Landschap van Benasau
Benasau ligt in de groene comarca El Comtat, in het bergachtige binnenland van Alicante, en wordt omringd door een landschap dat zijn authentieke en rustige karakter goed heeft weten te behouden. Een comarca is een regionale streekindeling binnen een provincie. De gemeente ligt aan de westzijde van de Serra de Serrella, met de Serra d'Aitana op korte afstand als hoogste bergmassief van de provincie Alicante. Dit geeft Benasau een indrukwekkend decor van bergflanken, ravijnen, akkers, oude terrassen en groene valleien die zich uitstrekken richting Cocentaina, Alcoy, Penàguila en de dorpen van de Marina Baixa. De hoofdkern ligt op ongeveer 701 meter boven zeeniveau, waardoor het klimaat duidelijk verschilt van dat aan de Costa Blanca.
De zomerdagen kunnen ook in Benasau heet worden, maar vooral 's avonds en 's nachts is het hoogteverschil met de kust merkbaar. In de winter kan het juist flink afkoelen. Vorst is in het bergachtige binnenland veel minder uitzonderlijk dan direct aan zee en op de hogere delen van de omringende bergen kan tijdens koude perioden sneeuw vallen. Wie Alicante vooral kent van palmbomen en zachte winterdagen aan de Middellandse Zee ontdekt rond Benasau daarom een heel andere kant van dezelfde provincie.
Oude landbouwterrassen met amandel- en olijfbomen worden rond Benasau afgewisseld door stukken dennenbos, mediterrane struikgewassen, droge stenen muren en weidse uitzichten. Het landschap is niet alleen natuur, maar ook een oud cultuurlandschap. Generaties bewoners hebben hier muren gebouwd, paden onderhouden, bronnen gebruikt en akkers aangelegd op plekken waar vlakke grond schaars was. Sommige terrassen worden nog altijd gebruikt, andere zijn langzaam door struiken en bomen teruggenomen.
Voor bezoekers uit Nederland en België die de provincie Alicante vooral kennen van stranden en kustplaatsen, laat Benasau daardoor een totaal andere leefomgeving zien. Hier draait het om stilte, hoogte, wandelpaden en de geur van mediterrane planten. In plaats van aaneengesloten bebouwing bepalen bergen en landbouwgrond het uitzicht. De overgang van dorp naar natuur is bovendien bijzonder snel: enkele minuten lopen vanaf de huizen is vaak genoeg om tussen boomgaarden, struikgewas en berghellingen te staan.
Die combinatie maakt Benasau interessant voor mensen die het binnenland van Alicante willen ontdekken. De natuur is hier geen afzonderlijke attractie waarvoor men eerst naar een bezoekerscentrum rijdt. Zij ligt letterlijk rondom de beide woonkernen Benasau en Ares del Bosc en vormt een onderdeel van het dagelijkse leven van de inwoners.
Serra de Serrella dichtbij
De Serra de Serrella is het belangrijkste bergdecor rond Benasau. Deze kalkstenen bergketen behoort tot de opvallendste en ruigste berggebieden van de provincie Alicante. Ze vormt een natuurlijke scheiding tussen verschillende valleien in El Comtat en de Marina Baixa en wordt gekenmerkt door steile hellingen, rotswanden, puinhellingen en scherpe bergkammen.
De hoogste delen van de Serrella liggen ruim boven 1.300 meter. Pla de la Casa is met ongeveer 1.385 meter de hoogste top van het massief. Andere bekende hoogtes zijn de Mallada del Llop van ongeveer 1.360 meter en het Recingle Alt, ook aangeduid als Alt de Serrella, van ongeveer 1.359 meter. Vanaf deze toppen zijn bij goed weer indrukwekkende uitzichten mogelijk over El Comtat, de Marina Baixa, Aitana en verschillende andere bergketens van Alicante.
