Vroege wortels en oorsprong van het dorp
De geschiedenis van Quatretondeta begint, zoals bij zoveel dorpen in het binnenland van Alicante, al in de vroege middeleeuwen. Het gebied maakte deel uit van de Moorse wereld, waarin landbouw en irrigatie tot bloei kwamen. De naam van het dorp wordt vaak in verband gebracht met Arabische invloeden, hoewel de exacte oorsprong niet eenduidig vaststaat. Wat wel duidelijk is, is dat de vallei waar Quatretondeta ligt, in de Moorse tijd intensief werd gebruikt voor de teelt van olijven, amandelen en graan. Toen in de 13e eeuw de troepen van koning Jaume I het gebied veroverden, veranderde de machtsstructuur ingrijpend. Veel van de oorspronkelijke bewoners trokken weg of werden onderworpen aan het nieuwe christelijke bestuur, en langzaamaan ontwikkelde het dorp zich tot een kleine christelijke gemeenschap.
Na de herovering in de 13e eeuw werd Quatretondeta een nederzetting die in leen werd gegeven aan families die trouw waren aan de kroon van Aragón. Het dorp kreeg zo een nieuwe identiteit, die sterk verweven was met de christelijke gebruiken en tradities van de tijd. De bouw van de eerste kerk, gewijd aan Santa Anna, was een belangrijk moment in de vorming van het dorp. Het kerkje fungeerde niet alleen als religieus centrum, maar ook als ontmoetingsplek waar de kleine gemeenschap zich verzamelde voor beslissingen en feesten. Daarmee werd het religieuze en sociale leven nauw met elkaar verbonden.
De periode van landhuizen en landbouw
Vanaf de 16e eeuw ontwikkelde Quatretondeta zich tot een agrarische gemeenschap waarin kleine boerderijen en landhuizen de basis vormden van het bestaan. De inwoners leefden
vrijwel volledig van de landbouw. Olijfolie, amandelen en druiven waren de belangrijkste producten, en hun kwaliteit werd geroemd in de omliggende dorpen. De landbouwmethodes waren arbeidsintensief en afhankelijk van de seizoenen, waardoor het dorpsleven sterk bepaald werd door het ritme van de natuur. De terrassen die vandaag de dag nog zichtbaar zijn rondom het dorp, zijn stille getuigen van de inspanningen die generaties lang geleverd werden om de rotsachtige grond vruchtbaar te maken.
In deze periode kende Quatretondeta, net als veel dorpen in El Comtat, een bescheiden groei. Families bouwden eenvoudige stenen huizen, vaak rond smalle straatjes die hun middeleeuwse structuur behielden. De samenleving was eenvoudig en zelfvoorzienend: bijna alles wat men nodig had, werd binnen de dorpsgrenzen geproduceerd. Handel met omliggende plaatsen beperkte zich meestal tot het ruilen van overschotten. Toch was er een hechte band met Cocentaina en Alcoy, waar markten plaatsvonden en waar men producten kon verkopen of goederen kon aanschaffen die niet lokaal beschikbaar waren.
Invloeden van oorlogen en crises
De geschiedenis van Quatretondeta werd, net als die van veel Spaanse dorpen, ook beïnvloed door oorlogen en politieke omwentelingen. Tijdens de Spaanse Successieoorlog in de vroege 18e eeuw koos de regio Valencia grotendeels de zijde van de aartshertog Karel van Oostenrijk, tegen de Bourbon-koning Filips V. Dit had gevolgen voor veel dorpen in El Comtat, waar loyaliteiten verdeeld waren en waar repressie volgde na de overwinning van de Bourbons. Hoewel Quatretondeta te klein was om een directe rol van betekenis te 
spelen, voelde het dorp wel de gevolgen: belastingen stegen en mannen werden opgeroepen om te dienen in de legers van de kroon.
