Vanaf donderdag 1 oktober 2026 veranderen in Spanje verschillende verkeersregels. De wijzigingen gelden niet alleen voor automobilisten, maar ook voor fietsers, motorrijders, bromfietsers, gebruikers van elektrische steps en camperaars. Vooral het passeren van fietsers en stilstaande voertuigen wordt strenger geregeld. Ook komt er een officiële reddingsstrook bij files op snelwegen, worden helmen verplicht voor gebruikers van elektrische steps en gelden nieuwe kledingregels voor motorrijders. De aanpassingen staan in Real Decreto 518/2026 en zijn in heel Spanje van belang, dus ook voor Nederlanders en Belgen die aan de Costa Blanca wonen of hier met vakantie zijn.
Meeste regels gelden vanaf oktober
De nieuwe regels zijn onderdeel van een uitgebreide wijziging van het Spaanse Reglamento General de Circulación, het landelijke verkeersreglement. Volgens de Dirección General de Tráfico, de DGT, ligt de nadruk vooral op een betere bescherming van kwetsbare verkeersdeelnemers. Daaronder vallen onder meer voetgangers, fietsers, motorrijders en gebruikers van vehículos de movilidad personal, meestal afgekort tot VMP. Elektrische steps vallen in deze laatste categorie. De meeste bepalingen worden op 1 oktober 2026 van kracht, maar enkele onderdelen zijn bewust uitgesteld. Zo geldt de nieuwe landelijke verplichting om de verlichting van elektrische steps ook overdag voortdurend aan te hebben pas vanaf 1 oktober 2027. Ook een deel van de aangescherpte helmeisen voor bromfietsers krijgt een overgangstermijn van een jaar.
Fietsers inhalen wordt strenger
Een van de veranderingen die automobilisten het duidelijkst zullen merken betreft het inhalen van fietsers buiten de bebouwde kom. De minimale zijdelingse afstand van 1,5 meter blijft bestaan, maar daar komt een extra snelheidsregel bij. Wie een fietser inhaalt, moet tijdens die manoeuvre minstens 20 kilometer per uur onder de maximumsnelheid van de weg blijven. Op een gewone weg waar 90 kilometer per uur is toegestaan, betekent dit dat de fietser met maximaal 70 kilometer per uur mag worden ingehaald. Heeft de weg meer dan één rijstrook in dezelfde richting, dan moet de automobilist bovendien volledig naar de andere rijstrook. Het is dus niet voldoende om alleen iets naar links uit te wijken terwijl een deel van de auto in dezelfde rijstrook blijft.
Meer afstand achter fietsers
Ook binnen de bebouwde kom krijgen fietsers meer bescherming. De DGT bepaalt dat automobilisten minimaal vijf meter afstand moeten bewaren wanneer zij achter een fietser in dezelfde rijstrook rijden. Fietsers mogen in stedelijke gebieden bovendien bij voorkeur in het midden van hun rijstrook rijden wanneer dat voor hun eigen veiligheid en die van anderen verantwoord is. Dat kan voor automobilisten even wennen zijn, omdat een fietser dus niet verplicht zo dicht mogelijk langs de stoeprand hoeft te rijden. Gemeenten krijgen daarnaast de mogelijkheid om in straten met één rijstrook en een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur of lager fietsverkeer in beide richtingen toe te staan. Dat mag alleen wanneer dit duidelijk met verkeersborden is aangegeven.
Fietshelm buiten bebouwde kom verplicht
Voor fietsers zelf verandert eveneens iets belangrijks. De bestaande uitzonderingen op de helmplicht buiten de bebouwde kom verdwijnen. Vanaf 1 oktober moeten fietsers op interlokale wegen een goed vastgemaakte goedgekeurde of gecertificeerde fietshelm dragen. Voor kinderen jonger dan zestien jaar geldt de helmplicht op alle soorten wegen. Mensen die beroepsmatig op de fiets werken, zoals sommige maaltijdbezorgers, moeten ook binnen de bebouwde kom een helm gebruiken. Voor professionele fietsers geldt bovendien een verplicht reflecterend vest tijdens het werk. Wie buiten de bebouwde kom in het donker of bij slecht zicht fietst, moet daarnaast ten minste één lichtgevend of reflecterend element gebruiken dat voor naderende bestuurders vanaf minimaal 150 meter zichtbaar is.
Nieuwe regels voor elektrische steps
Elektrische steps krijgen vanaf 1 oktober een duidelijker landelijk kader. De minimumleeftijd om een VMP te besturen wordt vijftien jaar. Een helm wordt verplicht en wie in het donker of bij slecht zicht rijdt, moet een lichtgevend of reflecterend element gebruiken waarmee de bestuurder op minstens 150 meter zichtbaar is. Voor mensen die beroepsmatig op een elektrische step rijden geldt bovendien een verplicht reflecterend vest. De DGT kwalificeert overtredingen van onder meer de helm- en zichtbaarheidsregels als ernstig en noemt daarbij een boete van 200 euro. Belangrijk is dat de bepaling dat de verlichting van de step altijd, dus ook overdag, moet branden pas op 1 oktober 2027 wordt ingevoerd. Dat onderdeel verandert donderdag dus nog niet.
