Natuur in Guardamar del Segura

De natuur in Guardamar del Segura wordt bepaald door een bijzondere combinatie van zandduinen, dennenbossen, de monding van de Río Segura en beschermde zoutlandschappen. Het bekendste natuurgebied is Parque Alfonso XIII, waar een ruim honderd jaar geleden aangeplant bos het oprukkende duinzand tot stilstand bracht. Bij de Gola komen rivier en Middellandse Zee samen, terwijl het natuurpark Lagunas de La Mata y Torrevieja deels binnen de gemeente ligt. Wandelaars vinden routes door het duinbos, langs de rivier en richting de kust. Hieronder ontdek je de natuurgebieden, flora en fauna, wandelmogelijkheden en natuurbescherming.

Guardamar del Segura is een plaats waar de natuur niet zomaar naast de bebouwing ligt, maar er juist diep mee verweven is. Wie hier rondloopt, merkt al snel dat het landschap veel meer is dan een mooie achtergrond bij strand en boulevard. Tussen zee, rivier, duinen en bos ligt een natuurlijk geheel dat het karakter van Guardamar al meer dan een eeuw bepaalt.

Waar het zand vroeger een bedreiging vormde voor de stad, is juist uit die strijd een bijzonder groen gebied ontstaan dat vandaag een van de opvallendste natuurzones van deze kuststrook vormt. Guardamar is daardoor niet alleen een badplaats, maar ook een plek waar natuur, geschiedenis en dagelijks leven opvallend dicht bij elkaar liggen.

Voor Nederlanders en Belgen die de zuidelijke Costa Blanca beter willen leren kennen, laat Guardamar zien hoe strand, duinbos, riviermonding en beschermde lagunes samen een bijzonder landschap vormen.

Guardamar del Segura ligt in de Vega Baja del Segura, in het Valenciaans Baix Segura, helemaal in het zuiden van de provincie Alicante. De gemeente heeft ongeveer elf kilometer zandkust en ligt aan de plaats waar de Río Segura na haar lange tocht door het binnenland in de Middellandse Zee uitmondt.

Dat samenspel van rivier en zee verklaart veel van de natuurlijke omgeving. Sediment dat door de Segura werd aangevoerd, de invloed van zeestromingen en het zand dat door de wind landinwaarts werd geblazen, hebben samen het kustlandschap gevormd.

Naast de uitgestrekte duinen beschikt de gemeente over dennenbossen, groene rivieroevers, oude waterlopen, landbouwgronden en de noordelijke rand van het natuurpark Lagunas de La Mata y Torrevieja. Binnen betrekkelijk korte afstand komen daardoor meerdere ecosystemen voor die sterk van elkaar verschillen.

De natuur is hier niet volledig onaangetast. Vooral de duinen en het dennenbos zijn sterk beïnvloed door menselijk ingrijpen. Dat maakt hun waarde niet kleiner, maar juist interessant: Guardamar laat zien hoe natuurbeheer een bedreigd kustlandschap kan veranderen en tegelijkertijd nieuwe leefgebieden voor planten en dieren kan creëren.

Duinbos als groene ruggengraat

Het bekendste natuurgebied van Guardamar is zonder twijfel het Parque Alfonso XIII, samen met de bredere zone van duinen en dennenbossen die de kust begeleiden.

Deze Pinada, zoals het gebied vaak lokaal wordt genoemd, is niet alleen mooi om te zien, maar ook historisch van groot belang. Pinada betekent in het Nederlands ongeveer dennenbos. Het bos ontstond uit een doelgerichte herbebossing die moest voorkomen dat het oprukkende zand de stad en de omliggende gronden opnieuw zou bedreigen.

Daardoor is dit landschap tegelijk natuurlijk en cultureel erfgoed. Vandaag vormt het een langgerekte groene gordel met dennen, palmen, eucalyptus en andere beplanting die zich heeft aangepast aan zand, wind en zout.

Voor bezoekers voelt het als een rustige wereld direct achter het strand, met schaduwrijke paden en een heel ander ritme dan in de bebouwde kern.

Volgens de officiële toeristische informatie beslaat het bredere duin- en boslandschap ongeveer 800 hectare. Het gaat daarbij om de uitgestrekte zone met dennenbossen, zandduinen en andere begroeiing langs de kust. Niet die volledige oppervlakte heeft één en dezelfde formele beschermingsstatus.

Het park beschikt tegenwoordig over meerdere paden voor wandelaars en fietsers, waardoor het gebied niet alleen een mooi decor is, maar ook echt beleefd kan worden.

Wie door het dennenbos loopt, merkt hoe sterk geur, licht en geluid hier samen een eigen sfeer oproepen. De lucht ruikt er naar hars en zee, het zand dempt de stappen en tussen de bomen ontstaat een rust die je aan de kust niet altijd verwacht.

Daarbij liggen in dit gebied ook historische plekken zoals La Rábita Califal en La Fonteta, waardoor de natuur van Guardamar extra gelaagd wordt. Het is niet alleen een bos, maar een landschap waarin ook het verleden tastbaar aanwezig blijft. Meer over die historische laag staat in het artikel over de geschiedenis van Guardamar del Segura.

Hoe de Pinada ontstond

Juist die combinatie van natuur en geschiedenis maakt het duinbos van Guardamar zo bijzonder. Veel kustplaatsen hebben parken, boulevards of aangelegde groenzones, maar in Guardamar is het groen direct verbonden met de bescherming van de stad.

Zonder de grootschalige aanplant van bomen en planten had het oprukkende zand een veel grotere bedreiging kunnen blijven. Het huidige landschap is daardoor niet toevallig ontstaan, maar het resultaat van een lange strijd tegen de wind en het zand.

Aan het einde van de negentiende eeuw vormden de bewegende duinen een serieus probleem. De zeewind blies het zand steeds verder landinwaarts, waardoor landbouwgronden, wegen en woningen werden bedreigd.

Volgens de historische documentatie kon het zand op sommige plaatsen tussen drie en acht meter per jaar oprukken. Vooral voor een gemeente die sterk afhankelijk was van landbouw en visserij was dat een zorgwekkende ontwikkeling.

De Spaanse bosbouwkundige Francisco Mira y Botella speelde een doorslaggevende rol bij het aanpakken van dit probleem. In 1897 stelde hij een omvangrijk plan op om de duinen vast te leggen en opnieuw te beplanten.

De werkzaamheden begonnen rond de overgang naar de twintigste eeuw en werden gedurende tientallen jaren voortgezet. Daarbij werden eerst technieken gebruikt om het stuivende zand af te remmen. Vervolgens werden grote aantallen bomen en andere planten aangebracht om het duinlandschap verder te stabiliseren.

Volgens de gemeentelijke toeristische informatie werden tijdens dit historische project meer dan 600.000 bomen en planten aangeplant. Daarbij ging het onder andere om dennen, palmen, cipressen en eucalyptusbomen.

Ook werden kwekerijen ingericht, boswachterswoningen gebouwd en paden aangelegd om het nieuwe bos te kunnen onderhouden.

Het oorspronkelijke project omvatte een uitgebreid duingebied van ruim 800 hectare, verdeeld in verschillende zones. De delen waar het zand de bebouwing het sterkst bedreigde, kregen de hoogste prioriteit.

Dit was meer dan een gewone aanplant van bomen. Het ging om een grootschalige vorm van kustbeheer waarmee een bewegend zandlandschap geleidelijk werd omgevormd tot een gebied waar vegetatie het zand beter kon vasthouden.

De eerste Fiesta del Árbol, het bomenfeest van Guardamar, vond plaats op 4 maart 1904. Schoolkinderen, onderwijzers en andere inwoners namen deel aan de aanplant en leerden waarom het behoud van bomen belangrijk was voor de toekomst van de plaats.

Deze traditie bestaat nog altijd en is uitgegroeid tot een herkenbaar onderdeel van de lokale betrokkenheid bij de Pinada.

Voor bewoners en bezoekers voelt het inmiddels vanzelfsprekend dat de dennenbossen bij Guardamar horen, maar achter die vanzelfsprekendheid schuilt een bijzonder verhaal van menselijk ingrijpen en natuurlijke aanpassing.

Waarom het duinbos belangrijk blijft

De oorspronkelijke reden voor de herbebossing was het tegenhouden van het oprukkende zand. Die functie blijft belangrijk, maar de Pinada heeft tegenwoordig meer betekenissen gekregen.

