Klimaat en Weer

Langs vrijwel de volledige kust van de provincie Alicante is maandag 7 september vanaf 12.00 uur een gele hittewaarschuwing actief. AEMET heeft zowel de noordelijke als de zuidelijke kustzone opgenomen in het waarschuwingsgebied. De waarschuwing geldt tot 19.59 uur en gaat uit van temperaturen die plaatselijk 36 graden kunnen bereiken, vooral wat verder landinwaarts binnen de kustzones. In Orihuela verwacht AEMET zelfs een maximum rond 38 graden. Direct aan zee blijft het op veel plaatsen enkele graden koeler.

Waarschuwing geldt noord én zuid

De actuele waarschuwing omvat een groot deel van de Costa Blanca. De noordelijke waarschuwingszone loopt over het kustgebied van de Marina Alta en omvat onder meer Dénia en Jávea. De zuidelijke kustzone beslaat een veel groter gebied dat onder andere Benidorm, Alicante-stad, Elche, Torrevieja en Orihuela omvat. Voor beide zones gebruikt AEMET niveau geel, het laagste van de drie officiële waarschuwingsniveaus. De kans dat de voorspelde omstandigheden optreden wordt op 40 tot 70 procent gezet. Belangrijk is dat een gele waarschuwing niet betekent dat het overal langs het strand 36 graden wordt. AEMET vermeldt uitdrukkelijk dat de hoogste waarden vooral worden verwacht in de landinwaarts gelegen delen van de twee kustzones.

De provincie Alicante krijgt vanaf vrijdag 4 september opnieuw te maken met ongewoon hoge temperaturen. AEMET heeft donderdagmiddag 3 september zijn verwachting aangescherpt en voorziet vooral landinwaarts een duidelijke stijging. Voor vrijdag wordt in Orihuela 36 graden verwacht, in Villena 37 graden en in Elche 34 graden. Alicante-stad komt volgens de huidige verwachting op 32 graden uit. Aan de Costa Blanca blijft het iets koeler, maar de hoge luchtvochtigheid kan de warmte daar nadrukkelijker voelbaar maken.

Vrijdag loopt temperatuur verder op

De nieuwe warmte hangt samen met een warme en droge luchtmassa die vanuit het zuiden over Spanje trekt. Volgens AEMET zorgt een combinatie van hoge luchtdruk boven Noord-Afrika en de Alboránzee en een DANA ten zuidwesten van het Spaanse vasteland ervoor dat warme lucht richting het Middellandse Zeegebied wordt gevoerd. Juist vrijdag 4 september kunnen de temperaturen in het oosten van Spanje verder stijgen. In de provincie Alicante is dat verschil goed zichtbaar. Orihuela gaat volgens de actuele gemeentelijke verwachting van 34 graden op donderdag naar 36 graden op vrijdag. In Villena stijgt het maximum van 36 naar 37 graden en Elche gaat van 33 naar 34 graden. De UV-index blijft bovendien hoog, waardoor de zon begin september nog altijd snel tot verbranding kan leiden.

De uitzonderlijk warme augustusmaand heeft in de provincie Alicante een zware menselijke tol gehad. Volgens de nieuwste berekeningen van het Spaanse systeem voor dagelijkse sterftemonitoring MoMo kunnen in augustus ongeveer honderd overlijdens in Alicante worden toegeschreven aan hoge temperaturen. Daarmee neemt de provincie bijna de helft van de 225 geschatte hittegerelateerde sterfgevallen in de hele Comunitat Valenciana voor haar rekening. De cijfers werden maandagochtend 31 augustus bekendgemaakt, op de laatste dag van een maand waarin de temperatuur in Alicante herhaaldelijk richting of boven de 40 graden ging. Belangrijk is dat het niet gaat om honderd mensen bij wie op een overlijdensakte letterlijk ‘hitte’ als doodsoorzaak staat. MoMo gebruikt sterftecijfers en temperatuurgegevens om statistisch te berekenen hoeveel overlijdens waarschijnlijk samenhangen met het warme weer.

De Middellandse Zee heeft vrijdag 28 augustus opnieuw voor een opvallend tafereel gezorgd aan de Costa Blanca. Bij Torrevieja en Guardamar del Segura trok het water zich op verschillende plaatsen onverwacht enkele meters terug, waarna uit voorzorg rode vlaggen werden gehesen. Zwemmen werd daarmee tijdelijk verboden vanwege het risico dat het water plotseling opnieuw richting het strand zou komen en daarbij sterke stromingen kon veroorzaken. Ook verder naar het zuiden was het verschijnsel merkbaar. Bij Orihuela Costa en Pilar de la Horadada daalde het zeeniveau eveneens, maar daar bleef het volgens de berichtgeving bij een gele vlag en het advies om bijzonder voorzichtig te zijn. Het gaat om een zogenoemde meteotsunami of rissaga: een snelle schommeling van de zeespiegel die niet door een aardbeving ontstaat, maar door plotselinge veranderingen in de atmosfeer. Het verschijnsel werd deze week al eerder langs verschillende delen van de kust van Alicante waargenomen.