Steps blijven weg van autowegen
De hervorming betekent niet dat elektrische steps vanaf oktober ineens overal buiten de bebouwde kom mogen rijden. VMP's blijven verboden op autopistas, autovías, doorgaande wegen door bebouwde kommen en in beginsel ook op interlokale wegen. Er komt wel ruimte om dergelijke voertuigen buiten een bebouwde kom te gebruiken op afgescheiden fietsinfrastructuur, zoals fietspaden, beschermde fietsstroken, fietsroutes en wegen waar gemotoriseerd verkeer niet is toegestaan. Een verkeersbord kan het gebruik daar alsnog verbieden. Op trottoirs blijft rijden met voertuigen in principe niet toegestaan. Gemeenten kunnen wel specifieke regels vaststellen voor voetgangerszones en fietsinfrastructuur. Wie aan de Costa Blanca een elektrische step gebruikt, moet daarom naast de landelijke regels ook altijd rekening houden met gemeentelijke verkeersverordeningen.
Motorrijders moeten gesloten schoenen dragen
Voor motorrijders en bromfietsers veranderen de kledingvoorschriften. Zowel bestuurders als passagiers moeten vanaf 1 oktober op alle soorten wegen gesloten schoenen dragen die de volledige voet bedekken. Op wegen buiten de bebouwde kom worden daarnaast beschermende handschoenen verplicht. Volgens de DGT geldt voor het ontbreken van deze beschermingsmiddelen een boete van 200 euro wanneer de overtreding onder de nieuwe regeling als ernstig wordt vastgesteld. Voor de technische eisen waaraan speciaal gehomologeerde handschoenen uiteindelijk moeten voldoen, komt nog een afzonderlijke ministeriële regeling. Totdat die regeling bestaat, mogen beschermende handschoenen worden gebruikt van het soort dat motorrijders nu al dragen. De verplichting om handschoenen te dragen moet daarom niet worden verward met de toekomstige technische homologatie-eisen.
Niet zomaar over de vluchtstrook
Een andere wijziging die gemakkelijk verkeerd kan worden uitgelegd, betreft de vluchtstrook. Motorrijders krijgen geen algemene toestemming om bij iedere file over de vluchtstrook langs het verkeer te rijden. De rechtervluchtstrook mag alleen worden gebruikt op wegvakken die daarvoor vooraf officieel zijn aangewezen en duidelijk zijn voorzien van verkeersborden en wegmarkeringen. Bovendien moet het gewone verkeer door congestie stilstaan en geldt voor de motor een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Motorrijders moeten achter elkaar rijden en mogen bestuurders van voertuigen die wettelijk de vluchtstrook moeten gebruiken niet hinderen. Op alle andere wegvakken blijft de vluchtstrook dus niet automatisch beschikbaar als extra rijstrook voor motorfietsen.
Reddingsstrook verplicht bij file
Op Spaanse autopistas en autovías wordt de zogenoemde carril de emergencia, de reddingsstrook, officieel in het verkeersreglement opgenomen. Wanneer het verkeer door een file stapvoets rijdt of helemaal tot stilstand komt, moeten bestuurders ruimte vrijmaken voor politie, ambulances, brandweer en andere prioritaire voertuigen. Op een weg met twee rijstroken in dezelfde richting ontstaat die vrije ruimte tussen beide rijstroken. Op wegen met drie of meer rijstroken wordt de reddingsstrook gevormd tussen de meest linkse rijstrook en de rijstrook direct daarnaast. Verkeer op de meest linkse baan gaat zo ver mogelijk naar links; het overige verkeer beweegt naar rechts. Het systeem lijkt daarmee op de reddingsstroken die automobilisten uit verschillende andere Europese landen al kennen.
Pechauto passeren vraagt extra ruimte
Ook het passeren van een stilstaand voertuig wordt duidelijker en strenger geregeld. Wanneer een voertuig door pech of een ongeval geheel of gedeeltelijk op de rijstrook stilstaat, moeten passerende bestuurders minimaal 1,5 meter zijdelingse afstand houden. Tegelijk moeten zij hun snelheid met minstens 20 kilometer per uur verlagen ten opzichte van de maximumsnelheid op die weg. Dezelfde bescherming geldt rond voertuigen die bezig zijn met hulpverlening, onderhoud van de weg of verkeersregeling. Op een weg waar normaal 90 kilometer per uur is toegestaan, betekent dit dus maximaal 70 kilometer per uur tijdens het passeren. Indien nodig mag daarvoor, wanneer dit veilig kan, gedeeltelijk gebruik worden gemaakt van het rijgedeelte voor tegemoetkomend verkeer.
