Geschiedenis van Calpe

De geschiedenis van Calpe, officieel Calp, begint duizenden jaren vóór het ontstaan van de huidige kustplaats in de Marina Alta, in de provincie Alicante. Bronstijdbewoners, Iberische gemeenschappen en Romeinen maakten gebruik van de beschutte ligging onder de Peñón de Ifach. Later volgden islamitische nederzettingen, een versterkte middeleeuwse stad en eeuwen van aanvallen vanaf zee. Visserij, zoutwinning en landbouw bepaalden lange tijd het dagelijks leven, totdat het toerisme de gemeente ingrijpend veranderde. In dit artikel volgen we het verleden van Calpe, van de oudste archeologische vondsten tot de ontwikkeling van de moderne Costa Blanca.

Wie door de smalle straatjes van het oude centrum van Calp dwaalt, voelt het meteen: hier ligt geschiedenis in de stenen. Onder het oppervlak van deze levendige kustplaats schuilt een verleden dat duizenden jaren terugreikt. Calp mag vandaag dan vooral bekendstaan om zijn stranden, vakantieappartementen en internationale sfeer, maar wie echt wil begrijpen waar deze plek vandaan komt, moet dieper kijken. Letterlijk en figuurlijk.

Want achter de gevels, onder de rots van Ifach en langs de kustlijn liggen sporen van prehistorische bewoning, Iberische nederzettingen, Romeinse luxe, middeleeuwse verdediging en een vissersleven dat eeuwenlang het ritme van de plaats bepaalde.

De geschiedenis van Calp is daarmee veel rijker dan het moderne beeld van zon, zee en strand doet vermoeden. De ligging aan de Middellandse Zee, de bescherming van de Peñón de Ifach, de zoutvlaktes, de visgronden en de oude verbindingen langs de kust maakten deze plek al vroeg aantrekkelijk.

Calp is nooit zomaar een decor geweest. Het was een plaats om te wonen, te werken, te handelen, te verdedigen en te overleven. Juist die lagen maken de gemeente interessant voor Nederlanders en Belgen die de Costa Blanca beter willen begrijpen dan alleen via stranden, boulevards en vakantieverhuur.

De vroegste bewoning van Calp

Het verhaal van Calp begint veel eerder dan de moderne badplaats die bezoekers vandaag kennen. In en rond de gemeente zijn archeologische sporen gevonden die teruggaan tot de bronstijd, ongeveer het tweede millennium voor Christus.

De omgeving van de Peñón de Ifach en de omliggende hellingen bood al vroeg beschutting, uitzicht, toegang tot zee en mogelijkheden om voedsel te verzamelen. De ligging was bijzonder aantrekkelijk: een kustvlakte met mogelijkheden voor visvangst, landbouwgrond in de buurt en natuurlijke hoogtepunten van waaruit men de omgeving goed kon overzien.

De oudste bekende archeologische vindplaatsen bevinden zich onder meer in de omgeving van Cocentari en op de oostelijke hellingen van de Peñón de Ifach. Hier zijn resten aangetroffen die wijzen op menselijke aanwezigheid tijdens de bronstijd.

De vondsten bestaan onder meer uit aardewerk, stenen werktuigen en andere gebruiksvoorwerpen. Ze geven inzicht in de gemeenschappen die in deze periode het landschap gebruikten. Mensen leefden van landbouw, veeteelt en het verzamelen van natuurlijke producten, terwijl de zee toegang bood tot vis en schelpdieren.

De combinatie van zee en binnenland maakte het gebied aantrekkelijk. Op de hoger gelegen delen konden bewoners zich gemakkelijker beschermen en de omgeving overzien, terwijl de lagere gronden geschikt waren voor landbouw en andere dagelijkse activiteiten.

De Peñón de Ifach speelde daarbij waarschijnlijk al vroeg een belangrijke rol. De rots is niet alleen landschappelijk indrukwekkend, maar ook strategisch logisch. Vanaf de omgeving van de rots is een groot deel van de kust goed te overzien en de zee altijd nabij.

Voor de vroegste bewoners waren dat geen toeristische kwaliteiten, maar praktische voordelen. Zicht, beschutting, voedsel, water en toegang tot handelsroutes bepaalden waar mensen zich vestigden.

Daarmee is Calp geen plaats die plotseling in de geschiedenis verschijnt, maar een gebied waar mensen zich gedurende duizenden jaren op verschillende plaatsen hebben gevestigd. De moderne stad ontstond pas veel later, maar de aantrekkingskracht van het landschap was al in de prehistorie aanwezig.

Iberische nederzettingen aan de kust

In de eeuwen vóór de Romeinse overheersing maakten verschillende delen van het huidige Calp deel uit van de Iberische cultuurwereld. De Iberiërs waren gemeenschappen die grote delen van de oostelijke en zuidelijke kust van het Iberisch Schiereiland bewoonden.

Deze bevolkingsgroepen leefden van landbouw, veeteelt en ambachtelijke activiteiten en onderhielden handelscontacten met andere gebieden rond de Middellandse Zee. Vooral strategisch gelegen heuvels waren aantrekkelijk voor bewoning en verdediging.

In het grondgebied van Calp zijn Iberische resten gevonden bij de Peñón de Ifach, Cosentari, Corralets, La Cometa, La Empedrola, Pioco en het Castellet del Mascarat.

Een bijzonder belangrijke vindplaats is de Tossal de l'Empedrola, waar resten van een Iberische wachttoren uit de vierde eeuw voor Christus bekend zijn. Deze locatie laat zien dat de controle over de omliggende routes en landbouwgebieden toen al van betekenis was.

De Iberische nederzettingen maakten deel uit van een groter netwerk langs de oostelijke kust van het Iberisch Schiereiland. Via de zee kwamen producten en invloeden uit andere mediterrane gebieden naar de streek.

Ook Fenicische handelaren bereikten de oostkust van het huidige Spanje. Hun contacten met plaatselijke gemeenschappen droegen bij aan de uitwisseling van goederen en technieken. Voor Calp zelf zijn de archeologische gegevens echter onvoldoende om van een grote Fenicische nederzetting te spreken.

De Iberische aanwezigheid maakt duidelijk dat het gebied onder de Peñón de Ifach al vóór de komst van de Romeinen een betekenisvolle plaats innam binnen de regionale economie.

De zee was daarbij nooit uitsluitend een grens. Zij vormde een verbinding met andere nederzettingen en bood kansen voor handel en uitwisseling. Die rol zou tijdens de Romeinse periode nog belangrijker worden.

De Romeinse periode van Calp

De Romeinen brachten vervolgens een veel zichtbaarder en beter tastbare laag in de geschiedenis van Calp aan. Vanaf de laatste eeuwen voor Christus werd de streek steeds sterker opgenomen in de Romeinse wereld.

De Middellandse Zee vormde binnen het Romeinse Rijk een belangrijk netwerk van handelsroutes. Schepen vervoerden landbouwproducten, aardewerk, wijn, olijfolie, vis en andere goederen tussen havens en nederzettingen.

De kust van Calp bood daarvoor gunstige omstandigheden. De beschutte baai, de nabijheid van zout en de mogelijkheden voor visserij maakten het gebied aantrekkelijk voor economische activiteiten die nauw met de zee verbonden waren.

Het bekendste voorbeeld van de Romeinse aanwezigheid is zonder twijfel de archeologische vindplaats Baños de la Reina, in het Valenciaans Banys de la Reina.