Ook de 19e eeuw bracht onrust. De Carlistenoorlogen, waarin Spanje verscheurd raakte tussen aanhangers van de liberale en de conservatieve dynastieke lijn, lieten sporen na in de provincie Alicante. In dorpen als Quatretondeta was er verdeeldheid, al bleef het dorp relatief rustig vergeleken met de grotere steden. Wel was er armoede, want het platteland werd zwaar belast door de economische gevolgen van de oorlogen. Veel families zagen zich genoodzaakt om leden te laten emigreren naar andere delen van Spanje of zelfs naar Zuid-Amerika, op zoek naar een beter bestaan.
Religie en tradities door de eeuwen heen
Religie speelde altijd een centrale rol in het leven van Quatretondeta. Het feest van Santa Anna, de patroonheilige van het dorp, werd al eeuwenlang gevierd en bracht de gemeenschap bij elkaar. Deze feesten waren niet alleen religieus, maar ook sociaal en cultureel van groot belang. Men vierde met processies, muziek en dans, en het dorpsplein vulde zich met bezoekers uit omliggende dorpen. De kerk bleef daarbij het hart van de gemeenschap, een plek waar geboortes, huwelijken en overlijdensplechtigheden de levenscyclus van de inwoners markeerden.
Naast religieuze festiviteiten ontwikkelde Quatretondeta een eigen repertoire aan lokale gebruiken en tradities. Zo was er altijd een sterke band met de landbouwkalender. Oogstfeesten, het gezamenlijk verwerken van olijven en amandelen, en het bereiden van traditionele gerechten waren momenten die de gemeenschap samenbrachten. Deze tradities overleefden generaties en vormen tot vandaag de dag een belangrijk onderdeel van de identiteit van het dorp.
De twintigste eeuw: emigratie en verandering
De twintigste eeuw bracht grote veranderingen voor Quatretondeta. Het dorp bleef lange tijd agrarisch en traditioneel, maar economische omstandigheden zorgden ervoor dat veel jongeren vertrokken naar grotere steden zoals Alcoy, Valencia of Alicante. Anderen emigreerden zelfs naar Frankrijk, Duitsland of Zwitserland, waar industriële werkgelegenheid lonkte. Het gevolg was dat het inwonertal daalde en de bevolking sterk vergrijsde. Toch hield het dorp stand, mede dankzij de band van families die, zelfs al woonden ze elders, hun wortels in Quatretondeta bleven koesteren.
In de tweede helft van de twintigste eeuw begon langzaam de aantrekkingskracht van de regio op bezoekers toe te nemen. Toeristen die het binnenland van Alicante ontdekten, kwamen ook in aanraking met de authenticiteit van dorpen als Quatretondeta. Hoewel dit niet leidde tot grootschalig toerisme, bracht het wel een zekere herwaardering van het lokale erfgoed. Huizen die leegstonden, werden opgekocht en gerestaureerd door mensen van buiten, soms ook door buitenlanders die de rust en charme van het dorp ontdekten.
Quatretondeta in de moderne tijd
Vandaag de dag is Quatretondeta een klein maar levendig dorp dat erin geslaagd is zijn historische identiteit te bewaren. De smalle straatjes, de eeuwenoude kerk en de oude huizen ademen nog altijd de sfeer van vroegere tijden. Het inwonertal is bescheiden, maar de gemeenschap houdt de tradities levend. Feesten, processies en dorpsbijeenkomsten vormen nog steeds het ritme van het jaar. Tegelijkertijd heeft de moderniteit zijn intrede gedaan. Basisvoorzieningen zijn aanwezig, en hoewel de werkgelegenheid in het dorp zelf beperkt is, zijn er goede verbindingen met Alcoy en Cocentaina.
Wat Quatretondeta bijzonder maakt, is de manier waarop de geschiedenis zichtbaar blijft in het dagelijkse leven. Het dorp is niet veranderd in een openluchtmuseum, maar heeft wel de charme en eenvoud behouden die eeuwenlang kenmerkend waren. Daarmee is Quatretondeta niet alleen een plek met een rijke historie, maar ook een levendige gemeenschap die zich aanpast aan de tijd zonder haar wortels te verliezen.