van de **Serra de la Serrella**, een van de meest indrukwekkende bergketens van de provincie Alicante. Deze bergketen wordt vaak omschreven als de ‘Pyreneeën van de Costa Blanca’ vanwege zijn dramatische kliffen, diepe ravijnen en hoge pieken die tot boven de 1.300 meter reiken. Tollos bevindt zich op ruim 700 meter hoogte en wordt omringd door een landschap dat even uitdagend als adembenemend is. De steile hellingen, grillige kalksteenformaties en kronkelende wandelpaden maken van dit gebied een paradijs voor wandelaars en natuurliefhebbers. Anders dan de drukke kuststrook ademt Tollos een pure stilte en ongereptheid die steeds zeldzamer wordt in Spanje.
Flora: mediterrane plantenpracht
De natuur rondom Tollos is rijk aan mediterrane vegetatie, met een opvallende variatie dankzij het hoogteverschil. In de lagere valleien groeien olijfbomen, johannesbroodbomen en amandelbomen, die al eeuwenlang de basis vormen voor de lokale landbouw. In februari en maart kleuren de amandelbomen de omgeving wit en roze, een adembenemend schouwspel dat Tollos tot een geliefde plek maakt voor fotografen en wandelaars. Op de terrassen rond het dorp staan daarnaast vijgenbomen en wijnstokken, gewassen die goed bestand zijn tegen de zomerse droogte.
Hoger in de bergen nemen andere soorten het over. Hier domineren mediterrane dennenbossen, met pijnbomen die de lucht vullen met de geur van hars. Steeneiken en
jeneverbesstruiken zijn eveneens veelvoorkomend, terwijl in de lente en zomer de hellingen oplichten door bloeiende tijm, rozemarijn, lavendel en brem. Deze kruiden geven niet alleen kleur, maar verspreiden ook een intense geur die de wandelingen rondom Tollos tot een zintuiglijke ervaring maakt. Ook espartogras groeit hier volop, een plant die eeuwenlang werd gebruikt voor het maken van manden, touwen en matten.
Fauna: dierenleven in de bergen
Het bergachtige landschap rond Tollos biedt onderdak aan een rijke variatie aan dieren. Vogelliefhebbers komen hier bijzonder goed aan hun trekken. Regelmatig zweven roofvogels zoals buizerds, haviken en zelfs de imposante steenarend boven de rotsen. Met wat geluk spot je gieren die op de thermiek cirkelen. Kleurrijke vogels als bijeneters, hoppen en putters zorgen in de lente voor levendige taferelen en gezang in de valleien.
Op de grond leven tal van kleinere zoogdieren. Vossen, dassen en wilde zwijnen trekken ’s nachts door de bossen, terwijl konijnen, hazen en egels zich soms ook overdag laten zien. Steenmarters en wezels zijn schuwe bewoners van de rotsachtige hellingen. Voor reptielen is het gebied eveneens geschikt: hagedissen, gekko’s en slangen zoals de hoefijzerslang zijn hier veelvoorkomend. De biodiversiteit maakt Tollos tot een aantrekkelijk gebied voor natuurliefhebbers die verder willen kijken dan de gebaande paden van de kust.
Natuurparken in de omgeving
Hoewel Tollos zelf klein is, ligt het midden tussen enkele van de mooiste natuurparken van de provincie Alicante. Het dorp grenst direct aan de **Serra de la Serrella**, maar ligt ook 
niet ver van de **Serra de Mariola**, een natuurpark dat beroemd is om zijn rijke flora en geneeskrachtige kruiden. Serra de Mariola telt meer dan duizend plantensoorten, waaronder veel endemische soorten die alleen in dit deel van Spanje voorkomen. Voor botanici en wandelaars is dit park een waar openluchtmuseum van mediterrane natuur.
Ook het **Parc Natural de la Font Roja**, nabij Alcoy, ligt op rijafstand. Dit park staat bekend om zijn dichte eikenbossen, wat uitzonderlijk is in de regio. Samen met de Serrella en Mariola vormt het een driehoek van natuurgebieden die de omgeving van Tollos tot een van de groenste en meest biodiverse delen van de Costa Blanca maken. Voor bewoners en bezoekers betekent dit dat er talloze mogelijkheden zijn om te wandelen, fietsen, klimmen en vogels te spotten in een straal van minder dan een uur rijden.
Wandelroutes en natuurbeleving
De omgeving van Tollos is een waar wandelparadijs. Een van de populairste routes is die naar de **Penya de la Serrella**, een top die indrukwekkende panorama’s biedt over de Vall de Seta, de Vall de Travadell en zelfs tot aan de Middellandse Zee. Deze route is pittig en vraagt om goede wandelschoenen, maar de beloning in de vorm van eindeloze uitzichten is groot. Een andere geliefde wandeling loopt richting de **Penya Creus**, een karakteristieke bergtop die de horizon van de Serrella bepaalt.
Voor wie het rustiger aan wil doen, zijn er wandelpaden die Tollos verbinden met de naburige dorpen Fageca en Famorca. Deze routes voeren langs amandelboomgaarden, beekjes en eeuwenoude terrassen, en geven een prachtig beeld van het traditionele leven in de Vall de Seta. Ook de nabijgelegen ravijnen, zoals de **Barranc de Malafí**, zijn bijzonder
indrukwekkend. Hier ontdek je diepe kloven, verborgen grotten en oude verhalen die de bewoners van generatie op generatie hebben doorgegeven.
Seizoensgebonden natuurervaringen
De natuur rond Tollos verandert sterk met de seizoenen, wat het dorp aantrekkelijk maakt voor bezoekers het hele jaar door. In de lente staan de amandelbomen in bloei en kleuren de hellingen frisgroen, terwijl de lucht gevuld is met de geur van rozemarijn en tijm. In de zomer overheerst de droogte, maar de bergwinden brengen verkoeling en de mediterrane vegetatie toont haar veerkracht. In de herfst verandert het landschap in warme tinten, en verschijnen er paddenstoelen in de bossen. In de winter kan er zelfs sneeuw vallen op de toppen van de Serrella, wat Tollos een sprookjesachtig aanzien geeft en wandelingen een heel andere dimensie verleent.
Tollos als toegangspoort tot ongerepte natuur
Tollos mag dan een van de kleinste gemeenten van Spanje zijn, de natuur eromheen behoort tot de grootschaligste en meest indrukwekkende van de Costa Blanca. Van de bloeiende amandelboomgaarden en geurige kruidenvelden tot de majestueuze roofvogels en stille bergtoppen: dit dorp is een toegangspoort tot een wereld van ongerepte schoonheid. De nabijheid van natuurparken als de Serra de la Serrella, Serra de Mariola en Font Roja maakt het tot een ideale uitvalsbasis voor iedereen die het authentieke en natuurlijke Spanje wil ervaren. Tollos is daarmee niet alleen een historisch dorp, maar ook een bestemming waar de natuur zelf de hoofdrol speelt.