Het contrast met het dorp is groot. Benasau ligt al hoog in vergelijking met de kust, maar vanaf de bebouwde kom stijgt het landschap nog honderden meters verder. Hierdoor komen binnen een relatief korte afstand verschillende klimaatzones en vegetatietypen voor. Op beschutte lagere hellingen staan landbouwgewassen en dennen, terwijl de hogere delen veel steniger en kaler zijn en planten er met meer wind, kou en een dunnere bodem moeten omgaan.
De Serrella is geen aangelegd recreatiepark, maar een echt berggebied. Paden kunnen stenig zijn, hoogteverschillen vragen conditie en in de zomer kan de hitte zwaar zijn. In de winter kunnen wind, lage temperaturen, mist, ijs en incidentele sneeuw de omstandigheden juist moeilijk maken. Voor wandelaars betekent dit dat goede voorbereiding belangrijk is: stevige schoenen, voldoende water, bescherming tegen de zon, een opgeladen telefoon en een actuele routebeschrijving zijn geen overbodige luxe.
Wie goed voorbereid op pad gaat, wordt beloond met een van de meest indrukwekkende berglandschappen van Alicante. De combinatie van ruige kalksteen, stille valleien en kleine dorpen beneden in het landschap maakt duidelijk waarom de Serra de Serrella voor Benasau een van de belangrijkste natuurlijke troeven is.
Beschermde natuur bij Benasau
De natuur rond Benasau is niet alleen landschappelijk waardevol, maar wordt op verschillende plaatsen ook officieel beschermd. Benasau ligt niet binnen een gebied dat de formele status van Spaans parque natural, oftewel natuurpark, heeft. Dat betekent echter niet dat de gemeente buiten de belangrijke beschermde natuur van Alicante valt.
Delen van de bergomgeving maken deel uit van het Europese Natura 2000-netwerk. De Serra de Serrella behoort tot het gebied Aitana, Serrella i Puigcampana en ligt bovendien binnen de ZEPA Muntanyes de la Marina. ZEPA staat voor Zona de Especial Protección para las Aves, oftewel een speciale beschermingszone voor vogels.
Een heel bijzondere beschermde plek binnen de gemeente is de microrreserva de flora Serra de Serrella - Barranc Fort. Een microrreserva is een zeer klein beschermd gebied dat speciaal is aangewezen voor het behoud van bijzondere plantensoorten en hun leefgebied. De microrreserva bij Benasau werd officieel aangewezen in 2001 en ligt tussen ongeveer 1.045 en 1.070 meter hoogte.
Het terrein is slechts ongeveer 0,06 hectare groot, maar botanisch opvallend rijk. In de officiële inventaris worden 51 soorten vaatplanten genoemd. Daaronder bevinden zich verschillende planten die endemisch of zeldzaam zijn. Endemisch betekent dat een plant van nature slechts in een beperkt geografisch gebied voorkomt en dus nergens anders ter wereld of slechts in een klein deel daarvan te vinden is.
Onder de beschermde en bijzondere planten van deze microrreserva bevinden zich onder meer Biscutella montana, Campanula hispanica, Centaurea rouyi, Cirsium valentinum, Reseda valentina en verschillende soorten Teucrium. Voor iemand zonder botanische kennis zijn deze planten misschien minder opvallend dan een bloeiende amandelboom, maar juist deze kleine soorten maken de kalkrotsen van het binnenland ecologisch bijzonder.
Het beschermde leefgebied bestaat vooral uit kalkstenen rotshellingen en spleten waarin gespecialiseerde planten groeien. Zulke soorten moeten bestand zijn tegen weinig aarde, sterke zon, wind en periodes van droogte. De bescherming laat zien dat de natuurwaarde van de Serra de Serrella niet alleen zit in spectaculaire uitzichten, maar ook in planten van soms slechts enkele centimeters hoog.
Aitana op korte afstand
Hoewel Benasau vooral met de Serra de Serrella verbonden is, is de Serra d'Aitana nooit ver weg. Deze bergketen bereikt bij haar hoogste punt ongeveer 1.558 meter en vormt daarmee het hoogste bergmassief van de provincie Alicante. Vanuit verschillende plaatsen rond Benasau is Aitana duidelijk zichtbaar.