De naam betekent letterlijk baden van de koningin, maar dat romantische beeld is vooral verbonden met latere verhalen en legenden. In werkelijkheid gaat het om een omvangrijk Romeins kustcomplex dat tot de belangrijkste archeologische vindplaatsen van de regio behoort.

De plek bestaat uit veel meer dan enkele in de rots uitgehouwen waterbassins. Archeologisch onderzoek heeft resten aangetoond van Romeinse woningen, badgebouwen, visbassins, opslagruimten en andere voorzieningen.

Baños de la Reina

De Romeinse nederzetting bij Baños de la Reina ontstond in de eerste eeuwen na Christus. In de eerste en tweede eeuw werden hier woningen en een klein badcomplex gebouwd. Ook ontstonden economische voorzieningen die samenhingen met de ligging aan zee.

Het kustcomplex groeide gedurende de daaropvolgende eeuwen verder. Aan het einde van de derde eeuw werd een bijzonder luxueuze woning aangelegd met een grote ronde binnenplaats en een eigen badgedeelte.

Archeologen hebben verschillende woningen en vertrekken kunnen herkennen. Sommige ruimtes waren versierd met mozaïeken, marmeren onderdelen en beschilderde muren. Deze vondsten wijzen erop dat hier niet uitsluitend eenvoudige vissers of arbeiders leefden, maar ook mensen met aanzienlijke economische middelen.

Een bijzonder voorbeeld is een woning met acht vertrekken rond een ronde binnenplaats met zuilen. Vanuit het woongedeelte liep een doorgang naar een privébadcomplex.

Deze architectuur laat zien dat het Romeinse Calp niet uitsluitend een plaats voor productie en handel was. Het bood ook ruimte aan luxueuze woningen waarin comfort en representatie belangrijk waren.

Bij archeologisch onderzoek zijn bovendien resten gevonden van beeldhouwwerken, marmeren decoraties en geschilderde muren. De materialen en afwerking tonen aan dat de bewoners kennis hadden van bouw- en decoratietechnieken die in andere delen van de Romeinse wereld eveneens werden toegepast.

De Romeinse aanwezigheid laat zien dat Calp in die tijd economisch betekenisvoller was dan de schaal van de huidige oude kern misschien doet vermoeden. Hier werd niet alleen gewoond, maar ook geproduceerd, verwerkt en gehandeld.

De ligging aan zee was daarvoor van groot belang. Vis, zout en producten die met visverwerking samenhingen, speelden een rol in de regionale economie. Ook landbouwactiviteiten maakten onderdeel uit van het economische leven.

Voor wie vandaag langs de Baños de la Reina loopt, is het waardevol om te beseffen dat deze plek ooit deel uitmaakte van een veel groter economisch systeem. Calp lag niet aan de rand van de wereld, maar aan een zee die juist verbinding bracht.

De Romeinse baden van La Muntanyeta

Een belangrijk onderdeel van het complex zijn de Termas de la Muntanyeta, een Romeins badgebouw waarvan de resten tijdens werkzaamheden in 1993 opnieuw werden ontdekt.

Het complex had een oppervlakte van ongeveer vijfhonderd vierkante meter en beschikte over verschillende ruimtes die kenmerkend waren voor de Romeinse badcultuur.

Er was een koudwaterbad, een zogenoemd frigidarium, waar bezoekers via enkele treden in het water konden afdalen. Daarnaast waren er verwarmde vertrekken, waaronder het tepidarium en het caldarium.

De Romeinen gebruikten een ingenieus verwarmingssysteem waarbij warme lucht onder verhoogde vloeren en door holle ruimtes in de muren kon circuleren. Dit systeem staat bekend als het hypocaustum.

De baden waren niet alleen bedoeld voor persoonlijke hygiëne. Binnen de Romeinse samenleving waren dergelijke voorzieningen ook plaatsen waar ontspanning en sociale contacten een belangrijke rol konden spelen.

In Calp waren sommige vertrekken rijk afgewerkt met marmeren platen en decoratieve vloeren. Bij het onderzoek werden onder meer materialen aangetroffen die afkomstig waren uit andere delen van het Romeinse Rijk.

De aanwezigheid van deze badgebouwen maakt duidelijk dat het complex meer was dan een eenvoudige agrarische nederzetting. De bewoners beschikten over voorzieningen die een zekere welvaart weerspiegelden.

De Romeinse visbassins

De bekendste resten van Baños de la Reina bevinden zich direct aan zee. Hier zijn verschillende bassins in de rotsbodem uitgehouwen die oorspronkelijk met de Middellandse Zee in verbinding stonden.

Het complex bestaat uit een groot rechthoekig bassin dat in zes afzonderlijke ruimten is verdeeld. Via vier kanalen kon zeewater binnenstromen en tussen de bassins circuleren.

Met afsluitingen kon worden voorkomen dat vissen ontsnapten, terwijl het water toch werd ververst. Daardoor konden levende vissen tijdelijk worden gehouden.

Deze installaties worden aangeduid als Romeinse piscinae of visbassins. Ze maakten deel uit van een economische wereld waarin verse vis, viskweek en de conservering van voedselproducten een belangrijke rol speelden.

De Romeinen produceerden ook gezouten vis en vissauzen. Vooral garum, een saus van gefermenteerde vis en zout, was in de Romeinse wereld populair.

Ook langs de kust van het huidige Alicante werd vis op verschillende plaatsen verwerkt. Zout was daarvoor onmisbaar omdat het mogelijk maakte om vis langer te bewaren en over grotere afstanden te vervoeren.

De bassins van Calp waren in de eerste plaats bedoeld voor het houden van levende vis. Archeologen houden er rekening mee dat ze, naast hun economische functie, ook een decoratieve betekenis konden hebben bij de luxueuze Romeinse villa.

De precieze verhouding tussen viskweek, voedselvoorziening en representatief gebruik is niet volledig vastgesteld. Wel is duidelijk dat de installaties nauw verbonden waren met het leven aan zee.

De naam Baños de la Reina ontstond pas veel later. Volgens een plaatselijke legende zou een Moorse koningin hier hebben gebaad en via ondergrondse gangen haar paleis hebben bereikt.

Voor die verklaring bestaat geen archeologisch bewijs. De bassins stammen uit de Romeinse periode en zijn veel ouder dan de islamitische aanwezigheid in de streek.

De laatste Romeinse eeuwen

Ook tijdens de late Romeinse periode bleef het complex bij Baños de la Reina in gebruik. In de vijfde en zesde eeuw veranderde de functie van verschillende gebouwen en ontstonden sporen van christelijke religieuze activiteiten.

Archeologen hebben onder meer resten gevonden van een kleine vroegchristelijke kerk met een doopvoorziening in de vorm van een Grieks kruis. Bij het gebouw bevond zich een begraafplaats.

Deze vondsten zijn belangrijk omdat zij laten zien dat de menselijke aanwezigheid niet onmiddellijk eindigde toen de politieke macht van het West-Romeinse Rijk verdween.

De samenleving veranderde, maar bepaalde gebouwen en plaatsen bleven een functie vervullen. In dit geval kreeg een deel van de oudere Romeinse nederzetting een religieuze betekenis.

De overgang van Romeinse naar vroegchristelijke gebruiken maakt Baños de la Reina tot een bijzondere archeologische locatie. Op één terrein zijn verschillende fasen van bewoning, economische bedrijvigheid en religieus leven terug te vinden.

De geschiedenis van Calp uit deze periode is daardoor niet uitsluitend een verhaal van Romeinse luxe en visverwerking. Het is ook een voorbeeld van de manier waarop samenlevingen veranderden zonder dat iedere oudere structuur meteen verdween.