Het dennenbos biedt schaduw, vormt een leefgebied voor verschillende dieren en zorgt voor een natuurlijke overgang tussen de bebouwde kom en de kust. Vooral op warme dagen is het verschil tussen de open stranden en de beschutte bospaden duidelijk merkbaar.

In het bos groeien verschillende soorten dennen. De Aleppoden, wetenschappelijk Pinus halepensis, is goed aangepast aan de warme en droge omstandigheden van het mediterrane klimaat.

Ook de parasolden, Pinus pinea, komt in de Pinada voor. Deze soort is herkenbaar aan de vaak brede, afgeronde kroon en wordt onder meer gewaardeerd vanwege de eetbare pijnboompitten.

Daarnaast zijn palmen, cipressen en eucalyptusbomen aanwezig. Niet al deze soorten zijn oorspronkelijk inheems in het kustlandschap van Guardamar. Sommige werden tijdens het historische herbebossingsproject bewust aangeplant vanwege hun groeieigenschappen en hun vermogen om onder moeilijke omstandigheden te overleven.

Dat maakt het belangrijk om het huidige bos niet te beschrijven als een volledig oorspronkelijk, onaangetast natuurgebied. Het is juist een bijzonder voorbeeld van een historisch aangelegd kustbos dat zich in de loop van meer dan een eeuw heeft ontwikkeld tot een leefgebied met grote landschappelijke betekenis.

Onder de bomen groeien op verschillende plaatsen struiken en kruiden die bestand zijn tegen droogte en de invloed van de zeewind. In de meer beschutte delen ontstaan daardoor leefomstandigheden die verschillen van die op het open duinzand.

De wortels van bomen en planten helpen de zandige bodem vast te houden. Tegelijk blijft zorgvuldig beheer noodzakelijk, omdat ook een gevestigd duinbos gevoelig kan zijn voor droogte, ziekten, brand en veranderingen in het kustlandschap.

Parque Reina Sofía als stadsnatuur

Aan de rand van het duinbos ligt ook Parque Reina Sofía, een van de bekendste groene parken van Guardamar del Segura.

Dit park ligt dicht bij het centrum en vormt een overgang tussen de historische Pinada en de bebouwde omgeving. De aanwezigheid van grote bomen, vijvers, wandelpaden en schaduwrijke plekken maakt het park aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers.

In het park leven onder meer eekhoorns die regelmatig tussen de bomen worden gezien. Daarnaast zijn er eenden, ganzen, pauwen en andere dieren rond de vijvers en groene zones aanwezig.

Het is belangrijk om daarbij onderscheid te maken tussen wilde dieren en dieren die in een ingericht park worden gehouden of verzorgd. Parque Reina Sofía is geen ongerept natuurgebied, maar een stadspark waarin aangelegd groen en dierenleven samenkomen.

Vooral voor gezinnen en mensen die niet gemakkelijk lange afstanden lopen, is dit een toegankelijke plek om buiten te zijn. De paden bieden mogelijkheden voor een rustige wandeling, terwijl de bomen tijdens warme dagen voor schaduw zorgen.

De nabijheid van Parque Alfonso XIII maakt het bovendien mogelijk om een bezoek aan het stadspark te combineren met een wandeling door het grotere dennenbos.

Levend zand en kustnatuur

Aansluitend op de Pinada liggen de duinen van Guardamar, een van de meest kenmerkende onderdelen van het landschap.

Deze duinen zijn geen stil decor, maar een levend systeem van zand, wind en begroeiing. Hoewel het zand vandaag beter onder controle is dan vroeger, blijft het gebied een dynamische overgangszone tussen land en zee.

Juist dat maakt de duinen zo belangrijk voor de natuur van Guardamar. Hier groeien planten die bestand zijn tegen droogte, zout en wind, en die helpen om het zand vast te houden en de natuurlijke balans van het gebied te bewaren.

Ze vormen tegelijk een natuurlijke bescherming voor het achterland en een kwetsbaar leefgebied dat zorgvuldig behandeld moet worden.

De overgang tussen duin, bos en strand zorgt voor een opvallende afwisseling op korte afstand. Op sommige plekken overheersen open zandheuvels en lage begroeiing, terwijl even verderop alweer meer schaduw en beschutting ontstaat onder de bomen.

Dat geeft Guardamar een natuurlijke rijkdom die je niet overal langs de Costa Blanca in dezelfde vorm terugziet.

De kust voelt hier minder stenig en minder volgebouwd dan in veel andere badplaatsen, juist omdat natuur en strand nog zo sterk met elkaar verbonden zijn.

Voor wie houdt van wandelen aan zee zonder voortdurend tussen gebouwen te lopen, is dat een van de grote kwaliteiten van Guardamar.

Hoe duinen ontstaan en veranderen

De duinen van Guardamar zijn gevormd door een combinatie van zandaanvoer, zeestromingen en wind.

Zand dat op het strand terechtkomt, kan bij droog weer door de wind worden verplaatst. Wanneer het zand onderweg planten of andere obstakels tegenkomt, blijft een deel liggen. Zo kunnen geleidelijk kleine zandheuvels ontstaan die onder geschikte omstandigheden verder uitgroeien.

Planten spelen daarbij een belangrijke rol. Hun stengels remmen de wind af, terwijl de wortels helpen om het zand op zijn plaats te houden.

Het kustlandschap bestaat daardoor uit verschillende zones. Direct achter het strand liggen de meest dynamische duinen, waar wind en zandverplaatsing een grote invloed hebben. Verder landinwaarts liggen meer gestabiliseerde duinen, waarop grotere struiken en bomen kunnen groeien.

Het historische duinbos van Guardamar ligt voor een belangrijk deel op zulke vastgelegde zandgronden.

De omstandigheden veranderen bovendien voortdurend. Bij harde zeewind, stormen en hoge golven kan zand verdwijnen of juist op andere plaatsen worden afgezet. Ook veranderingen in de aanvoer van sediment vanuit de Río Segura en langs de kust kunnen invloed hebben op het duinsysteem.

Daarom is het niet juist om de duinen uitsluitend te zien als een vast landschap dat na de herbebossing nooit meer verandert.

De natuur van een duin bestaat juist bij de gratie van beweging, terwijl het beheer erop gericht is om die beweging op kwetsbare plaatsen te beperken.

Beschermde duinen binnen Natura 2000

De duinen van Guardamar hebben een officiële Europese beschermingsstatus.

Het gebied staat bekend als Dunes de Guardamar en maakt deel uit van Natura 2000, het Europese netwerk van beschermde natuurgebieden.

Het natuurgebied heeft de Europese code ES5213025. In officiële documenten wordt het aangeduid als een Lugar de Importancia Comunitaria, afgekort LIC. Dat betekent een gebied van communautair belang, aangewezen vanwege waardevolle natuurlijke leefgebieden en soorten.

Volgens de gemeentelijke inventarisatie van beschermde natuurgebieden omvat deze Natura 2000-zone ongeveer 726 hectare.

Deze oppervlakte is niet hetzelfde als de ongeveer 800 hectare die doorgaans voor de bredere duin- en boszone wordt genoemd. De twee cijfers hebben betrekking op verschillende begrenzingen en mogen daarom niet door elkaar worden gebruikt.

De Europese bescherming richt zich onder meer op verschillende soorten kustduinen, mediterrane begroeiing en duinbossen. Binnen het gebied komen leefomgevingen voor die in de Europese Habitatrichtlijn als waardevol worden beschouwd.

Vooral de combinatie van open zand, begroeiing op halfvast zand en dennenbossen maakt Guardamar bijzonder.

Een van de belangrijkste doelen van Natura 2000 is ervoor te zorgen dat deze verschillende leefgebieden behouden blijven en niet verder worden aangetast door ongecontroleerde recreatie, bebouwing of andere activiteiten.

Botanisch microreservaat Dunas de Guardamar

Binnen het duinlandschap ligt bovendien een afzonderlijk beschermd botanisch gebied: de Microrreserva de Flora Dunas de Guardamar.

Dit microreservaat werd aangewezen bij een besluit van 29 april 2003 van de Generalitat Valenciana. Het beschermde gebied heeft volgens de gemeentelijke inventarisatie een oppervlakte van ongeveer 19,9 hectare.

Een botanisch microreservaat is een klein natuurgebied waar bijzondere plantensoorten en hun groeiplaatsen extra bescherming krijgen. De nadruk ligt op de aanwezigheid van kwetsbare of zeldzame planten, niet op recreatief gebruik.