De berg is bereikbaar via de omgeving van Alcoleja, Confrides, Benifato en andere dorpen aan de voet van de Aitana. Voor natuurliefhebbers betekent dit dat Benasau tussen verschillende belangrijke berggebieden ligt. De Serrella bevindt zich direct bij de gemeente, terwijl Aitana binnen relatief korte rijafstand extra mogelijkheden biedt voor langere wandelingen en natuurbeleving op grotere hoogte.
Aitana staat bekend om kalksteenformaties, bronnen, dennenbossen, rotsgebieden en een grote botanische verscheidenheid. Op de hogere delen groeien planten die zijn aangepast aan kou, harde wind en dunne, stenige bodems. De verschillen met de veel warmere kustvlakte zijn groot, hoewel de Middellandse Zee hemelsbreed niet ver weg ligt.
Wie naar de hoogste delen van Aitana wandelt, moet rekening houden met de militaire installaties rond de daadwerkelijke top. Het terrein binnen het militaire complex is niet vrij toegankelijk. Wandelaars kunnen wel zeer dicht bij het hoogste deel komen en vanaf de toegankelijke bergkam genieten van indrukwekkende uitzichten. Afzettingen, hekken en aanwijzingen rond het militaire terrein moeten altijd worden gerespecteerd.
Voor inwoners en bezoekers van Benasau biedt de nabijheid van Aitana een extra dimensie. Binnen één verblijf kunnen de Serra de Serrella, de Aitana en verschillende kleinere berggebieden worden gecombineerd. Daarmee ligt Benasau midden in een van de interessantste zones voor bergwandelen in de provincie Alicante.
Planten en bomen
De flora rondom Benasau weerspiegelt de veelzijdigheid van de mediterrane bergnatuur. Traditionele landbouwgewassen spelen een belangrijke rol in het landschap. Amandelbomen tonen vroeg in het jaar hun witte en roze bloesem, terwijl olijfbomen herinneren aan eeuwenlange landbouw. Ook fruitbomen, graan en in het verleden wijngaarden maakten deel uit van het agrarische landschap.
Deze landbouwzones zijn niet los te zien van de natuur. Boomgaarden en oude terrassen vormen een overgang tussen dorp, akker, bos en berg en bieden voedsel en beschutting aan vogels, insecten en kleine dieren. Wanneer een akker niet langer wordt bewerkt, begint vaak een natuurlijk proces waarbij kruiden en grassen terugkeren, gevolgd door struiken en uiteindelijk soms dennen of andere bomen.
In de wilde natuur groeien verschillende aromatische planten die typisch zijn voor het mediterrane binnenland. Tijm en rozemarijn behoren tot de bekendste. Ook verschillende soorten lavendel, salieachtige planten en andere kruiden kunnen in geschikte delen van het landschap voorkomen. Op warme dagen komt de geur van deze planten sterk vrij wanneer de zon op de droge hellingen staat.
In de bossen is de Aleppoden, een mediterrane dennensoort, een van de meest herkenbare bomen. Deze den kan goed omgaan met droogte, kalkbodems en hete zomers en heeft zich daardoor op veel verlaten landbouwgrond kunnen uitbreiden. Daarnaast komen in de bredere bergstreek steeneiken, jeneverbessen en andere mediterrane bomen en struiken voor.
Op de hogere delen van de Serrella verandert het landschap. Bomen worden schaarser en kalkrotsen, lage struiken en kruiden nemen het beeld over. Wind, lagere wintertemperaturen en beperkte bodem zorgen ervoor dat alleen goed aangepaste planten hier kunnen overleven.
Juist die hoogteverschillen zorgen voor een opmerkelijke biodiversiteit. De Serra de Serrella bereikt vanuit de omringende valleien in korte afstand meer dan duizend meter hoogteverschil. Daardoor komen op de zonnige zuidhellingen andere plantengemeenschappen voor dan op koele noordhellingen, in ravijnen of op de hoogste rotsplateaus.