De islamitische periode en christelijke verovering

Na de Romeinse tijd veranderde het ritme van de plaats. Zoals in veel delen van het oosten van het Iberisch Schiereiland volgden perioden van politieke verandering en nieuwe vormen van bewoning elkaar op.

De aanwezigheid van de Visigoten liet minder tastbare sporen na dan die van de Romeinen. Dat betekent niet dat het gebied volledig verlaten raakte, maar de beschikbare archeologische gegevens geven geen volledig beeld van de bewoning in deze eeuwen.

Met de komst van al-Andalus, vanaf de achtste eeuw, begon een nieuwe fase. Het gebied van de huidige Marina Alta werd opgenomen in een groter islamitisch bestuurlijk en economisch netwerk.

Landbouw, waterbeheer en verspreide nederzettingen speelden hierin een belangrijke rol. In het droge mediterrane landschap was de beschikbaarheid van water een belangrijke voorwaarde voor het dagelijks leven.

De kennis van irrigatie, het kunstmatig aanvoeren en verdelen van water naar landbouwgronden, was daarom van grote betekenis. Met waterkanalen, bassins en andere voorzieningen kon beschikbare landbouwgrond intensiever worden gebruikt.

In de islamitische periode kwamen kleine agrarische nederzettingen voor die bekendstonden als alquerías. Daarmee werden landelijke gemeenschappen bedoeld die nauw verbonden waren met hun landbouwgronden.

Ook in het gebied van Calp waren dergelijke nederzettingen aanwezig. De huidige historische kern bouwde later gedeeltelijk voort op dit oudere nederzettingspatroon.

De islamitische invloed is minder zichtbaar in grote monumenten dan in sommige andere Spaanse steden. Toch zijn er archeologische resten die duidelijk aan deze periode kunnen worden gekoppeld.

Het kasteel van Mascarat

Een van de belangrijkste islamitische verdedigingswerken bevond zich bij de doorgang van Mascarat, tussen Calp en Altea.

Hier werd in de elfde of twaalfde eeuw een versterking gebouwd die bekendstaat als het Castell del Mascarat. Het kasteel lag op een strategische plaats waar de toegang tussen de kust en het binnenland kon worden gecontroleerd.

De doorgang van Mascarat was van groot belang omdat het bergachtige terrein tussen Calp en Altea slechts op bepaalde plaatsen relatief gemakkelijk kon worden gepasseerd.

Wie deze doorgangen beheerste, had invloed op het vervoer van goederen en de verplaatsing van mensen. Het kasteel had daardoor niet alleen een militaire, maar ook een bestuurlijke betekenis.

Na de christelijke verovering bleef de versterking nog enige tijd in gebruik. De machthebbers veranderden, maar de strategische waarde van de locatie bleef bestaan.

De resten van het Castell del Mascarat zijn tegenwoordig beperkt zichtbaar. Toch vormen zij een belangrijke herinnering aan de periode waarin de kust van de Marina Alta onderdeel was van een netwerk van islamitische vestingen.

De overgang naar christelijk gezag

De christelijke verovering van dit deel van de kust vond niet eenvoudig in één helder jaar plaats zoals soms in populaire verhalen wordt verteld.

In de historische traditie wordt vaak het jaar 1240 genoemd, in verband met de veroveringen van koning Jaume I van Aragón. Andere historische reconstructies plaatsen belangrijke gebeurtenissen rond Calp in 1254.

Wat duidelijk is, is dat het gebied in de dertiende eeuw onder christelijk gezag kwam en werd opgenomen in het Koninkrijk Valencia binnen de Kroon van Aragón.

De Kroon van Aragón was het middeleeuwse machtsverband waartoe onder meer Aragón, Catalonië en het Koninkrijk Valencia behoorden. De politieke en bestuurlijke organisatie van deze gebieden veranderde gedurende de middeleeuwen verschillende keren.

Voor de bewoners van Calp betekende de christelijke verovering een nieuwe periode van veranderingen in grondbezit, religie, bestuur en maatschappelijke verhoudingen.

De bestaande islamitische bevolking verdween niet overal onmiddellijk. In christelijk bestuurde gebieden bleven aanvankelijk ook moslims wonen, die bekendstonden als mudéjares.

Deze bevolkingsgroep kon onder bepaalde voorwaarden het eigen geloof behouden, maar stond onder het gezag van christelijke machthebbers.

De overgang verliep daardoor geleidelijk. Bestaande landbouwsystemen en nederzettingen bleven op verschillende plaatsen functioneren, terwijl nieuwe eigenaren en bestuurders hun rechten en verplichtingen vastlegden.

Voor de mensen die in en rond Calp woonden, waren zulke machtswisselingen geen abstracte geschiedenis. Ze raakten aan grondbezit, geloof, belasting, veiligheid en dagelijks bestuur.

De kust bleef aantrekkelijk, maar ook kwetsbaar. Daardoor bleef de ontwikkeling van Calp altijd verbonden met de vraag hoe een gemeenschap zich aan zee kon handhaven.

De middeleeuwse Pobla d'Ifac

Een van de meest bijzondere en lange tijd minder bekende hoofdstukken uit de geschiedenis van Calp is de Pobla d'Ifac, een versterkte middeleeuwse nederzetting aan de noordelijke voet van de Peñón de Ifach.

Deze plaats ontstond aan het einde van de dertiende eeuw, nadat de streek onder christelijk bestuur was gekomen. Anders dan de veel oudere nederzettingen in de omgeving ging het hier om een bewust geplande nieuwe woonplaats.

Het doel was om christelijke kolonisten op één goed verdedigbare locatie te laten wonen. Daarmee wilden de machthebbers hun greep op het gebied versterken en de nieuwe bestuurlijke verhoudingen zichtbaar maken.

Al in 1282 had koning Pedro III van Aragón opdracht gegeven om aan de voet van Ifach een nieuwe nederzetting te ontwikkelen. De uitvoering liet echter nog verschillende jaren op zich wachten.

Roger de Llúria en Ifach

Een beslissende rol speelde Roger de Llúria, ook bekend onder de Italiaanse naam Ruggiero di Lauria. Hij was een admiraal in dienst van de Kroon van Aragón en een van de bekendste militaire leiders van zijn tijd.

Roger de Llúria had tijdens verschillende oorlogen op de Middellandse Zee belangrijke overwinningen behaald. Als beloning ontving hij bezittingen en bestuurlijke rechten in verschillende gebieden.

In 1297 kreeg hij van koning Jaume II de kastelen en gebieden van Calp en Altea toegewezen. Daarmee verkreeg hij een belangrijke positie langs deze kust.

Roger wilde zijn gebieden niet uitsluitend vanuit bestaande kastelen besturen, maar ook een nieuwe versterkte nederzetting ontwikkelen waar kolonisten zich konden vestigen.

In 1298 begon de bouw van de Pobla d'Ifac. De plaats werd aangelegd tegen de noordelijke helling van de Peñón de Ifach, op een locatie waar de rots zelf aan één zijde natuurlijke bescherming bood.

De nederzetting kreeg een groot verdedigingssysteem met stadsmuren en torens. Binnen de muren werden woningen, opslagruimten en gebouwen voor bestuurlijke en religieuze activiteiten aangelegd.

Roger de Llúria overleed in 1305 voordat het project volledig was voltooid. De werkzaamheden werden daarna voortgezet door zijn familie.

Vooral zijn dochter Margarita de Llúria speelde een belangrijke rol bij de verdere ontwikkeling. Zij gaf opdracht voor de bouw van een grote kerk die was gewijd aan Nuestra Señora de los Ángeles, in het Valenciaans Santa Maria dels Àngels.