In de Dunas de Guardamar komen verschillende plantengemeenschappen voor die zijn aangepast aan zandige, droge en soms zoute omstandigheden.

Daartoe behoren onder meer mediterrane duingraslanden, begroeiing op meer gestabiliseerde duinen en vegetatie die voorkomt op plaatsen waar zout invloed heeft op de bodem.

Ook duinvegetatie met verschillende jeneverbessoorten is ecologisch belangrijk. Deze planten groeien vaak langzaam en kunnen gevoelig zijn voor beschadiging.

De bescherming van het microreservaat laat zien dat de natuurlijke waarde van Guardamar niet alleen in het grote dennenbos ligt. Juist de kleinere planten die nauwelijks boven het zand uitsteken, kunnen bijzonder belangrijk zijn.

Voor bezoekers betekent dit dat het betreden van afgesloten of kwetsbare duinzones niet is toegestaan. Een paar voetstappen buiten een pad lijken misschien onschuldig, maar kunnen planten beschadigen die lange tijd nodig hebben om zich te herstellen.

Planten die zand en zout verdragen

In de duinen groeien soorten die zich hebben aangepast aan moeilijke omstandigheden. Zout in de lucht, felle zon, weinig water en bewegend zand maken dit tot een bijzonder leefgebied.

Toch vinden juist gespecialiseerde planten hier hun plek. Zij houden het zand vast, geven beschutting aan insecten en kleine dieren en zorgen ervoor dat het duinsysteem niet volledig open en kaal blijft.

Een herkenbare plant van mediterrane zandstranden is de strandlelie, wetenschappelijk Pancratium maritimum. Deze soort staat in Spanje bekend als azucena de mar en groeit op zandige kustgronden.

De plant heeft opvallende witte bloemen en is aangepast aan het leven in een omgeving waarin de bodem gemakkelijk uitdroogt. De aanwezigheid en bloei zijn afhankelijk van de omstandigheden en kunnen van plaats tot plaats verschillen.

Ook verschillende soorten helmachtige grassen en andere zandbindende planten zijn belangrijk voor het duinlandschap. Sommige groeien vooral op de voorste duinen, terwijl andere pas verder landinwaarts geschikt terrein vinden.

In meer gestabiliseerde duinzones kunnen lage struiken en mediterrane kruiden groeien. Vooral de overgang tussen open zand en bos biedt ruimte aan een gevarieerde plantengroei.

Daarom is het belangrijk om op de aangegeven paden te blijven en kwetsbare zones niet te betreden.

Wat voor een wandelaar misschien een klein stukje zand lijkt, kan voor het duinlandschap een belangrijk onderdeel zijn van het natuurlijke evenwicht.

Herstel van kwetsbare duinen

De bescherming van de duinen vraagt voortdurend onderhoud en herstel.

Het Spaanse ministerie dat verantwoordelijk is voor de kust heeft in het verleden een herstelproject uitgevoerd in de duinzone tussen de monding van de Segura en het strand bij La Marina, ten noorden van de rivier.

Daarbij ging het onder meer om het beperken van schade door voetgangers en voertuigen, het aanbrengen van houten vlonders en het herstellen van de oorspronkelijke duinvegetatie.

Ook werden invasieve planten verwijderd. Een van de soorten die daarbij werd aangepakt, is Carpobrotus edulis, een uit Zuid-Afrika afkomstige plant die in Spanje bekendstaat als uña de gato.

Deze plant kan zich snel uitbreiden en grote oppervlakten bedekken, waardoor oorspronkelijke duinplanten minder ruimte krijgen.

Door invasieve soorten te verwijderen en inheemse planten opnieuw aan te brengen, kan de natuurlijke vegetatie zich geleidelijk herstellen.

Ook werden op bepaalde plaatsen zandvangers geplaatst. Deze constructies helpen om het door de wind meegevoerde zand vast te houden en daarmee beschadigde duinen opnieuw op te bouwen.

Het herstelproject werd in 2007 afgerond, maar de uitdagingen van het duinbeheer zijn blijvend. Betreding, erosie, stormen en invasieve planten kunnen ook later opnieuw gevolgen hebben voor het landschap.

Houten wandelvlonders en afgebakende paden zijn daarom geen overbodige voorzieningen. Ze zorgen ervoor dat bezoekers de kust kunnen bereiken zonder op grote schaal door de kwetsbare duinvegetatie te lopen.

De Segura als natuurader

De rivier Segura speelt een sleutelrol in het natuurlijke verhaal van Guardamar del Segura.

Na een lange tocht door het binnenland bereikt de rivier hier uiteindelijk de zee. Die laatste meters vormen ecologisch een bijzonder gebied, waar rivier, rietkragen, oevers en kustlandschap elkaar raken.

Voor Guardamar is dat niet alleen landschappelijk belangrijk, maar ook historisch en recreatief. Wandelroutes en fietsroutes lopen langs dit deel van de rivier, waardoor bezoekers het water niet alleen van een afstand zien, maar er ook echt langs kunnen bewegen.

De Río Segura ontspringt in de Sierra de Segura in Andalusië en stroomt vervolgens door Murcia naar de provincie Alicante. Guardamar vormt het eindpunt van de rivier, waar het binnenlandse water uiteindelijk de Middellandse Zee bereikt.

In de Vega Baja is de rivier gedurende eeuwen van groot belang geweest voor de landbouw. De vruchtbare vlakten langs de Segura werden bevloeid via een uitgebreid netwerk van irrigatiekanalen.

Ook Guardamar beschikt over zo'n historisch landbouwlandschap. Langs de rivier liggen de huerta, oude watergangen en landbouwgronden die nog altijd deel uitmaken van de omgeving.

De Gola del Segura

De natuur van Guardamar is ook belangrijk voor vogels. In het duinbos, langs de riviermonding en in de nabijgelegen natte gebieden vinden verschillende soorten voedsel, rust en beschutting.

De monding van de Segura, lokaal ook wel de Gola genoemd, vormt daarin een bijzonder punt. Gola betekent hier de uitmonding of doorgang van de rivier naar zee.

Het is een overgangsgebied tussen rivier en zee waar water, riet, open ruimte en kustvegetatie samenkomen.

Volgens de gemeentelijke natuurinformatie is dit gebied aantrekkelijk voor verschillende watervogels, waaronder blauwe reiger, kleine zilverreiger, steltkluut, kwak, dodaars en waterhoen.

Dat maakt het voor vogelliefhebbers een interessante plek, zeker tijdens de rustigere uren van de dag.

De monding van de Segura geeft Guardamar bovendien een extra natuurlijke identiteit die andere kustplaatsen niet altijd hebben. Hier is niet alleen strand, maar ook rivierlandschap.

Dat zorgt voor meer variatie in begroeiing en dierenleven en geeft het gebied rond Guardamar een duidelijk eigen karakter.

Voor wie van wandelen, fotograferen of gewoon rustig kijken houdt, is dit een van de interessantste stukken natuur van de gemeente.

Vooral bij het laatste stuk van de rivier, waar water, boten, riet en zee elkaar naderen, wordt duidelijk waarom Guardamar altijd zo sterk verbonden is geweest met deze rivier.

De Segura is tegelijk een historische levensader en een plek waar ecologie en recreatie elkaar ontmoeten.

In de omgeving van de rivier zijn wandel- en fietsmogelijkheden die goed passen bij mensen die geen zware routes zoeken, maar wel graag buiten zijn.

Voor bewoners maakt dat het dagelijkse leven aantrekkelijker: even langs het water fietsen, vogels kijken of een wandeling maken richting de monding vraagt geen grote voorbereiding.

Voor bezoekers geeft de rivier een extra dimensie aan een verblijf in Guardamar. De plaats is niet alleen zee en zand, maar ook zoet en brak water, riet, oevers en de overgang naar het achterland van de Vega Baja.

Beschermd wetland rond de riviermonding

De monding van de Segura is niet alleen landschappelijk bijzonder, maar maakt deel uit van een officieel beschermd wetland.

De naam van dit gebied is Desembocadura y Frente Litoral del Segura. Het gebied werd in 2002 opgenomen in de Catálogo de Zonas Húmedas de la Comunitat Valenciana, de officiële regionale catalogus van waardevolle wetlands.

Een wetland is een gebied waarin water een belangrijke rol speelt in de natuurlijke omstandigheden. Het kan daarbij gaan om een moeras, lagune, riviermonding of een andere zone met natte of periodiek overstroomde gronden.