Bijzondere flora in Barranc Fort
De microrreserva Serra de Serrella - Barranc Fort verdient afzonderlijke aandacht omdat zij goed laat zien waarom kleine stukken natuur soms zeer belangrijk kunnen zijn. Op slechts een fractie van een vierkante kilometer bevindt zich een verzameling planten die voor het natuurbeheer van de Comunitat Valenciana bijzonder waardevol is.
Een van de soorten is Biscutella montana, een plant die uitsluitend voorkomt in een beperkt gebied van het zuiden van de provincie Valencia en het noorden van Alicante. Ook Crepis albida subsp. scorzoneroides groeit hier op rotsige kalkhellingen. Beide zijn aangepast aan spleten en richels waarin nauwelijks aarde aanwezig is.
Andere planten hebben eveneens een zeer beperkte verspreiding. De officiële inventaris noemt verschillende soorten als endemisch. Dat betekent dat verlies van enkele groeiplaatsen direct gevolgen kan hebben voor een belangrijk deel van de totale wereldpopulatie van zo'n plant.
Voor bezoekers betekent dit vooral dat het verstandig is op bestaande paden te blijven en geen planten te plukken. Een bloem die er klein en algemeen uitziet kan in werkelijkheid een zeldzame soort zijn. De waarde van een microrreserva zit juist in het feit dat de natuurlijke vegetatie zo min mogelijk wordt verstoord.
Wie botanische belangstelling heeft, vindt rond Benasau daarmee veel meer dan de bekende mediterrane kruiden. De combinatie van hoogte, kalksteen, schaduwrijke rotsen en droge berghellingen zorgt voor een plantenwereld die zelfs binnen Alicante uitzonderlijk gevarieerd is.
Roofvogels boven de bergen
Het dierenleven rond Benasau past bij het bergachtige karakter van El Comtat. Vooral voor vogelliefhebbers is de ligging bij de ZEPA Muntanyes de la Marina interessant. Deze grote vogelbeschermingszone omvat verschillende bergketens en valleien in Alicante en is belangrijk voor soorten die afhankelijk zijn van rotswanden, bossen en rustige berggebieden.
In de bredere beschermde bergzone komen verschillende indrukwekkende roofvogels voor. De steenarend behoort tot de bekendste. Deze grote arend kan enorme gebieden bestrijken en wordt soms hoog boven bergkammen gezien terwijl hij gebruikmaakt van warme opstijgende lucht.
Ook de havikarend, in Spanje bekend als águila perdicera, is een belangrijke soort in de bergen van Alicante. Deze roofvogel is kwetsbaarder dan veel mensen beseffen en rustige rotsgebieden zijn van belang voor zijn voortbestaan. Daarnaast behoren slechtvalk en oehoe tot de soorten die in de beschermde bergomgeving voorkomen.
Vale gieren worden tegenwoordig eveneens regelmatig in verschillende berggebieden van Alicante waargenomen. Ze kunnen grote afstanden afleggen op zoek naar voedsel en zijn daardoor niet aan één specifieke vallei gebonden. Een waarneming boven Benasau is dus mogelijk, maar bezoekers moeten niet verwachten dat iedere wandeling automatisch een gier of arend oplevert.
Kleinere vogels zijn veel gemakkelijker te zien en te horen. Patrijzen leven in open landbouwgebieden en struikzones, terwijl verschillende zangvogels gebruikmaken van boomgaarden, bosranden en tuinen. In het voorjaar neemt het vogelgeluid sterk toe wanneer veel soorten territoria bezetten en broeden.
Rust is voor roofvogels belangrijk. Vooral in het broedseizoen moeten wandelaars afstand houden van nesten en rotswanden waar vogels duidelijk onrustig reageren. Een drone laten vliegen in de buurt van roofvogels of beschermde rotsgebieden kan ernstige verstoring veroorzaken en kan bovendien aan regels en beperkingen onderhevig zijn.