De kerk kreeg een opvallende plaats binnen de nederzetting. De omvang en architectuur weerspiegelden de ambities van de familie De Llúria om van Ifach een belangrijk bestuurlijk en religieus centrum te maken.

Een versterkte stad onder de rots

De Pobla d'Ifac was voor de middeleeuwen een omvangrijk project. De geplande nederzetting besloeg meer dan vier hectare en kreeg een uitgebreide ommuring.

De archeologische resten laten zien dat het verdedigingssysteem bestond uit stevige muren, verschillende torens en een complex geheel van toegangen.

Langs de noordzijde zijn nog belangrijke delen van de oude stadsmuur herkenbaar. Sommige torens hadden schietopeningen waarmee verdedigers de toegangen konden controleren.

Een bijzonder onderdeel is de voormalige klokkentoren van de kerk. Deze behoort tot de best bewaarde bouwwerken van de nederzetting en heeft nog altijd een aanzienlijke hoogte.

Bij archeologisch onderzoek zijn ook resten van woningen, opslagruimten en een groot gebouw gevonden dat waarschijnlijk een bestuurlijke of representatieve functie had voor de familie De Llúria.

De bewoners waren christelijke kolonisten die zich in het pas veroverde gebied vestigden. De oprichting van de Pobla maakte deel uit van een bredere ontwikkeling waarin nieuwe nederzettingen werden gebruikt om de christelijke aanwezigheid in het Koninkrijk Valencia te versterken.

De nederzetting had daardoor niet alleen een praktische woonfunctie. Zij was ook een uitdrukking van politieke macht en territoriale controle.

De verwoesting van Ifach in 1359

De ambitieuze ontwikkeling van de Pobla d'Ifac bleek geen lang leven beschoren. In de veertiende eeuw werd het Koninkrijk Valencia getroffen door de Oorlog van de Twee Pedro's, een langdurig conflict tussen Pedro I van Castilië en Pedro IV van Aragón.

De strijd bracht grote schade toe aan verschillende kustplaatsen en versterkingen. Ook de Pobla d'Ifac werd tijdens deze oorlog getroffen.

In 1359 viel een Castiliaans-Genuese vloot de versterkte nederzetting aan. Grote delen van het verdedigingssysteem en de bebouwing raakten beschadigd.

De aanval betekende niet dat de plaats onmiddellijk volledig werd verlaten. Er waren nog pogingen om de gebouwen te herstellen en de nederzetting opnieuw te bevolken.

Toch verloor Ifach geleidelijk haar betekenis. De verwoestingen, de onzekere veiligheidssituatie en de moeilijkheden van het herstel maakten een voortzetting van het oorspronkelijke project steeds minder aantrekkelijk.

Rond het einde van de veertiende eeuw raakte de Pobla grotendeels verlaten. De bevolking verplaatste zich naar andere nederzettingen in het gebied, waaronder de plaats waar het huidige historische centrum van Calp zich ontwikkelde.

In 1418 werd nog een poging ondernomen om de nederzetting te herstellen. Koning Alfonso V gaf toestemming om huizen opnieuw op te bouwen en de plaats te herbevolken.

De plannen werden echter niet uitgevoerd zoals oorspronkelijk bedoeld. De inwoners en bestuurders van Calp wezen op de praktische en financiële moeilijkheden van het project.

Daarmee kwam een einde aan de ambities om aan de voet van Ifach een belangrijke versterkte stad te ontwikkelen.

De verwoesting en geleidelijke verlating van de Pobla waren een belangrijk keerpunt in de geschiedenis van Calp. De ontwikkeling verplaatste zich steeds sterker naar de kleinere, beter te onderhouden woonkern die uiteindelijk het centrum van de huidige gemeente werd.

Archeologisch onderzoek bij Ifach

De Pobla d'Ifac is tegenwoordig een van de belangrijkste middeleeuwse archeologische vindplaatsen in de provincie Alicante.

In 2005 begon het Museo Arqueológico de Alicante, het MARQ, met een langdurig onderzoeksproject naar de resten van de nederzetting. Dit gebeurde in samenwerking met de gemeente Calp en de Generalitat Valenciana.

De opgravingen hebben belangrijke nieuwe informatie opgeleverd over het leven van de middeleeuwse kolonisten, de organisatie van de nederzetting en de architectuur van de versterkingen.

Bijzonder is dat het terrein na de middeleeuwen niet opnieuw volledig werd bebouwd. Daardoor bleven veel resten relatief goed bewaard en kunnen archeologen het oorspronkelijke stratenpatroon en verschillende gebouwen onderzoeken.

Het onderzoek richt zich onder meer op de stadsmuren, de toegangspoorten, de kerk, de begraafplaats en de woningen van de bewoners.

In 2025 werd het twintigjarige bestaan van het archeologische onderzoeksproject herdacht. Het project had toen al een groot aantal opgravingscampagnes opgeleverd.

Ook in 2026 wordt het onderzoek voortgezet. Het MARQ kondigde voor de periode 2026 tot en met 2029 een nieuw onderzoeksprogramma aan.

De werkzaamheden richten zich onder meer op verschillende gebouwen bij de westelijke en noordelijke sectoren van de voormalige stad. Daarnaast wordt verder gezocht naar onderdelen van de stadsmuur ten oosten van de kerk.

Deze nieuwe onderzoeken moeten duidelijker maken hoe de nederzetting was ingericht en welke functies de afzonderlijke gebouwen hadden.

De Pobla d'Ifac blijft daarmee een belangrijk onderwerp van archeologisch onderzoek. De geschiedenis van Calp wordt niet uitsluitend bestudeerd aan de hand van geschreven documenten, maar krijgt dankzij de opgravingen voortdurend nieuwe details.

Stadsmuren en piratenaanvallen

Na het verdwijnen van de Pobla d'Ifac concentreerde de bevolking zich steeds sterker in de nederzetting die zou uitgroeien tot het huidige historische centrum van Calp.

De plaats lag iets landinwaarts en bood daardoor meer beschutting dan een volledig open kustnederzetting. Toch bleef de veiligheid een voortdurend probleem.

Tussen de dertiende en veertiende eeuw werd de bestaande alquería, een kleine landelijke nederzetting, ommuurd om de bewoners beter te beschermen.

De versterkte kern groeide geleidelijk uit tot het belangrijkste woongebied van Calp. In 1386 kreeg de plaats een zelfstandiger bestuurlijke positie nadat het gebied van het voormalige kasteel van Calp werd verdeeld.

Daarmee ontstond een duidelijker onderscheid tussen de verschillende nederzettingen die eerder binnen hetzelfde bestuurlijke gebied hadden gelegen.

De stad bleef echter relatief klein. De inwoners leefden voornamelijk van landbouw, visserij en de mogelijkheden die de zee bood.

De kust was economisch aantrekkelijk, maar vormde tegelijkertijd een risico. Vooral vanaf de zestiende eeuw kregen verschillende plaatsen langs de Valenciaanse kust te maken met aanvallen van Barbarijse zeerovers en kapers.

Deze zeevaarders waren afkomstig uit Noord-Afrikaanse havensteden en vielen regelmatig kustplaatsen aan. Daarbij werden goederen buitgemaakt en inwoners gevangen genomen.

De muren en Torreó de la Peça

De verdedigende functie van het historische centrum werd in de zestiende eeuw steeds belangrijker. Keizer Karel V liet in deze periode verschillende kustversterkingen verbeteren om de bevolking beter te beschermen.