Het beschermde gebied rond de Seguramonding omvat niet alleen het laatste riviergedeelte, maar ook aangrenzende kust- en duinzones.

Het ligt verspreid over de gemeenten Guardamar del Segura, San Fulgencio en Elche. Het volledige wetland behoort dus niet uitsluitend tot Guardamar.

Volgens de officiële registratie in het Spaanse nationale natuurinventaris heeft het gebied een oppervlakte van ongeveer 877 hectare. In oudere regionale documenten worden enigszins andere oppervlaktes genoemd door verschillen in registratie en begrenzing.

Dit wetland maakt duidelijk hoe sterk de riviermonding, de kustduinen en de landbouwgebieden met elkaar verbonden zijn.

Het landschap wordt beïnvloed door rivierwater, de nabijheid van zee, historische afwateringskanalen en de veranderingen die in de loop van de tijd aan de rivier zijn aangebracht.

Het gebied heeft een eigen beschermde status als wetland en mag niet zonder meer worden gelijkgesteld aan het nabijgelegen natuurpark van de zoutmeren.

La Marrada del Riu Vell

Een bijzonder onderdeel van het rivierlandschap is La Marrada del Riu Vell, een gedeelte van de vroegere rivierloop van de Segura.

Deze oude meander raakte gescheiden van de nieuwe hoofdloop toen de rivier aan het einde van de twintigste eeuw werd aangepast om het risico op overstromingen te verkleinen.

De werkzaamheden maakten deel uit van het grotere plan voor de beheersing van hoogwater in het stroomgebied van de Segura.

De oude rivierloop bleef echter als landschappelijk element bestaan. Op verschillende plaatsen ontstonden daardoor natte en groene zones die verschillen van de sterker gereguleerde hoofdloop.

Volgens de officiële toeristische informatie van Guardamar zijn delen van La Marrada del Riu Vell opnieuw beplant met inheemse bomen en struiken die passen bij de rivieromgeving.

Daarbij gaat het onder meer om begroeiing die beschutting biedt aan vogels en andere dieren.

De aanwezigheid van een oude rivierloop is ook bijzonder omdat zij laat zien hoe het landschap vóór de grote aanpassingen aan de Segura eruitzag.

Vooral de combinatie van het nieuwe rivierkanaal, de oude waterloop en de aangrenzende landbouwgronden maakt deze omgeving interessant voor mensen die belangstelling hebben voor natuur en waterbeheer.

Het gebied is echter niet overal ingericht als recreatiepark. Sommige delen hebben een natuurlijke functie of liggen langs waterwegen en landbouwpercelen. Bezoekers moeten daarom de bestaande paden gebruiken en rekening houden met de plaatselijke toegankelijkheid.

Vogels bij de Gola

De omgeving van de riviermonding is bijzonder interessant voor vogelliefhebbers omdat verschillende soorten water en begroeiing op korte afstand voorkomen.

In de rietkragen kunnen vogels beschutting zoeken, terwijl op de open oevers steltlopers en andere watervogels voedsel vinden.

Volgens de gemeentelijke natuurinformatie komen onder meer de blauwe reiger, kleine zilverreiger, steltkluut, kwak, dodaars en waterhoen in de omgeving voor.

Ook meeuwen maken gebruik van de monding, terwijl aalscholvers op rustige plaatsen kunnen rusten of naar voedsel zoeken.

In bepaalde seizoenen kunnen bovendien andere reigerachtigen en trekvogels aanwezig zijn. De exacte soorten en aantallen verschillen gedurende het jaar.

Een interessant kenmerk van deze omgeving is de aanwezigheid van verschillende watergangen. Behalve de hoofdloop van de Segura zijn er oude rivierdelen en afwateringskanalen die uit de landbouwgebieden van de Vega Baja komen.

Daardoor zijn er plaatsen met relatief open water, rietbegroeiing, struiken en landbouwranden. Die afwisseling maakt het gebied geschikt voor verschillende soorten vogels.

De Gola beschikt volgens de toeristische dienst over een vogelobservatiepunt. Een verrekijker is handig om de dieren op afstand te bekijken zonder hun rust te verstoren.

Vooral tijdens de vroege ochtend en tegen het einde van de middag zijn de omstandigheden vaak prettig om vogels te observeren. Het licht is dan zachter en veel soorten zijn actiever dan midden op een warme dag.

Ook in het bos zelf is veel leven aanwezig, al laat dat zich niet altijd meteen zien. Vogels gebruiken de beschutting van de bomen, terwijl de open plekken en duinranden weer andere soorten aantrekken.

Daardoor verandert de natuur van Guardamar niet alleen met de seizoenen, maar ook van zone tot zone.

Dat maakt een wandeling door dit gebied juist zo boeiend. Het ene moment loop je onder de dennen, het volgende kijk je uit over zand en zee, en even later sta je bij water waar weer een heel ander type vogel zichtbaar wordt.

Wie rustig loopt, niet te veel lawaai maakt en de vroege ochtend of de namiddag kiest, ziet vaak meer dan tijdens de drukste uren van de dag.

Huerta en historische watergangen

Achter de kust en langs de rivier ligt ook de traditionele huerta van Guardamar.

Dit vruchtbare landbouwgebied werd gedurende eeuwen ontwikkeld dankzij een netwerk van irrigatiekanalen, afwateringssloten en kleine waterwerken.

De irrigatiekanalen worden in het Spaans acequias genoemd. Ze verdelen het water over de landbouwgronden en vormen samen met de afwateringskanalen, de zogenaamde azarbes, een uitgebreid netwerk.

Volgens de gemeentelijke toeristische informatie bestaat het systeem in zijn historische opzet al sinds de middeleeuwen. Het vormt nog altijd een herkenbaar onderdeel van het landschap.

In de huerta worden onder meer citrusvruchten en groenten verbouwd. Een bekend plaatselijk product is de ñora van Guardamar, een kleine ronde paprika die na de oogst traditioneel wordt gedroogd.

De landbouwgronden zijn geen ongerepte natuur, maar vormen wel een belangrijk onderdeel van het landschap.

Langs perceelgrenzen, waterkanten en landelijke wegen groeien verschillende planten die voedsel en beschutting kunnen bieden aan insecten, vogels en kleine dieren.

Vooral de overgang tussen landbouwgrond, rivieroevers en duinbos zorgt voor een bijzondere landschappelijke samenhang.

Dat maakt Guardamar anders dan kustplaatsen waar de bebouwing vrijwel direct tot aan de zee doorloopt.

Lagunes vlak bij Guardamar

Ten zuiden van Guardamar ligt het natuurpark van de lagunes van La Mata en Torrevieja, een beschermd gebied dat deels in de gemeenten Torrevieja, Guardamar del Segura, Los Montesinos en Rojales ligt.

Voor Guardamar is vooral de nabijheid van de Laguna de La Mata van belang. Dat maakt het mogelijk om binnen korte afstand van strand, duinbos en riviermonding ook een heel ander type natuur te ervaren.

Waar de duinen van Guardamar draaien om zand, wind en kustvegetatie, draait het bij de lagunes om zout, riet, open water en bijzondere wetlands.

Het beschermde gebied draagt de officiële naam Parque Natural de las Lagunas de La Mata y Torrevieja.

Het natuurpark beslaat ongeveer 3.700 hectare en werd in 1989 officieel tot natuurpark verklaard. De twee grote zoutmeren en het omliggende landschap vormen samen een van de belangrijkste natuurlijke zoutgebieden in het zuiden van Alicante.

Het park ligt niet volledig binnen Guardamar. De grootste wateroppervlakken liggen vooral in de omgeving van Torrevieja, maar de noordelijke rand van het beschermde gebied raakt het gemeentelijke grondgebied van Guardamar.

Daarmee is de relatie tussen Guardamar en het natuurpark meer dan alleen een kwestie van nabijheid. Een deel van het beschermde landschap ligt daadwerkelijk binnen de gemeentegrenzen.

Het natuurpark heeft ook verschillende Europese en internationale beschermingsvormen. Het maakt deel uit van Natura 2000 en staat bekend om zijn betekenis voor watervogels en zoutminnende plantengemeenschappen.

Daarnaast is het gebied opgenomen op de Ramsar-lijst van internationaal belangrijke wetlands.

De bescherming richt zich onder meer op het behoud van de zoutmeren, de natuurlijke begroeiing en de broed- en rustgebieden van verschillende vogelsoorten.