Wildleven op de grond
Naast vogels leven in de bredere bergstreek rond Benasau verschillende zoogdieren. Wilde zwijnen zijn een van de meest zichtbare soorten, al worden de dieren zelf overdag niet altijd gezien. Omgewoelde grond langs bospaden en akkers verraadt vaak hun aanwezigheid. De populatie wilde zwijnen is in veel delen van de Comunitat Valenciana de afgelopen jaren groot geworden.
Vossen, konijnen en verschillende kleine zoogdieren maken eveneens gebruik van bossen, landbouwgebieden en struikvegetatie. Veel zoogdieren zijn vooral rond de schemering en tijdens de nacht actief en vermijden mensen zoveel mogelijk. Wie vroeg in de ochtend of tegen zonsondergang wandelt heeft daardoor meer kans sporen of dieren te zien.
Ook reptielen horen bij het mediterrane ecosysteem. Hagedissen zijn op zonnige dagen gemakkelijk te zien op stenen muren en rotsen. Slangen komen eveneens voor, maar trekken zich doorgaans terug wanneer mensen naderen. De meeste ontmoetingen zijn kort en vormen geen reden om wandelen in de natuur te vermijden.
Bij bronnen, vochtige ravijnen en tijdelijke waterpunten kunnen amfibieën leven. Hun aanwezigheid is sterk afhankelijk van regen en seizoen. Een poel die in het voorjaar vol water staat kan in de zomer volledig droogvallen. Juist deze tijdelijke watermilieus zijn voor bepaalde soorten belangrijk.
Insecten vormen tenslotte een onmisbare maar gemakkelijk over het hoofd geziene groep. Bloeiende fruitbomen, rozemarijn, tijm en andere planten trekken bijen, vlinders en andere bestuivers aan. Vooral tijdens warme lentedagen kan het insectenleven rond landbouwterrassen en kruidenrijke bermen zeer actief zijn.
Natuurparken in de omgeving
Benasau ligt zelf dus niet in een officieel natuurpark, maar bevindt zich wel midden tussen enkele van de belangrijkste beschermde berg- en natuurgebieden van Alicante. Op rijafstand ligt het Parc Natural de la Serra de Mariola, het natuurpark van de Serra de Mariola. Dit gebied staat bekend om kruidenvegetatie, bronnen, historische sneeuwputten en de Montcabrer, met 1.390 meter de hoogste top van het massief.
Ook het Parc Natural del Carrascal de la Font Roja bij Alcoy is vanuit Benasau goed bereikbaar. Dit natuurpark beschermt een van de best bewaarde mediterrane bosgebieden van de provincie Alicante. Vooral de koelere en vochtigere noordhellingen bieden een totaal andere vegetatie dan de droge kustzone.
Verder liggen de Serrella en Aitana binnen het Natura 2000-netwerk. Daarmee beschikt de omgeving van Benasau over meerdere vormen van natuurbescherming: natuurparken, Europese beschermingsgebieden, vogelbeschermingszones en microrreservaten voor bijzondere flora.
Voor bewoners en bezoekers betekent dit dat binnen relatief korte afstand zeer verschillende natuurervaringen mogelijk zijn. De ene dag kan men door de ruige kalkbergen van de Serrella wandelen, een andere dag door de bossen van Font Roja en vervolgens door de kruidenrijke landschappen van de Serra de Mariola.
Die variatie maakt Benasau interessant als rustige uitvalsbasis voor natuurliefhebbers. Het dorp zelf blijft klein en stil, terwijl verschillende van de bekendste berglandschappen van het binnenland binnen bereik liggen.
Wandelen vanuit Benasau
De omgeving van Benasau leent zich uitstekend voor wandelen. Een van de officiële gemarkeerde routes die de gemeente bereikt is de PR-CV 23 tussen Quatretondeta en Benasau. Deze lineaire route is ongeveer 10,8 kilometer lang en heeft volgens de Federación de Deportes de Montaña y Escalada de la Comunitat Valenciana een theoretische wandeltijd van ongeveer drie uur en 55 minuten.