Ook in Calp werden de bestaande muren hersteld en aangepast. De toegang tot de versterkte stad liep via een beperkt aantal doorgangen, waaronder de historische poort die bekendstond als El Portalet.

Een van de duidelijkste overblijfselen van dit verdedigingssysteem is de Torreó de la Peça. Deze ronde toren staat nog altijd in het oude centrum en vormt een van de herkenbaarste historische monumenten van de gemeente.

De toren maakte deel uit van het verdedigingssysteem waarmee de bevolking zich tegen aanvallen vanaf zee probeerde te beschermen. De belangrijkste bouwfasen van het bewaard gebleven verdedigingswerk hangen samen met de zestiende eeuw.

De naam Torreó de la Peça verwijst naar een vroegere artillerieopstelling. Het woord peça had in deze context betrekking op een kanon of ander artilleriestuk dat bij de verdediging werd gebruikt.

De oude stad was opgezet als een compacte, verdedigbare kern. Voor de inwoners betekende dat dat Calp niet alleen een woonplaats was, maar ook letterlijk een schuilplaats.

In tijden van gevaar kon de bevolking zich binnen de muren terugtrekken. De toegangen werden bewaakt en vanaf de versterkingen probeerde men naderende aanvallers tegen te houden.

De Torreó de la Peça herinnert eraan dat het oude Calp veel kleiner en compacter was dan de huidige kustplaats. Waar tegenwoordig appartementen, boulevards en woonwijken liggen, concentreerde het leven zich vroeger in een veel beperktere kern.

De smalle straten en historische resten vertellen daardoor niet alleen over architectuur, maar ook over angst, verdediging en overleven.

De piratenaanval van 1637

Een van de zwaarste gebeurtenissen uit de geschiedenis van Calp vond plaats in 1637. In dat jaar werd de versterkte stad aangevallen door Noord-Afrikaanse zeerovers.

Volgens de gemeentelijke historische beschrijving slaagden de aanvallers erin de stad binnen te dringen terwijl de wachters niet op hun post opletten. Met ladders konden zij over de muren klimmen en de bewoners verrassen.

De aanval had dramatische gevolgen. Een groot deel van de bevolking werd gevangen genomen en weggevoerd naar Noord-Afrika.

In de gemeentelijke geschiedschrijving wordt gesproken over 315 inwoners die naar Algiers werden gebracht. Zij bleven daar jarenlang gevangen en konden pas later worden vrijgekocht of uitgewisseld.

Voor een kleine kustplaats betekende het verlies van zoveel inwoners een enorme ramp. Niet alleen families werden uit elkaar gehaald, maar ook landbouw, visserij en andere economische activiteiten raakten ontwricht.

De gevolgen waren nog tientallen jaren merkbaar. Zelfs veertig jaar na de aanval werden bij de koning verzoeken ingediend om belastingverlaging en financiële ondersteuning voor de reparatie van de verdedigingswerken.

De aanval van 1637 behoort daarmee tot de belangrijkste historische keerpunten van Calp. Zij laat zien hoe kwetsbaar de kustgemeenschappen waren en hoeveel invloed de dreiging vanaf zee op het dagelijks leven kon hebben.

De aanval van 1744

De dreiging van nieuwe aanvallen bleef ook in de achttiende eeuw bestaan. Op 22 oktober 1744 werd Calp opnieuw aangevallen door zeerovers.

Deze aanval kreeg een bijzondere plaats in de lokale geschiedenis omdat zij later werd verbonden met de verering van de Santísimo Cristo del Sudor, een belangrijk religieus symbool van de gemeente.

Volgens de plaatselijke traditie speelde het beeld van Christus een bijzondere rol tijdens de gebeurtenissen. De herinnering aan de aanval werd uiteindelijk onderdeel van de religieuze en feestelijke gebruiken van Calp.

Na de aanval werd besloten de verdediging van de stad verder te verbeteren. Er ontstonden plannen voor een tweede ommuring die niet alleen de oude kern, maar ook de bebouwing daarbuiten moest beschermen.

Deze nieuwere verdedigingswerken werden aangelegd rond de bestaande stad en de buitenwijken, die in Spanje bekendstaan als arrabales.

De buitenwijken waren in de loop der eeuwen ontstaan doordat de bevolking groeide en steeds meer woningen buiten de oorspronkelijke muren werden gebouwd.

De tweede ommuring laat zien dat de oude middeleeuwse kern inmiddels onvoldoende ruimte bood voor de gehele bevolking. De behoefte aan uitbreiding kwam daarmee rechtstreeks in conflict met de noodzaak van bescherming.

De aanval van 1744 was de laatste grote piratenaanval op Calp die in de plaatselijke historische bronnen is gedocumenteerd.

De herinnering aan deze gebeurtenis leeft tegenwoordig voort in de feesten van Moren en Christenen, die in Calp nauw verbonden zijn met de verering van de Santísimo Cristo del Sudor.

De Iglesia Antigua

Ook de oude kerk van Calp hoort bij het verhaal van verdediging en bescherming. De Iglesia Antigua werd aan het begin van de vijftiende eeuw gebouwd op de plaats van een oudere kapel die verband hield met de christelijke verovering.

Het gebouw heeft een gotisch-mudejar karakter. De term mudéjar verwijst naar een bouwstijl waarin christelijke en islamitische invloeden samenkomen, onder meer in vormen, materialen en decoratieve details.

De Iglesia Antigua behoort tot de bijzondere voorbeelden van deze bouwstijl binnen de Valenciaanse Gemeenschap.

De kerk diende niet uitsluitend religieuze doeleinden. Door de ligging binnen de versterkte stad en de stevige constructie kon het gebouw ook worden gebruikt als toevluchtsoord wanneer de bevolking werd aangevallen.

Daarmee is de kerk een sterk symbool van de manier waarop geloof, verdediging en praktische noodzaak in Calp samenkwamen.

De Iglesia Antigua vormt tegenwoordig samen met de Torreó de la Peça en de resten van de stadsmuren een van de belangrijkste historische plekken van het centrum.

De huidige parochiekerk Nuestra Señora de las Nieves is van veel latere datum en werd in de twintigste eeuw bij de oudere kerk gebouwd.

Het contrast tussen beide gebouwen maakt duidelijk hoe de religieuze architectuur van Calp zich gedurende verschillende eeuwen heeft ontwikkeld.

Voor bezoekers die de plaats vooral kennen van de stranden is dit deel van de stad vaak een verrassing. Het oude centrum heeft geen groots monumentaal karakter zoals sommige historische steden, maar juist een compacte en menselijke schaal.

De kerk, de muren, de toren, de straatjes en de pleinen laten zien hoe een kleine kustgemeenschap zich eeuwenlang staande hield.

Visserij, zoutwinning en landbouw

Na de eeuwen van aanvallen en verdedigingsproblemen veranderde het leven in Calp geleidelijk. Lange tijd bleef het een relatief bescheiden kustplaats waar visserij, landbouw en zoutwinning de belangrijkste economische activiteiten waren.

De gemeente beschikte over verschillende natuurlijke voordelen. De Middellandse Zee leverde vis, de zoutvlakte maakte zoutwinning mogelijk en het achterland bood ruimte voor landbouw.

Toch was het leven niet gemakkelijk. De beschikbaarheid van landbouwgrond en water was beperkt, terwijl de inkomsten uit de visserij afhankelijk waren van de omstandigheden op zee.

De economie werd daardoor sterk bepaald door het ritme van de seizoenen en de mogelijkheden die de natuurlijke omgeving bood.