Bijzondere planten en vogels

Dit natuurpark staat bekend om zijn vogelrijkdom en om de bijzondere leefomstandigheden die samenhangen met het zoute milieu.

Het gebied heeft daardoor een heel eigen flora en fauna en trekt door het jaar heen veel natuurliefhebbers aan.

Voor bewoners en bezoekers van Guardamar is dat een groot voordeel. Binnen een kleine straal liggen hier verschillende landschappen naast elkaar: kustnatuur, riviergebied, duinbos en zoutlagunes.

Wie de natuur van Guardamar echt wil begrijpen, moet die bredere samenhang ook zien.

De lagunes zijn vooral bekend vanwege de flamingo's. Deze vogels gebruiken ondiepe watergebieden om voedsel te zoeken en kunnen in bepaalde perioden in grote groepen aanwezig zijn.

Daarnaast komen verschillende steltlopers, meeuwen en andere watervogels voor. Sommige soorten gebruiken de lagunes tijdens de trek, terwijl andere er broeden of overwinteren.

Een bijzondere vogel is de geoorde fuut, die tijdens bepaalde perioden in grote aantallen gebruikmaakt van de Laguna de La Mata.

Ook de steltkluut en de kluut behoren tot de soorten die afhankelijk zijn van geschikte natte leefgebieden.

De plantengroei rond de lagunes verschilt sterk van die in de dennenbossen van Guardamar.

Op plaatsen waar de bodem veel zout bevat, kunnen alleen planten groeien die aan zulke omstandigheden zijn aangepast. Deze worden halofyten genoemd.

Sommige soorten hebben vlezige bladeren waarin zij water kunnen opslaan, terwijl andere op een bijzondere manier met overtollig zout omgaan.

De aanwezigheid van verschillende zoutplanten zorgt voor een ander soort begroeiing dan de kruiden en struiken op de drogere duinen.

Door de afwisseling tussen zout water, droge bodems en plaatselijk vochtige zones ontstaat een gevarieerd ecosysteem.

Wandelen rond de Laguna de La Mata

Juist doordat Guardamar zo dicht bij het natuurpark van La Mata en Torrevieja ligt, is de plaats aantrekkelijk voor mensen die niet alleen van strand houden, maar ook van vogels, landschappen en rustige wandelingen.

De natuurbeleving stopt hier niet bij de gemeentegrens. Integendeel: Guardamar vormt een logisch vertrekpunt om verschillende natuurtypen in de zuidelijke Costa Blanca te ontdekken.

Voor wie langer in de regio verblijft, is de combinatie van duinen, rivier en lagunes bijzonder aantrekkelijk.

De ene dag kan in het duinbos worden gewandeld, de volgende dag langs de lagune van La Mata, en tussendoor blijft het strand altijd dichtbij.

Bij de Laguna de La Mata bevindt zich een bezoekerscentrum van het natuurpark. Dit ligt langs de N-332, in de omgeving van La Mata.

Vanuit Guardamar is het bezoekerscentrum ook per fiets bereikbaar via de verbinding langs de N-332. De officiële toeristische dienst beschrijft deze verbinding als een van de fietsmogelijkheden tussen Guardamar en het natuurpark.

Vanaf het bezoekerscentrum beginnen verschillende natuurwandelingen waarmee de omgeving van de lagune kan worden ontdekt.

Het natuurpark is echter geen vrij toegankelijk recreatiemeer. In bepaalde delen gelden beperkingen om vogels en kwetsbare begroeiing te beschermen.

Bezoekers moeten daarom gebruikmaken van de aangewezen wandelroutes en observatiepunten. Ook is het belangrijk honden onder controle te houden en geen broed- of rustgebieden te betreden.

De aanwezigheid van zoutwinning betekent bovendien dat sommige terreinen een industriële functie hebben en niet toegankelijk zijn voor recreatief gebruik.

Voor wie graag vogels observeert, is de combinatie van een bezoek aan de Gola del Segura en de Laguna de La Mata interessant. De riviermonding en de zoutlagune hebben verschillende natuurlijke omstandigheden, waardoor ook de aanwezige vogelsoorten kunnen verschillen.

Flora en fauna van Guardamar

De grote afwisseling tussen zee, duinen, dennenbossen, rivieroevers en zoutgebieden maakt de omgeving van Guardamar geschikt voor verschillende planten en dieren.

Niet iedere soort komt overal voor. Sommige planten zijn afhankelijk van open zand, terwijl andere juist in beschutte boszones of vochtige rivieroevers groeien.

Ook de dierenwereld verschilt sterk per landschapstype. Watervogels maken gebruik van de riviermonding en de lagunes, terwijl in het dennenbos vooral bosvogels, kleine zoogdieren en insecten geschikte leefomstandigheden vinden.

Deze verschillen maken Guardamar bijzonder interessant voor mensen die graag natuur observeren.

Planten van bos en duinen

De meest opvallende bomen van het duinbos zijn de Aleppoden en de parasolden.

Beide soorten zijn goed aangepast aan mediterrane omstandigheden, maar verschillen in groeivorm en de manier waarop zij met de omgeving omgaan.

De Aleppoden heeft vaak een onregelmatige kroon en kan op relatief droge en stenige grond groeien. De parasolden krijgt op latere leeftijd meestal een bredere, meer afgeronde kroon.

In de historische Pinada komen daarnaast palmen, cipressen en eucalyptus voor. Sommige werden tijdens de herbebossing aangeplant om het zand te stabiliseren.

Onder de bomen groeien plaatselijk mediterrane struiken en kruiden, waaronder soorten die goed bestand zijn tegen warmte en droogte.

Op open duinen is de begroeiing meestal lager. Daar bepalen zandbindende grassen en andere gespecialiseerde kustplanten het landschap.

In meer gestabiliseerde duinen kunnen ook grotere struiken groeien. Juist deze overgangen tussen open zand, lage begroeiing en bos zorgen voor verschillende leefgebieden.

De aanwezigheid van zout in de lucht maakt de kust extra veeleisend. Planten moeten niet alleen droogte verdragen, maar ook harde wind en de invloed van zeewater.

Daarom groeien in het duinlandschap soorten die minder algemeen zijn in het landbouwgebied of in de bebouwde kom.

Deze planten zijn waardevol voor het vasthouden van zand en vormen bovendien een voedselbron voor verschillende insecten.

Dieren tussen de dennen

In de Pinada leven verschillende kleine zoogdieren en vogels die gebruikmaken van de bomen en de struikvegetatie.

Eekhoorns zijn vooral bekend uit de groene parkgebieden van Guardamar, waaronder Parque Reina Sofía. Daarnaast kunnen in de meer natuurlijke gedeelten kleine zoogdieren voorkomen die zich overdag weinig laten zien.

Ook hagedissen en andere reptielen maken gebruik van het warme zand, de stenen en de beschutte plekken onder struiken.

In het voorjaar worden verschillende bloeiende planten bezocht door bijen, vlinders en andere bestuivers. Deze insecten spelen een belangrijke rol in de voortplanting van planten en vormen voedsel voor vogels en andere dieren.

De aanwezigheid van dood hout en plantenresten draagt bovendien bij aan het bodemleven. Kleine insecten en andere ongewervelde dieren helpen bij de afbraak van natuurlijk materiaal.

Daardoor is het duinbos niet alleen een verzameling bomen, maar een ecosysteem waarin verschillende soorten met elkaar verbonden zijn.

Ook op open zand komen dieren voor die zich aan warmte en droogte hebben aangepast. De duinen bieden bijvoorbeeld geschikte omstandigheden voor bepaalde insecten en kleine reptielen.

Voor bezoekers zijn deze dieren niet altijd gemakkelijk te zien. Veel soorten zijn vooral actief wanneer de temperatuur niet te hoog is en zoeken tijdens de heetste uren beschutting.

Wie rustig wandelt en regelmatig stilstaat, merkt daardoor vaak meer van het dierenleven dan iemand die snel door het gebied loopt.

Vogels van rivier en kust

Het rivierlandschap van Guardamar biedt aan andere vogelsoorten ruimte dan het dennenbos.

Langs de oevers van de Segura groeien op verschillende plaatsen riet en andere vochtminnende planten. Deze begroeiing biedt beschutting aan waterhoentjes, dodaars en verschillende andere vogels.