Het hoogteverschil bedraagt ongeveer 625 meter omhoog en 555 meter omlaag wanneer de route vanuit Quatretondeta naar Benasau wordt gevolgd. De route eindigt in de Carrer de l'Arbre in Benasau en voert door het bergachtige landschap van de Serra de Serrella.
Daarbij hoort wel een belangrijke waarschuwing. De PR-CV 23 staat nog in het officiële register, maar de federatie vermeldt dat er de afgelopen jaren geen recente kwaliteitscontroles zijn uitgevoerd. De laatste geregistreerde controle dateert uit juni 2021. Daardoor is niet gegarandeerd dat de volledige bewegwijzering en het onderhoud overal nog in optimale staat verkeren.
Wandelaars moeten daarom niet uitsluitend witte en gele markeringen volgen, maar ook een actuele kaart of GPS-route meenemen. Dit geldt vooral wanneer men niet bekend is met het gebied. Oude routebeschrijvingen op internet kunnen bovendien situaties weergeven die inmiddels veranderd zijn.
Een andere bekende tocht vanuit de omgeving van Benasau gaat richting het Recingle Alt, de ongeveer 1.359 meter hoge top van de Serrella. Er bestaan routes die vanuit de bergweg boven Benasau stijgen en gedeeltelijk gebruikmaken van het traject van de PR-CV 23. Afhankelijk van het gekozen startpunt kan zo'n wandeling ongeveer elf kilometer lang zijn en meer dan vijfhonderd hoogtemeters bevatten.
Het Recingle Alt biedt op heldere dagen weidse uitzichten over de Serra d'Aitana, El Comtat en andere gebergten van Alicante. De route is technisch op veel plaatsen niet extreem moeilijk, maar de aanhoudende stijging en het stenige terrein maken een goede conditie noodzakelijk.
Pla de la Casa wandelen
Pla de la Casa wordt regelmatig genoemd in combinatie met Benasau omdat de top in de nabije Serra de Serrella ligt, maar Benasau is niet het gebruikelijke officiële startpunt voor de bekendste gemarkeerde routes naar deze berg. Wie specifiek naar Pla de la Casa wil, kan beter vanuit Quatretondeta of Fageca vertrekken.
Vanuit Quatretondeta loopt de PR-CV 24 richting Pla de la Casa. Deze route heeft bij de huidige registratie een positieve kwaliteitscontrole. Vanuit Fageca bestaat de PR-CV 182, eveneens met een positieve actuele kwaliteitscontrole. Deze laatste route is ongeveer 9,6 kilometer lang en vraagt rond vier uur en 45 minuten wandelen.
De PR-CV 182 passeert onder meer de Font del Cuquero, de omgeving van Pla de la Casa, de historische sneeuwput en verschillende bergpassen. Het hoogteverschil bedraagt ongeveer 750 meter omhoog en omlaag. Daarmee is het een stevige bergwandeling en geen eenvoudige familietocht.
Op ongeveer 1.350 meter hoogte ligt de historische Nevera del Pla de la Casa. In deze grote stenen sneeuwput werd vroeger sneeuw verzameld en samengeperst om later als ijs naar onder andere Alcoy te vervoeren. Het bouwwerk dateert uit de zeventiende eeuw en vormt een mooi voorbeeld van de manier waarop natuur en menselijke economie in deze bergen met elkaar verbonden waren.
De aanwezigheid van zulke sneeuwputten maakt bovendien duidelijk hoe anders het klimaat op de hoogste delen van de Serrella vroeger en tijdens koude winterperioden kan zijn. De bergen waren niet alleen een plek voor landbouw en vee, maar leverden ooit zelfs een commercieel product dat vóór de uitvinding van koelkasten veel waard was.
Camino de la Marina
Naast de bergtochten naar de hoge delen van de Serrella wordt in de officiële toeristische informatie van Benasau ook het Camino de la Marina genoemd. Deze oude route vormde een verbinding tussen het binnenland en de richting van de kust en laat zien hoe belangrijk bergwegen vroeger waren voor handel en contact tussen dorpen.