Wie deze donderdagochtend na dagen van verzengende hitte naar buiten stapte, merkte op veel plaatsen in de provincie Alicante al dat het weer aan het veranderen is. De Spaanse weerdienst en de regionale hulpdiensten waarschuwen inmiddels voor een veel onrustiger tweede deel van donderdag 20 augustus. Vooral in het binnenland van Alicante kan het vanaf het middaguur plaatselijk stevig tekeergaan. Daar geldt een oranje waarschuwing vanwege de kans op zware regen- en onweersbuien. Lokaal kan in korte tijd zeer veel regen vallen en de buien kunnen vergezeld gaan van hagel en krachtige windstoten. Voor inwoners en vakantiegangers die vandaag vanuit de Costa Blanca een tocht naar het binnenland hadden gepland, bijvoorbeeld richting Alcoy, Elda of andere bergachtige gebieden, is het daarom verstandig de weersituatie onderweg goed te blijven volgen.

Wie woensdagmiddag vanuit Villamartin, Orihuela Costa of Torrevieja een stukje het binnenland in reed, hoefde niet naar een thermometer te kijken om te merken dat de hitte uitzonderlijk was. De officiële metingen van AEMET bevestigen dat beeld. In Orihuela werd woensdag 19 augustus om 15.00 uur een temperatuur van 41,2 graden geregistreerd. In het landelijke meetoverzicht dat om 16.10 uur was bijgewerkt, was dat de hoogste officiële temperatuur van dat moment binnen de provincie Alicante. Ook elders werd de grens van 40 graden bereikt. Pinoso noteerde 40,4 graden en in Elche liep het kwik op tot 40,3 graden. Daarmee is de voorspelde hittepiek geen theoretische waarschuwing meer, maar iets wat bewoners en vakantiegangers deze middag daadwerkelijk buiten voelen.

Wie zaterdag 15 augustus dacht dat het aan de Costa Blanca uitzonderlijk warm aanvoelde, had daar alle reden voor. De officiële metingen die AEMET zondagochtend heeft gepubliceerd laten zien dat Elche met 40,3 graden de hoogste temperatuur van de hele Comunitat Valenciana noteerde. Ook elders in de provincie Alicante was het bijzonder heet. In Orihuela liep de temperatuur op tot 38,5 graden en bij Alicante-Elche Miguel Hernández Airport werd 37,5 graden gemeten. Daarmee lagen drie van de vijf hoogste temperaturen van de Valenciaanse regio zaterdag in de provincie Alicante. Voor bewoners en vakantiegangers betekent de nieuwe zondag echter geen simpele herhaling van die strakblauwe, verzengend hete dag. Langs een groot deel van de Costa Blanca verschijnen meer wolken en staat iets meer wind, al blijft het met temperaturen boven de dertig graden gewoon volop zomer.

Een rustige, warme maandag is in het binnenland van de provincie Alicante maandagmiddag 10 augustus plotseling omgeslagen in zwaar zomerweer. Felle onweersbuien trokken over onder meer Alcoy, Ibi, Beneixama, Villena en El Pinós en gingen plaatselijk gepaard met hagel, zeer zware regenval en uitzonderlijk harde windstoten. Vooral Villena springt eruit: daar werd een windstoot van 116 kilometer per uur geregistreerd. In Alcoy en El Pinós ontstonden tijdens de buien zogenoemde natte valwinden, waarbij koude lucht uit een onweersbui met grote snelheid naar beneden wordt gedrukt en zich vervolgens over de grond verspreidt. Daardoor kan het binnen enkele minuten plotseling zeer hard waaien. De brandweer moest in verschillende delen van Alicante uitrukken voor omgevallen bomen, beschadigde daken, losgeraakte gevelonderdelen en problemen met elektriciteitsinstallaties. Voor zover maandagavond bekend zijn daarbij geen gewonden gevallen.

Wie zondag 9 augustus een stranddag, uitstapje of middag op een terras in de provincie Alicante heeft gepland, moet rekening houden met een warmere en onrustigere weersituatie dan eerder op zaterdag werd verwacht. AEMET heeft inmiddels een gele waarschuwing voor hoge temperaturen opgenomen voor delen van de provincie. In de zuidelijke kustzone van Alicante en in het noordelijke binnenland kan het plaatselijk ongeveer 36 graden worden. De waarschuwing geldt zondag tussen 13.00 en 21.00 uur, precies tijdens de uren waarop veel vakantiegangers onderweg zijn naar het strand, een markt bezoeken of na een dag aan zee terug naar huis rijden. Opvallend is dat deze waarschuwing zaterdagavond nog niet in de eerdere verwachtingen stond. In het dagelijkse overzicht van Mijn Alicante van zaterdagochtend werd daarom nog terecht gemeld dat er voor zondag op dat moment geen algemene AEMET-waarschuwing voor het zuiden van Alicante actief was.

Wie deze zondag aan de Costa Blanca de zee in loopt, merkt het vrijwel meteen: het water voelt opvallend warm aan. Nieuwe informatie uit Alicante laat zien dat dit geen gewone zomerse indruk is. De Middellandse Zee heeft in juli langs delen van de provincie watertemperaturen tussen 28,5 en 29 graden bereikt, waarden die volgens klimatoloog Jorge Olcina van de Universiteit van Alicante tot de hoogste uit de meetreeksen behoren. In de eerste helft van augustus kan het zeewater plaatselijk zelfs de grens van 30 graden naderen. Voor strandgangers klinkt dat misschien aangenaam, maar voor weerdeskundigen is het vooral een teken dat de zee uitzonderlijk veel warmte heeft opgeslagen. Die warmte verdwijnt niet wanneer de zon ondergaat en kan daardoor invloed houden op warme nachten, hoge luchtvochtigheid en het weerbeeld later in de zomer.