Gordeluitzonderingen worden beperkt
Ook bij de veiligheidsgordel verdwijnen enkele oude uitzonderingen. De DGT noemt specifiek taxichauffeurs, bestuurders van voertuigen voor goederenvervoer en instructeurs tijdens rijlessen. Zij konden onder bepaalde omstandigheden van een uitzondering gebruikmaken, maar moeten onder de nieuwe regeling voortaan eveneens hun veiligheidsgordel dragen. Niet iedere bestaande uitzondering verdwijnt. Zo blijven er bijzondere bepalingen bestaan voor bepaalde hulpdiensten en voor medische situaties. Passagiers in het behandelgedeelte van een ambulance kunnen bijvoorbeeld tijdens spoedeisende medische hulp onder voorwaarden vrijgesteld zijn. Voor Nederlandse en Belgische automobilisten verandert hier praktisch weinig: voor gewone bestuurders en passagiers was het gebruik van de veiligheidsgordel al verplicht. De wijziging richt zich vooral op beroepsgroepen die voorheen nog specifieke uitzonderingen kenden.
Campers krijgen duidelijkere parkeerregels
Voor bezitters van een camper of ander als woonruimte ingericht voertuig komt er voor het eerst een duidelijke landelijke omschrijving van wat bij normaal parkeren is toegestaan. Tijdens het parkeren mogen onderdelen van de camper niet buiten de normale voertuigomtrek uitsteken. Een uitgeklapte luifel, tafels of vergelijkbare kampeeruitrusting vallen dus niet onder gewoon parkeren. Het voertuig moet alleen op de banden rusten, al zijn veiligheidsblokken of wielkeggen toegestaan. Ook mogen geen vloeistoffen uit het woongedeelte worden geloosd. Deze landelijke regels betekenen niet dat een camper voortaan overal onbeperkt mag blijven staan. Gemeenten behouden bevoegdheden om parkeren en verblijf lokaal verder te regelen, maar het landelijke verkeersreglement maakt duidelijker wanneer een camper verkeersrechtelijk gewoon geparkeerd staat.
Steden krijgen duidelijker verkeerskader
De hervorming voegt ook een volledig nieuw onderdeel toe aan het Spaanse verkeersreglement over stedelijk verkeer. Trottoirs worden nadrukkelijk aangewezen als ruimte voor voetgangers en voertuigen mogen daar in beginsel niet rijden. Gemeenten kunnen wel toestaan dat kinderen tot en met twaalf jaar onder begeleiding van een lopende volwassene met een fiets over het trottoir rijden. Gemeenten krijgen daarnaast een duidelijker juridische basis voor woongebieden met verkeersbeperkingen, veilige schoolroutes, lage-emissiezones en regels rond parkeren. Ook mogen zij vastleggen onder welke voorwaarden tweewielers eventueel op trottoirs of andere voetgangerszones mogen parkeren, zolang voetgangers en mensen met beperkte mobiliteit niet worden gehinderd. Voor bewoners blijft het daardoor belangrijk om naast de landelijke regels ook de lokale verkeersborden en gemeentelijke regels te volgen.
Ook nieuwe regels bij sneeuw
Voor automobilisten die buiten de Costa Blanca reizen, bevat het nieuwe reglement nog een wijziging voor winterse omstandigheden. Wanneer sneeuw de verkeersdoorstroming op een autopista of autovía belemmert, wordt inhalen verboden en moeten bestuurders zoveel mogelijk de meest rechtse rijstrook gebruiken. Op wegen met drie of meer rijstroken mag ook de rijstrook direct daarnaast worden gebruikt. De overige rijstroken aan de linkerkant moeten beschikbaar blijven voor hulpdiensten en sneeuwruimers. Voor de provincie Alicante zal deze regel maar zelden een rol spelen, maar voor Nederlanders en Belgen die met de auto door het Spaanse binnenland, richting Madrid of naar berggebieden reizen kan de bepaling in de winter wel relevant zijn.
Deze regels gaan nog niet in
Niet alles wat de afgelopen maanden over de hervorming is gepubliceerd geldt al op 1 oktober 2026. De verplichting dat elektrische steps hun eigen verlichting ook overdag altijd ingeschakeld moeten hebben is met één jaar uitgesteld en wordt pas vanaf 1 oktober 2027 geëist. Ook de nieuwe volledige homologatie-eis voor beschermingshelmen van bromfietsers kent een overgangsperiode van een jaar. Voor de technische specificaties van gehomologeerde motorhandschoenen moet bovendien nog een ministeriële regeling verschijnen. Tot die tijd mogen beschermende handschoenen van het huidige type worden gebruikt. Dat onderscheid is belangrijk, omdat op sociale media en in sommige samenvattingen regels die in 2026 en 2027 ingaan regelmatig door elkaar worden gehaald. De belangrijkste gedragsregels voor fietsers, motorrijders, automobilisten en stepgebruikers gelden echter wel vanaf 1 oktober 2026.
Op MijnAlicante besteedden we eerder tijdens de Europese Mobiliteitsweek in Alicante al aandacht aan de nieuwe minimumleeftijd en helmplicht voor elektrische steps. De landelijke wijziging van 1 oktober is echter veel breder en geldt in heel Spanje.
Bronnen: Dirección General de Tráfico (DGT) en Boletín Oficial del Estado (BOE).
Lees ook het laatste nieuws uit de provincie Alicante.