Las Salinas en de zoutwinning

De zoutvlakte van Calp, bekend als Las Salinas of Les Salines, is een van de belangrijkste historische landschapselementen van de gemeente.

Het gebied ligt opvallend dicht bij de huidige bebouwing, tussen de oude stad en de Peñón de Ifach. Tegenwoordig is de zoutvlakte vooral bekend als natuurgebied waar verschillende vogelsoorten verblijven, waaronder flamingo's.

Historisch gezien had het gebied echter een heel andere betekenis. Zout was gedurende vele eeuwen een waardevol economisch product dat onder meer werd gebruikt voor de conservering van voedsel.

Vooral voor kustgemeenschappen was zout belangrijk. Zonder moderne koeling was het moeilijk om vis langere tijd te bewaren. Door vis te zouten kon de houdbaarheid aanzienlijk worden verlengd.

Daardoor waren zoutwinning, visserij en handel nauw met elkaar verbonden.

De Romeinen maakten al gebruik van de natuurlijke mogelijkheden van de zoutvlakte. De nabijheid van Las Salinas droeg bij aan de economische betekenis van het Romeinse kustcomplex bij Baños de la Reina.

Ook tijdens latere perioden bleef zoutwinning een belangrijke activiteit. Het gebied werd gebruikt als economische bron en had daardoor invloed op het plaatselijke leven en de handel.

Aan het einde van de achttiende eeuw kwam de zoutwinning stil te liggen. Volgens de gemeentelijke geschiedschrijving speelde daarbij de toenmalige overtuiging een rol dat de zoutvlakte schadelijk zou zijn voor de gezondheid van de bevolking.

In 1918 werden werkzaamheden uitgevoerd om het gebied opnieuw geschikt te maken voor zoutwinning. Daarmee kreeg de zoutvlakte in de twintigste eeuw opnieuw een economische functie.

De traditionele winning verdween uiteindelijk, maar het landschap bleef bestaan. Tegenwoordig heeft Las Salinas vooral een ecologische betekenis en vormt het een bijzonder contrast met de moderne bebouwing van Calp.

Wie vandaag langs de zoutvlakte loopt, ziet dus niet alleen een natuurgebied binnen de bebouwde kom, maar ook een overblijfsel van een economisch systeem dat eeuwenlang nauw verbonden was met de zee.

Landbouw en traditionele gebouwen

Naast visserij en zout speelde ook landbouw een belangrijke rol in de geschiedenis van Calp. In de zones rond de oude kern en in de bredere omgeving werd gewerkt met wat het terrein en het klimaat mogelijk maakten.

De landbouw bestond onder meer uit wijnbouw, olijventeelt, graanproductie en andere mediterrane gewassen. Vooral op de landbouwgronden in het achterland vormden seizoensgebonden werkzaamheden een belangrijk onderdeel van het dagelijkse leven.

In de achttiende en negentiende eeuw ontwikkelde zich in grote delen van de Marina Alta bovendien een belangrijke productie van rozijnen.

De druiven werden gedroogd en vervolgens verhandeld, waarbij de nabijheid van kustplaatsen en havens mogelijkheden bood voor transport naar andere markten.

Een bijzonder overblijfsel van deze landbouwtraditie zijn de riuraus, traditionele drooggebouwen met grote bogen die gebruikt werden om druiven tijdens het droogproces tegen regen te beschermen.

In Calp zijn onder meer de riuraus van El Cocó en El Ràfol bekend. Deze gebouwen herinneren aan de tijd waarin de productie van rozijnen een belangrijk onderdeel van de regionale economie was.

Ook andere historische gebouwen zijn verbonden met het landbouwverleden. De Casa Nova, een versterkt landhuis uit het einde van de zeventiende en het begin van de achttiende eeuw, behoort tot de bijzondere voorbeelden.

Het gebouw heeft verdedigende kenmerken, waaronder schietopeningen en een uitkragend onderdeel boven de ingang waarmee bewoners zich tegen mogelijke aanvallen konden beschermen.

De Casa Nova laat zien dat de behoefte aan verdediging niet uitsluitend binnen de stadsmuren bestond. Ook bewoners van afgelegen landbouwbedrijven moesten rekening houden met gevaar.

Een ander herkenbaar overblijfsel is de Molí del Morelló, een historische molen uit de negentiende eeuw. De molen herinnert aan de verwerking van landbouwproducten en de rol van traditionele productievoorzieningen.

Het Calp van vóór het toerisme was daarmee geen welvarende badplaats, maar een gemeenschap die leefde van arbeid, zee, zout, landbouwgrond en seizoenen.

De ontwikkeling van de vissershaven

De visserij bleef gedurende de achttiende en negentiende eeuw van grote betekenis. De ligging aan de Middellandse Zee maakte het mogelijk om verschillende soorten vis te vangen en op plaatselijke en regionale markten te verkopen.

Voor veel families was het inkomen rechtstreeks afhankelijk van de visvangst. Vissers vertrokken vaak vroeg naar zee en moesten rekening houden met wisselende weersomstandigheden en de beschikbare vangst.

De visserij bracht ook andere beroepen met zich mee. Boten moesten worden gebouwd en onderhouden, netten werden gerepareerd en de vangst moest worden vervoerd en verkocht.

In de negentiende eeuw groeide de plaatselijke vissersgemeenschap en ontstonden nieuwe voorzieningen die de handel in vis ondersteunden.

Een belangrijke rol speelde het Pósito de Pescadores, een instelling die was verbonden met de organisatie en ondersteuning van de vissers. Dergelijke instellingen konden zich bezighouden met de gezamenlijke belangen van vissers, economische ondersteuning en voorzieningen voor de sector.

De ontwikkeling van de vissershaven maakte Calp minder afhankelijk van de landbouw alleen. Tegelijk bleef de economie gevoelig voor veranderingen in de visstand, de weersomstandigheden en de mogelijkheden om producten te verkopen.

In de twintigste eeuw veranderde de sector door de komst van motoren, modernere schepen en nieuwe technieken voor visvangst en verwerking.

De visserij werd daarmee efficiënter, maar bleef ook een beroepsgroep waarin vakmanschap, ervaring en kennis van de zee van groot belang waren.

De haven van Calp is tegenwoordig nog altijd verbonden met de beroepsvisserij. De visafslag vormt een herinnering aan de economische functie die dit gebied al generaties lang heeft.

Daarmee is de haven meer dan een aantrekkelijke plek voor bezoekers. Zij maakt zichtbaar dat Calp lange tijd een werkende vissersgemeente was voordat hotels, boulevards en vakantieappartementen het kustbeeld gingen bepalen.

De twintigste eeuw verandert Calp

De twintigste eeuw bracht een ingrijpende verandering in de geschiedenis van Calp. De gemeente begon de eeuw als een relatief kleine kustplaats waar visserij, landbouw en andere traditionele activiteiten het dagelijkse leven bepaalden.

De ontwikkeling van nieuwe vervoersverbindingen en de belangstelling voor de mediterrane kust zorgden geleidelijk voor een ander economisch perspectief.

Een van de belangrijkste veranderingen was de verbetering van de bereikbaarheid. De aanleg van betere wegen en de komst van de spoorweg maakten het gemakkelijker om Calp vanuit Alicante en andere plaatsen te bereiken.

De komst van het treintje in 1915

In 1915 werd Calp aangesloten op de smalspoorlijn langs de kust tussen Alicante en Dénia. Deze spoorverbinding werd bekend als het Trenet de la Marina.

De spoorlijn maakte het mogelijk om personen en goederen gemakkelijker tussen de verschillende kustplaatsen te vervoeren.