Reigers kunnen op rustige plaatsen naar voedsel zoeken, terwijl meeuwen en andere kustvogels gebruikmaken van het open water bij de monding.

De ligging aan zee zorgt ervoor dat ook vogels die sterk verbonden zijn met het kustlandschap kunnen worden waargenomen.

In bepaalde perioden zijn bovendien trekvogels aanwezig die de riviermonding gebruiken als rustplaats.

Vooral de combinatie van rivier, oude waterlopen, landbouwgrond, duinbos en kust maakt het gebied interessant. Binnen korte afstand kunnen daardoor verschillende vogelsoorten voorkomen die ieder afhankelijk zijn van andere leefomstandigheden.

Het is wel belangrijk om geen vaste aantallen of voortdurende aanwezigheid van specifieke soorten te veronderstellen. Vogelpopulaties veranderen met de seizoenen, waterstanden, broedomstandigheden en de beschikbaarheid van voedsel.

Wie vogels wil fotograferen, kan het beste gebruikmaken van de bestaande wandelpaden en observatiepunten.

Het betreden van rietkragen of het naderen van nesten kan vogels verstoren en is in beschermde gebieden niet toegestaan.

Wandelen en fietsen door de natuur

Een groot voordeel van de natuur in Guardamar is dat die goed toegankelijk is. Er zijn verschillende routes die te voet of met de fiets gedaan kunnen worden.

Die lopen onder meer door de duinen, het dennenbos, langs de rivier en door delen van de traditionele landbouwzone.

Daardoor is de natuur niet alleen iets om naar te kijken, maar ook iets waarin je je gemakkelijk kunt verplaatsen.

Volgens de officiële toeristische informatie beschikt Guardamar over acht beschreven wandel- en fietsroutes. Deze trajecten verschillen in afstand en laten verschillende delen van het landschap zien.

De routes zijn niet allemaal rondwandelingen. Bij de meeste trajecten is de opgegeven afstand de lengte van het beschreven pad van vertrekpunt tot eindpunt. Wie over dezelfde route terugloopt, moet daarom rekening houden met een langere totale afstand.

Las Dunas y la Gola

Een van de bekendste wandelingen is de Ruta de las Dunas y la Gola.

Deze route begint bij de toeristische dienst in het centrum van Guardamar en loopt via het historische Paseo del Ingeniero Mira richting de kust.

De officiële afstand bedraagt ongeveer 3,2 kilometer enkele reis. Het eindpunt ligt bij de Espigón de la Gola, de pier bij de monding van de Río Segura.

Onderweg loopt de route door het historische duinbos en langs delen van het kustlandschap waar het verschil tussen vastgelegde en meer natuurlijke duinen goed zichtbaar is.

Het Paseo del Ingeniero Mira werd in 1903 aangelegd als een van de eerste verbindingen tussen de plaats en de zee door het duingebied.

De route is daardoor niet alleen interessant vanwege de natuur, maar ook vanwege de geschiedenis van de herbebossing.

Vooral het laatste gedeelte bij de Gola laat goed zien hoe de duinen, de rivier en de Middellandse Zee met elkaar verbonden zijn.

Het terrein heeft weinig hoogteverschillen, maar de afstand moet niet worden onderschat wanneer men dezelfde weg terug wil lopen.

Ruta del Puerto en Els Tossals

Een andere mogelijkheid is de Ruta del Puerto, een route van ongeveer 2,7 kilometer.

Deze wandeling begint bij de Puente de Hierro en volgt de rechteroever van het laatste gedeelte van de Río Segura richting de vissershaven.

Onderweg verandert het landschap van rivieroevers en groene zones naar het gebied waar de rivier en de Middellandse Zee samenkomen.

Voor vogelliefhebbers zijn vooral de rustige gedeelten langs het water interessant. Daar kunnen verschillende soorten watervogels aanwezig zijn.

De Ruta dels Tossals is een ander traject. Deze route heeft volgens de toeristische dienst een lengte van ongeveer 3,8 kilometer.

Het vertrekpunt ligt eveneens bij de Puente de Hierro. Het pad voert langs de rivier en de omgeving van de vroegere rivierloop naar het strand van Els Tossals.

Bijzonder is dat wandelaars onderweg een landschap doorkruisen waarin de oude en nieuwe waterloop van de Segura nog herkenbaar zijn.

Vervolgens loopt de route richting de noordelijke kustzone, waar het duinbos en de open zandstranden samenkomen.

Els Tossals heeft een natuurlijker karakter dan de meer centrale stranden van Guardamar. Achter het strand ligt een uitgestrekt duingebied dat deel uitmaakt van het beschermde kustlandschap.

Het is belangrijk om uitsluitend de aangewezen toegangen te gebruiken en de kwetsbare duinvegetatie niet te betreden.

Wandelen door de huerta

Voor wie belangstelling heeft voor het traditionele landbouwlandschap is er de Ruta de la Huerta, een route van ongeveer vijf kilometer.

Het traject begint bij de Puente de Hierro en loopt via de omgeving van de rivier naar het landelijke gebied aan de westzijde van Guardamar.

Onderweg volgt de route onder meer de Acequia dels Horts, een historische irrigatiewatergang die een belangrijke rol speelt in de landbouw van de gemeente.

Hier verandert de omgeving sterk ten opzichte van het duinbos. In plaats van zand en dennen ziet de wandelaar landbouwpercelen, watergangen en de open vlakte van de Vega Baja.

De route laat zien hoe sterk het natuurlijke landschap van Guardamar verbonden is met de geschiedenis van de Segura en het gebruik van irrigatiewater.

Ook bestaat er een route langs de rivier en de kleine heuvels, de zogenaamde Ruta del Río y los Cabezos.

Deze route heeft volgens de toeristische dienst een lengte van ongeveer 4,7 kilometer en kan op bepaalde plaatsen worden gecombineerd met de huertaroute.

De combinatie van landbouwgronden, rivieroevers en kleinere verhogingen geeft een ander beeld van Guardamar dan de bekende kustwandeling.

Wandelen door de Pinada

De officiële Caminos de la Pinada vormen een netwerk van paden door het historische dennenbos.

De toeristische dienst beschrijft een traject van ongeveer 3,3 kilometer dat aansluit op de route door de duinen en naar de Gola.

Hier staan vooral de dennenbossen en de historische herbebossing centraal. Het terrein is grotendeels vlak en op verschillende plaatsen bieden de bomen schaduw.

Daarnaast wordt voor Parque Alfonso XIII een langere rondwandeling van ongeveer 6,5 kilometer beschreven.

Deze route kan onder meer langs plaatsen voeren die verbonden zijn met de geschiedenis van de duinen, waaronder de voormalige bosbouwvoorzieningen en de omgeving van La Fonteta en de Rábita Califal.

Het is een aantrekkelijke wandeling voor mensen die de combinatie van natuur en geschiedenis interessant vinden.

Niet ieder pad in het duinbos is echter geschikt voor rolstoelen of kinderwagens. Sommige gedeelten bestaan uit zand of een oneffen ondergrond.

Wie een route zoekt die geschikt is voor mensen met beperkte mobiliteit, kan het beste vooraf controleren welke verharde paden en toegangen bruikbaar zijn.

Fietsen langs de Segura

Dat toegankelijke karakter maakt Guardamar bijzonder geschikt voor mensen die natuur niet alleen tijdens een dagtocht willen zien, maar als onderdeel van het dagelijkse leven waarderen.

Een ochtendwandeling onder de dennen, een fietstocht langs de Segura of een rustige route richting de lagunes: het kan hier allemaal zonder grote verplaatsingen.

Juist daarom speelt de natuur in Guardamar een belangrijke rol in de manier waarop bewoners en bezoekers deze plaats ervaren.

Wie meer wil ontdekken dan alleen het strand, kan de routes gebruiken om de gemeente stap voor stap te leren kennen: eerst het duinbos, dan de rivier, vervolgens de kust en uiteindelijk de overgang naar de lagunes en het agrarische achterland.

Langs beide oevers van de Río Segura bestaan groene verbindingen waarmee wandelaars en fietsers verder het binnenland in kunnen trekken.

Volgens de officiële toeristische informatie loopt het bredere netwerk stroomopwaarts door de Vega Baja richting Orihuela en zelfs Murcia.

Vanaf Guardamar bedraagt de afstand langs de rivier naar Orihuela volgens de toeristische dienst ongeveer 29 kilometer. Wie verder richting Murcia wil fietsen, moet rekening houden met een aanzienlijk langere tocht.