Voor de inwoners betekende dit een belangrijke verbetering. Reizen naar Alicante, Benidorm en andere plaatsen werd eenvoudiger en minder afhankelijk van de kwaliteit van de wegen.

Ook de economische betekenis was groot. De verbinding maakte het gemakkelijker om landbouwproducten en andere goederen naar regionale markten te brengen.

De spoorlijn zou later bovendien een belangrijke rol spelen bij de opkomst van het kusttoerisme.

Het historische treintje vormde daarmee een van de eerste stappen richting de moderne vervoersstructuur van de Costa Blanca.

De eerste hotels en toeristen

Hoewel Calp vooral vanaf de jaren zestig sterk groeide, begon het toerisme al eerder betekenis te krijgen.

In de jaren dertig verschenen de eerste kleine hotels en pensions in de omgeving van de stranden en de Romeinse vindplaats Baños de la Reina.

Een bijzonder moment was de opening van het Parador de Ifach in 1935. Dit hotel hielp om Calp bekend te maken als bestemming voor bezoekers die de rust, het landschap en het klimaat van de mediterrane kust zochten.

De bijzondere rots van Ifach speelde daarbij een belangrijke rol. Het indrukwekkende silhouet vormde een herkenningspunt dat de kustplaats onderscheidde van andere bestemmingen.

Ook kunstenaars, schrijvers en andere bekende bezoekers raakten geïnteresseerd in de omgeving. Het landschap en het licht van de Costa Blanca trokken mensen aan die de mediterrane kust wilden ontdekken.

De eerste toeristische ontwikkeling bleef echter bescheiden. Calp was nog altijd vooral een vissersplaats met een beperkte hoeveelheid accommodaties en voorzieningen.

De Spaanse Burgeroorlog van 1936 tot 1939 en de daaropvolgende jaren van economische moeilijkheden zorgden bovendien voor een vertraging van de verdere ontwikkeling.

Pas na de oorlog en vooral vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw zou het toerisme echt uitgroeien tot een belangrijke economische motor.

De grote toeristische groei

Vanaf de jaren zestig veranderde het karakter van Calp ingrijpend. De groeiende welvaart in West-Europa, de komst van internationale vakantiegangers en de verbetering van de Spaanse infrastructuur maakten reizen naar de Costa Blanca steeds gemakkelijker.

De stranden van Arenal-Bol en La Fossa, de Peñón de Ifach en het milde klimaat werden belangrijke trekpleisters.

Hotels, appartementen en andere vakantieverblijven verschenen langs de kust. Nieuwe wegen en boulevards zorgden ervoor dat de verschillende delen van de gemeente beter bereikbaar werden.

De opening van de luchthaven Alicante-El Altet in 1967 gaf de toeristische ontwikkeling een extra impuls. Internationale vluchten maakten het voor bezoekers uit Noord-Europa eenvoudiger om de provincie Alicante te bereiken.

Ook het aantal buitenlandse huiseigenaren nam toe. Calp werd niet uitsluitend een vakantieplaats, maar ook een aantrekkelijke woonomgeving voor mensen die langere tijd aan de Costa Blanca wilden verblijven.

De economische betekenis van de bouwsector, horeca en dienstverlening groeide sterk. Tegelijk nam het belang van de traditionele landbouw en zoutwinning verder af.

De kustlijn werd voller, de bevolking groeide en nieuwe woonwijken ontstonden tegen heuvels en langs wegen.

Waar Calp vroeger vooral naar de zee keek voor vis en zout, werd diezelfde zee nu ook een bron van recreatie, vastgoed en internationale aantrekkingskracht.

Die overgang is bepalend voor het Calp van vandaag. Zij verklaart waarom de gemeente tegelijk traditioneel en modern, Spaans en internationaal, oud en hoogstedelijk kan aanvoelen.

La Muralla Roja en moderne architectuur

Een bijzonder hoofdstuk uit de moderne geschiedenis van Calp is de ontwikkeling van opvallende architectuur langs de kust.

In de tweede helft van de twintigste eeuw ontstonden verschillende wooncomplexen die niet uitsluitend waren ontworpen als praktische vakantieappartementen, maar ook architectonische ambities hadden.

Het bekendste voorbeeld is La Muralla Roja, een bijzonder wooncomplex in de wijk La Manzanera, ontworpen door architect Ricardo Bofill.

Het gebouw werd aan het begin van de jaren zeventig gerealiseerd en valt op door zijn geometrische vormen, kleurrijke muren en bijzondere indeling.

De architectuur is geïnspireerd op mediterrane en Noord-Afrikaanse bouwtradities, waarbij trappen, binnenplaatsen en verschillende niveaus samen een complex geheel vormen.

La Muralla Roja heeft wereldwijd bekendheid gekregen als voorbeeld van experimentele architectuur uit de twintigste eeuw.

Het gebouw is daarmee een bijzondere toevoeging aan het historische verhaal van Calp. Waar de Torreó de la Peça herinnert aan de middeleeuwse behoefte aan bescherming, vertegenwoordigt La Muralla Roja een periode waarin de kustplaats ruimte bood aan nieuwe architectonische ideeën.

De ontwikkeling van zulke gebouwen laat zien dat de toeristische groei niet uitsluitend leidde tot standaard appartementencomplexen. Er ontstonden ook projecten die een zelfstandige plaats hebben gekregen binnen de geschiedenis van de moderne architectuur.

Bescherming van natuur en erfgoed

De snelle groei van Calp bracht ook nieuwe uitdagingen. De kust werd steeds intensiever bebouwd en de druk op natuurlijke gebieden nam toe.

Vooral de Peñón de Ifach en de zoutvlakte Las Salinas kregen daardoor een bijzondere betekenis. Deze gebieden waren niet alleen aantrekkelijk voor bezoekers, maar hadden ook een belangrijke landschappelijke en ecologische waarde.

In 1987 werd de Peñón de Ifach officieel aangewezen als natuurpark. Daarmee kreeg de rots een beschermde status en werd de bijzondere natuur beter beschermd tegen verdere aantasting.

Ook Las Salinas kreeg in de daaropvolgende jaren meer aandacht als waardevol natuurgebied. De bescherming van de zoutvlakte maakte duidelijk dat een terrein dat vroeger voornamelijk een economische functie had, inmiddels ook een belangrijke ecologische betekenis vertegenwoordigde.

De groeiende belangstelling voor bescherming bleef niet beperkt tot de natuur. Ook het historische centrum, de Romeinse resten en de middeleeuwse Pobla d'Ifac kregen steeds meer aandacht van archeologen en erfgoedinstellingen.

Daarmee ontstond een nieuwe fase in de geschiedenis van Calp. Monumenten en landschappen die vroeger vooral een praktische functie hadden, werden steeds nadrukkelijker beschouwd als waardevol erfgoed dat voor toekomstige generaties behouden moest blijven.

Erfgoed in het moderne Calp

Vandaag is Calp een plaats waar verschillende tijden tegelijk zichtbaar zijn. Aan de ene kant zie je moderne hoogbouw, internationale bewoners en een toeristische economie die de gemeente een uitgesproken mediterraan vakantiegezicht geeft.

Aan de andere kant liggen er archeologische resten, oude muren, een verdedigingstoren, een middeleeuwse kerk en straatjes die herinneren aan een veel ouder en kwetsbaarder Calp.

Die gelaagdheid maakt de geschiedenis van de plaats juist zo interessant. Calp is geen badplaats die pas met het toerisme begon te bestaan, maar een kustgemeente met diepe wortels die zich telkens opnieuw heeft aangepast aan veranderende tijden.