Het terrein is grotendeels vlak, maar de afstand, de wind en de temperatuur kunnen de inspanning groter maken dan verwacht.

Ook moet rekening worden gehouden met het feit dat niet alle gedeelten speciaal aangelegde fietspaden zijn. Sommige verbindingen bestaan uit landbouwwegen of gedeelde wegen die ook door andere voertuigen worden gebruikt.

Voor recreatieve fietsers is juist de afwisseling aantrekkelijk. Onderweg veranderen de rivieroevers, de landbouwgronden en de kleine woonkernen voortdurend van karakter.

De Segura vormt daarbij een herkenbare lijn door het landschap.

Fietsen richting Laguna de La Mata

Vanuit Guardamar bestaat ook een fietsverbinding richting het natuurpark Lagunas de La Mata y Torrevieja.

De gemeentelijke toeristische dienst beschrijft een route via het fietspad langs de N-332. Deze verbinding maakt het mogelijk om de omgeving van de Laguna de La Mata te bereiken.

Vooral voor mensen die langer in Guardamar verblijven, kan dit een aantrekkelijke tocht zijn omdat het landschap onderweg verandert van kust en duinbos naar open zoutgebieden.

Het is wel belangrijk om rekening te houden met het verkeer en uitsluitend gebruik te maken van de toegestane fietsverbindingen.

Ook binnen het natuurpark gelden regels voor fietsen. Niet ieder wandelpad of kwetsbaar natuurgebied mag per fiets worden betreden.

Wie vogels wil observeren, kan de fiets op de daarvoor geschikte plaatsen achterlaten en verder te voet langs de officiële observatieroutes gaan.

Voor Nederlandse en Belgische bezoekers is het goed om rekening te houden met het klimaat. In de zomer kunnen de temperaturen hoog oplopen en is schaduw niet overal aanwezig, zeker niet in open duingebieden of langs stukken van de rivier.

Vroeg in de ochtend of later op de dag wandelen is dan vaak prettiger.

In de winter, het voorjaar en het najaar zijn de routes juist bijzonder aangenaam. Dan zijn de temperaturen milder, is er meer rust en laat het landschap vaak meer kleur en vogelactiviteit zien.

Stevig schoeisel, water, bescherming tegen de zon en respect voor kwetsbare natuur blijven in elk seizoen belangrijk.

Stranden met natuurlijke waarde

De stranden van Guardamar zijn niet alleen belangrijk voor toerisme, maar maken ook deel uit van het natuurlijke karakter van de gemeente.

De lange zandstranden liggen direct aan de duinzone en vormen samen met de Pinada een brede overgang tussen zee en land.

Dat maakt de kust van Guardamar anders dan plekken waar strand meteen overgaat in hoge bebouwing.

Hier is op verschillende plaatsen nog ruimte voor zand, begroeiing, wind en natuurlijke vormen. Juist die ruimte geeft de stranden hun open en rustige uitstraling.

Vooral de stranden Els Tossals, Els Vivers, El Montcaio, El Camp en Les Ortigues liggen in een omgeving waar de natuurlijke duinen en de begroeiing een belangrijke rol spelen.

De centrale stranden van Guardamar hebben meer stedelijke voorzieningen, maar ook daar blijft de nabijheid van het duinbos een opvallend onderdeel van het landschap.

Voor strandbezoekers is dat prettig, maar voor de natuur is het minstens zo belangrijk.

Duinen beschermen het achterland tegen wind en zee, bieden leefruimte aan aangepaste planten en dieren en zorgen ervoor dat het kustlandschap niet volledig kunstmatig wordt.

Daarom is zorgvuldig omgaan met deze zones belangrijk. Houten vlonders, aangegeven paden en beschermde stukken zijn er niet voor niets.

Ze helpen om recreatie mogelijk te maken zonder de kwetsbare duinnatuur onnodig te beschadigen.

Wie meer wil weten over de kust zelf, kan ook verder lezen op de pagina over de stranden van Guardamar del Segura.

Een belangrijk onderwerp voor de kustnatuur is erosie. Bij zware stormen en hoge golven kan zand van het strand en de voorste duinen verdwijnen.

Dat heeft gevolgen voor de natuurlijke bescherming van de kust. De duinen vormen namelijk een buffer tussen de zee en de achterliggende gebieden.

Het herstel van duinen en het beperken van onnodige betreding zijn daarom niet alleen belangrijk voor planten en dieren, maar ook voor het behoud van het kustlandschap.

Op sommige plaatsen zijn houten vlonders en afscheidingen aangebracht om bezoekers naar het strand te leiden zonder de duinen onnodig te beschadigen.

Na stormen of onderhoudswerkzaamheden kunnen deze voorzieningen tijdelijk minder goed toegankelijk zijn. Het is daarom verstandig de actuele aanwijzingen ter plaatse te volgen.

Natuurbescherming door de seizoenen

De natuur in Guardamar verandert gedurende het jaar. Vooral het verschil tussen het open strand, de beschutte Pinada, de rivieroevers en de zoutmeren zorgt ervoor dat ieder seizoen zijn eigen karakter heeft.

In de winter zijn de temperaturen doorgaans zachter dan in Nederland en België. Daardoor zijn veel dagen geschikt voor wandelen en fietsen.

Ook kunnen in deze periode verschillende trekvogels en overwinterende watervogels aanwezig zijn bij de riviermonding en de zoutmeren.

Het voorjaar brengt meer kleur. Mediterrane kruiden, struiken en duinplanten kunnen bloeien, terwijl insecten en vogels actiever worden.

Voor liefhebbers van planten en natuurwaarneming is dit een interessante periode. Vooral in de overgangszones tussen open zand en bos kan dan meer kleur zichtbaar zijn.

In de zomer overheersen warmte en droogte. Het dennenbos biedt op veel plaatsen schaduw, maar op open duinen en langs de rivier kan de temperatuur flink oplopen.

Voor langere wandelingen is het verstandig vroeg te vertrekken of het einde van de middag te kiezen.

Ook is het belangrijk voldoende drinkwater mee te nemen en rekening te houden met de zonkracht.

In het najaar kunnen hevige mediterrane buien voorkomen. Vooral de Río Segura en de laaggelegen oevers vragen dan extra aandacht.

Een rivier die op een gewone dag rustig stroomt, kan bij zware regen in het stroomgebied tijdelijk veel meer water afvoeren.

Bij officiële waarschuwingen voor overstromingen of uitzonderlijke neerslag moeten laaggelegen wandelpaden en de directe rivieroevers worden vermeden.

Ook de duinen en het strand veranderen met de seizoenen. Stormen en harde wind kunnen het zand verplaatsen, waardoor de vorm van de kust plaatselijk verandert.

Dat hoort bij het natuurlijke karakter van een duinlandschap, maar kan ook gevolgen hebben voor paden, strandtoegangen en de aanwezige begroeiing.

Natuurbrand en bosbeheer

De uitgestrekte dennenbossen van Guardamar maken het gebied bijzonder, maar vragen ook om aandacht voor natuurbrandpreventie.

Vooral tijdens warme en droge perioden kunnen dennennaalden, struiken en andere droge plantenresten brandgevoelig zijn.

De gemeente heeft daarom een lokaal plan voor de preventie van bos- en natuurbranden. In dit plan worden onder meer de bosrijke zones, de kwetsbare natuurgebieden en de plaatsen waar bebouwing direct aan natuurlijke begroeiing grenst, beschreven.

Vooral de combinatie van recreatie en natuur vraagt zorgvuldig beheer. Het duinbos wordt intensief gebruikt door wandelaars, fietsers en strandbezoekers.

Het gebruik van open vuur is daarom aan strenge regels gebonden. Bij verhoogd brandgevaar kunnen aanvullende beperkingen gelden.

Ook het achterlaten van sigarettenpeuken, glas of ander afval kan ernstige gevolgen hebben.

De bescherming van het duinbos hangt daarnaast samen met het onderhoud van de bomen en de bestrijding van invasieve planten.

Op sommige plaatsen kunnen werkzaamheden nodig zijn om zieke of beschadigde bomen te verwijderen, nieuwe begroeiing aan te brengen of de natuurlijke ontwikkeling van het duinlandschap te ondersteunen.

Voor bezoekers betekent dit dat bepaalde paden tijdelijk kunnen worden afgesloten. Zulke afsluitingen moeten worden beschouwd als plaatselijke maatregelen en niet als een permanente sluiting van het gehele natuurgebied.