Een belangrijke plaats voor het behoud van dit verleden is het Museo de Historia de Calp, gevestigd aan de Calle Santísimo Cristo 7 in een gedeelte van het historische gebouw Casa de la Senyoreta.

Het museum bewaart en presenteert archeologische voorwerpen uit verschillende perioden van de geschiedenis van de gemeente.

De oudste vondsten stammen uit de bronstijd en zijn onder meer afkomstig van de vindplaats Cocentari. Ook voorwerpen uit de Iberische periode zijn vertegenwoordigd, waaronder aardewerk, weefgewichten, vishaken en transportkruiken.

Bijzondere aandacht gaat uit naar de Romeinse resten van Baños de la Reina en de middeleeuwse Pobla d'Ifac.

Daardoor biedt het museum een overzicht van de geschiedenis van Calp dat veel verder teruggaat dan de bekende vissersgemeente of moderne badplaats.

Ook de geschiedenis van het gebouw zelf is bijzonder. De Casa de la Senyoreta dankt haar naam aan een vroegere eigenaresse die bekendstond om haar betrokkenheid bij plaatselijke maatschappelijke en religieuze activiteiten.

Naast het historische museum zijn er in het oude centrum andere culturele instellingen en tentoonstellingsruimten aanwezig die aandacht besteden aan plaatselijke tradities en erfgoed.

Een belangrijk voorbeeld is de Torreó de la Peça, waar tegenwoordig het Museo del Coleccionismo is gevestigd. De voormalige verdedigingstoren heeft daarmee een nieuwe culturele functie gekregen.

Het contrast tussen de oorspronkelijke militaire betekenis en het huidige gebruik als museum laat zien hoe historische gebouwen zich kunnen aanpassen aan een veranderende samenleving.

Ook de Iglesia Antigua, de resten van de stadsmuren en het voormalige Portalet vormen belangrijke onderdelen van het historische centrum.

De plaats is geen verzameling losse monumenten. Juist de samenhang tussen de gebouwen, de straatjes en de verdedigingswerken maakt duidelijk hoe het oude Calp functioneerde.

Wie rustig door het centrum loopt, ziet hoe het stratenpatroon nog altijd verwijst naar de tijd waarin de bevolking binnen een relatief kleine versterkte kern woonde.

Tradities en historische herinneringen

De geschiedenis van Calp leeft niet uitsluitend voort in archeologische vondsten en monumenten. Ook plaatselijke feesten en tradities dragen bij aan het bewaren van het verleden.

Een van de bekendste voorbeelden zijn de Moren- en Christenenfeesten, die ieder jaar in oktober worden gehouden ter ere van de Santísimo Cristo del Sudor.

De feesten verwijzen naar de historische strijd tussen islamitische en christelijke machthebbers op het Iberisch Schiereiland en naar de herinnering aan aanvallen op de kust.

Voor Calp is vooral de aanval van 22 oktober 1744 van bijzondere betekenis. Deze gebeurtenis werd onderdeel van de plaatselijke religieuze traditie en vormt een belangrijk historisch uitgangspunt voor de feesten.

De huidige viering bestaat uit optochten, muziek, kostuums en andere activiteiten die door plaatselijke verenigingen worden georganiseerd.

Hoewel de historische gebeurtenissen het uitgangspunt vormen, zijn de hedendaagse feesten geen letterlijke reconstructie van de middeleeuwen of de achttiende eeuw. Het gaat om een culturele traditie die zich gedurende de afgelopen decennia verder heeft ontwikkeld.

Voor de inwoners zijn de feesten veel meer dan een toeristische activiteit. Zij vormen een belangrijk onderdeel van het verenigingsleven en de plaatselijke identiteit.

Ook de band met de visserij blijft zichtbaar in tradities rond de haven en de dagelijkse werkzaamheden op zee.

De combinatie van historische feesten, religieuze gebruiken en het vissersverleden maakt duidelijk dat Calp zijn geschiedenis niet uitsluitend in musea bewaart.

Veel herinneringen leven voort in families, verenigingen en de verhalen die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Calp beter begrijpen

Wie de tijd neemt om verder te kijken dan strand en boulevard, ontdekt in Calp een geschiedenis die veel rijker en gelaagder is dan de eerste indruk doet vermoeden.

De Peñón de Ifach, Baños de la Reina, de middeleeuwse Pobla d'Ifac, de Torreó de la Peça, de Iglesia Antigua, Las Salinas en de vissershaven vormen samen een historische lijn die de gemeente begrijpelijk maakt.

Elk van die plekken vertelt een ander deel van hetzelfde verhaal. De rots van Ifach was een strategisch herkenningspunt en bood natuurlijke bescherming. De Romeinse kustnederzetting laat zien hoe belangrijk handel, visserij en zoutwinning al in de oudheid waren.

De Pobla d'Ifac herinnert aan de christelijke herbevolking van de streek en de politieke conflicten van de veertiende eeuw.

De stadsmuren en de Torreó de la Peça vertellen over eeuwen waarin aanvallen vanaf zee een voortdurende bedreiging vormden. De Iglesia Antigua maakt duidelijk hoe religie en verdediging met elkaar verbonden waren.

De zoutvlakte en de haven laten vervolgens zien hoe het economische leven van Calp zich gedurende lange tijd ontwikkelde rond de natuurlijke mogelijkheden van de kust.

Het moderne Calp is daar in de twintigste eeuw bovenop gegroeid. De komst van het toerisme, internationale bewoners en nieuwe architectuur heeft het beeld van de gemeente ingrijpend veranderd.

Toch is het oude Calp niet volledig verdwenen. De historische kern bleef bestaan en verschillende archeologische vindplaatsen en monumenten worden nog altijd onderzocht en beschermd.

Voor wie de gemeente verder wil ontdekken, sluiten ook de pagina's over Calp aan de Costa Blanca en toerisme in Calp goed aan.

Samen laten zij zien hoe het huidige Calp is ontstaan uit een lange geschiedenis van bewoning, handel, verdediging, visserij en internationale aantrekkingskracht.

Juist daardoor is Calp meer dan een bekende badplaats. Het is een kustgemeente waar iedere laag van het verleden nog iets toevoegt aan het leven van nu.

De geschiedenis van Calp laat zien dat de relatie met de zee altijd bepalend is geweest. Eerst als bron van voedsel en handelsmogelijkheden, daarna ook als oorzaak van gevaar en verdediging, en uiteindelijk als basis voor de moderne toeristische economie.

De manier waarop de inwoners zich steeds aan nieuwe omstandigheden hebben aangepast, vormt misschien wel de belangrijkste rode draad door het verleden van de gemeente.

Calp is door de eeuwen heen veranderd van een gebied met verspreide prehistorische nederzettingen tot een Romeins handels- en productiecentrum, een middeleeuws versterkt gebied, een kwetsbare kustgemeenschap en uiteindelijk een internationale toeristische plaats.

Wie vandaag langs de haven wandelt, de oude stad bezoekt of vanaf de kust naar de Peñón de Ifach kijkt, ziet daardoor niet alleen een aantrekkelijk landschap, maar ook het resultaat van duizenden jaren menselijke aanwezigheid.

Dat maakt de geschiedenis van Calp zo bijzonder. Onder het moderne kustleven ligt een oud verhaal dat gevormd is door zee, verdediging, handel, geloof, landbouw en overleving. Een verhaal dat nog altijd zichtbaar is voor wie bereid is iets verder te kijken.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 4 november 2026.