Waarom bezoekers belangrijk zijn

De bescherming van de natuur in Guardamar hangt niet alleen af van de gemeente en de regionale overheid. Ook bezoekers en bewoners spelen een belangrijke rol.

Juist omdat de duinen, de stranden en het dennenbos zo gemakkelijk bereikbaar zijn, kunnen kleine vormen van schade zich opstapelen.

Wie buiten de aangewezen paden door de duinen loopt, kan kwetsbare planten beschadigen en nieuwe sporen in het zand veroorzaken.

Op plaatsen waar veel mensen dezelfde ongeoorloofde route volgen, kan de begroeiing verdwijnen en kan de wind opnieuw meer zand verplaatsen.

Ook het parkeren van voertuigen buiten toegestane gebieden kan schade veroorzaken aan de bodem en de natuurlijke begroeiing.

De houten vlonders, afscheidingen en aangegeven wandelroutes hebben daarom een duidelijke functie. Zij maken het mogelijk om van de natuur te genieten terwijl kwetsbare delen zo veel mogelijk worden ontzien.

Voor vogelliefhebbers geldt dat dieren voldoende rust moeten krijgen. Het naderen van nesten, het betreden van rietkragen en het verstoren van rustplaatsen kunnen vooral tijdens het broedseizoen gevolgen hebben.

Ook afval hoort niet thuis in de natuur. Plastic, blikjes, sigarettenpeuken en andere materialen kunnen schadelijk zijn voor vogels, kleine zoogdieren en dieren die in of bij het water leven.

Voor hondenbezitters is het belangrijk rekening te houden met de plaatselijke regels. In kwetsbare natuurgebieden en op bepaalde strandgedeelten kunnen beperkingen gelden voor de toegang met honden.

Door op de officiële paden te blijven en de natuur met rust te laten, kunnen bewoners en bezoekers helpen om de bijzondere kust van Guardamar te behouden.

Natuur in het dagelijks leven

Voor bewoners is de natuur van Guardamar geen luxe die alleen tijdens een vakantie telt, maar een vast onderdeel van het dagelijkse leven.

De aanwezigheid van bomen, duinen, strand en rivier maakt het mogelijk om snel naar buiten te gaan zonder lang te hoeven reizen.

Dat is een van de redenen waarom Guardamar aantrekkelijk is voor mensen die wonen in Alicante of emigreren naar Spanje overwegen en daarbij veel waarde hechten aan een groene leefomgeving.

De plaats combineert de praktische voorzieningen van een kustgemeente met natuurzones die meteen vanaf de bebouwde kom bereikbaar zijn.

Ook voor gezinnen, overwinteraars en actieve ouderen is dat een groot voordeel.

Een wandeling door het park, een rustige fietstocht langs de rivier, vogels kijken bij de monding van de Segura of een ochtend aan het strand zijn activiteiten die weinig voorbereiding vragen.

Tegelijk biedt de omgeving genoeg afwisseling om niet snel te vervelen.

Wie hier woont of regelmatig terugkomt, merkt dat de natuur met de seizoenen verandert. Het licht, de wind, de vogelsoorten, de bloei en de drukte op de paden geven het landschap telkens een ander gezicht.

Voor mensen die de zuidelijke Costa Blanca vooral kennen van grote woonwijken, golfbanen en drukke badplaatsen, is Guardamar daardoor bijzonder.

De Pinada zorgt ervoor dat de kust op verschillende plaatsen een groen karakter behoudt, terwijl de riviermonding een ander landschap toevoegt.

Een korte wandeling kan daardoor al veel afwisseling bieden. Vanuit het centrum loop je het dennenbos in, daarna kom je bij open duinen en even verderop ligt de Middellandse Zee.

Wie richting de rivier gaat, ontdekt weer een ander gebied met rietkragen, oevers en watervogels.

De nabijheid van het natuurpark Lagunas de La Mata y Torrevieja maakt deze afwisseling nog groter.

Voor bewoners betekent dit dat zij niet iedere keer een lange autorit hoeven te maken om verschillende vormen van natuur te ontdekken.

Natuur als identiteit

In Guardamar del Segura is de natuur geen losse aanvulling op de stad, maar een wezenlijk onderdeel van haar identiteit.

De duinen en de Pinada beschermen niet alleen het landschap, maar vertellen ook iets over de geschiedenis van de plaats.

De Segura voegt daar een eigen natuurlijke lijn aan toe, terwijl de nabijheid van de lagunes van La Mata en Torrevieja het geheel nog rijker maakt.

Het resultaat is een gemeente waar groen, zand, water en vogels niet naar de achtergrond verdwijnen, maar juist bepalend zijn voor hoe Guardamar aanvoelt.

Dat maakt de natuur van Guardamar del Segura zo bijzonder.

Het is geen groots berglandschap of spectaculair binnenlands natuurpark, maar een afwisselend kustlandschap waarin verschillende ecosystemen dicht op elkaar liggen.

Wie door Guardamar loopt, merkt dat de natuur hier niet alleen mooi is, maar ook betekenis heeft. Ze beschermt, verbindt en geeft deze plaats een eigen karakter dat nog lang blijft hangen.

Voor wie de Costa Blanca vooral kent van stranden en drukke boulevards, laat Guardamar een andere kant zien: stiller, groener en sterker verbonden met de geschiedenis van het landschap.

Guardamar is daardoor een van de interessantste plaatsen aan de zuidelijke Costa Blanca voor mensen die natuur en zee willen combineren.

De duinen, het dennenbos, de monding van de Segura, de nabijheid van de lagunes en de lange zandstranden maken de gemeente afwisselend zonder dat grote afstanden nodig zijn.

Juist die nabijheid is de kracht van Guardamar. Binnen één wandeling kunnen bos, zand, water, vogels, geschiedenis en strand elkaar afwisselen.

Dat maakt de natuur hier toegankelijk, herkenbaar en tegelijk rijker dan veel bezoekers op het eerste gezicht verwachten.

De officiële bescherming van de duinen binnen Natura 2000, het botanische microreservaat en de opname van de riviermonding in de regionale wetlandcatalogus laten bovendien zien dat het om meer gaat dan een aantrekkelijk recreatielandschap.

De natuur van Guardamar heeft ook een duidelijke ecologische betekenis. De duinen vormen leefgebieden voor bijzondere planten, het dennenbos biedt beschutting aan dieren en de riviermonding is belangrijk voor verschillende soorten watervogels.

Het historische verhaal van Francisco Mira en de grootschalige herbebossing maakt deze omgeving nog bijzonderder. Waar het zand ooit de bebouwde kom bedreigde, ligt nu een groen landschap dat al meer dan een eeuw deel uitmaakt van het leven in Guardamar.

Die geschiedenis laat zien dat natuurbeheer niet altijd betekent dat de mens zich volledig uit een gebied terugtrekt. Soms kan zorgvuldig ingrijpen juist helpen om een landschap te beschermen en nieuwe natuurlijke waarden te ontwikkelen.

Dat betekent niet dat de natuur zonder onderhoud kan blijven bestaan. De kust verandert voortdurend en het duinbos blijft kwetsbaar voor stormen, erosie, invasieve planten, droogte en brand.

Juist daarom is het belangrijk dat de bescherming van de duinen en de riviermonding ook in de toekomst aandacht blijft krijgen.

Voor Nederlandse en Belgische bewoners en bezoekers is Guardamar daarmee niet alleen een fijne plaats om aan zee te verblijven, maar ook een omgeving waar natuur gemakkelijk onderdeel wordt van het dagelijks leven.

Een wandeling door Parque Alfonso XIII, een fietstocht langs de Río Segura of een rustige ochtend bij de Gola laat telkens een andere kant van de gemeente zien.

Wie daarnaast de Laguna de La Mata bezoekt, ontdekt hoe bijzonder de combinatie van kustduinen, riviermondingen en zoutlandschappen in het zuiden van Alicante is.

De natuur van Guardamar del Segura vormt daardoor een samenhangend landschap dat niet alleen aantrekkelijk is om te bezoeken, maar ook het karakter van de plaats bepaalt.

Wie de tijd neemt om die verschillende gebieden te ontdekken, krijgt een veel vollediger beeld van Guardamar. Niet alleen als badplaats met lange zandstranden, maar als een gemeente waarin de relatie tussen zee, zand, rivier en bos al generaties lang het dagelijks leven beïnvloedt.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 10 november 2026.