De omgeving van deze route is botanisch interessant en voert door een gebied met waardevolle vegetatie. In toeristische informatie wordt juist deze combinatie van historische weg en bijzondere flora als een van de aantrekkelijke wandelmogelijkheden rond Benasau genoemd.
Voor bezoekers is het goed om onderscheid te maken tussen zo'n historische of lokale wandelroute en een officieel gehomologeerde PR-route. Niet iedere oude weg heeft dezelfde bewegwijzering of wordt op dezelfde manier onderhouden. Wie een langere tocht over het Camino de la Marina wil maken, doet er daarom verstandig aan vooraf een actuele lokale routebeschrijving te raadplegen.
De naam vertelt tegelijkertijd iets over de geschiedenis. Vanuit El Comtat liepen al eeuwen verbindingen richting de Marina en de kust. Wat tegenwoordig voor wandelaars een rustige bergweg is, was vroeger onderdeel van het praktische netwerk waarover mensen, dieren en goederen werden vervoerd.
Fonteta Picó en El Molló
Wie geen zware beklimming wil maken, kan rond Benasau ook kleinere natuurplekken ontdekken. De officiële toeristische informatie noemt onder meer de Fonteta Picó en de Coveta de les Tres Creus in het gebied El Molló.
Een fonteta is letterlijk een kleine bron of waterplaats. Zulke bronnen waren in het mediterrane binnenland van groot belang voor bewoners, vee en landbouw. Tegenwoordig vormen ze vaak aangename punten tijdens een wandeling, maar bezoekers moeten er niet automatisch vanuit gaan dat bronwater altijd beschikbaar of officieel geschikt als drinkwater is.
De Coveta de les Tres Creus, letterlijk het grotje van de drie kruisen, ligt eveneens in deze omgeving. Het gebied biedt uitzicht over El Comtat en laat goed zien hoe snel het landschap vanaf Benasau omhoogloopt naar rotsige bergzones.
Dit soort kleinere bestemmingen zijn aantrekkelijk voor bezoekers die het landschap willen beleven zonder meteen een volledige dagtocht naar een bergtop te ondernemen. Ze passen bovendien goed bij het karakter van Benasau: geen grote toeristische attracties, maar kleine plekken die natuur, geschiedenis en lokale namen met elkaar verbinden.
Ares del Bosc en water
Ares del Bosc, ook bekend als Ares del Bosque, verdient binnen de natuur rond Benasau aparte aandacht. Deze kleine bewoonde kern ligt in een omgeving waar water, landbouw en erfgoed duidelijk samenkomen. Volgens toeristische informatie zijn er onder meer een traditionele wasplaats, een bron en een irrigatiebassin te zien.
Zulke plekken waren vroeger essentieel voor het dagelijks leven. Water bepaalde waar mensen konden wonen, waar akkers konden worden aangelegd en hoe vee en huishoudens konden worden verzorgd. Een bron was daardoor veel meer dan een mooie plek in het landschap: zij kon bepalend zijn voor het voortbestaan van een volledige gemeenschap.
Het traditionele washuis laat zien hoe water ook een sociale functie had. Bewoners kwamen er om kleding te wassen, maar ontmoetten er tegelijkertijd andere dorpsbewoners. Het water stroomde vervolgens verder naar een bassin en landbouwgrond, waardoor hetzelfde water meerdere functies kon vervullen.
Voor bezoekers is Ares del Bosc interessant omdat het laat zien hoe natuur en menselijke aanwezigheid elkaar eeuwenlang hebben gevormd. De bron, het bassin, de historische gebouwen en de omliggende paden vertellen een verhaal dat verder gaat dan landschap alleen. Het gaat om overleven in een bergachtige omgeving en zorgvuldig omgaan met een schaars goed.
Een tocht tussen Benasau en Ares del Bosc kan daardoor zowel natuurlijk als historisch interessant zijn. De afstand is veel minder veeleisend dan een beklimming van de Serrella en onderweg krijgt men een goed beeld van het cultuurlandschap van de gemeente.
Seizoenen rond Benasau
De natuur rond Benasau verandert sterk met de seizoenen en geeft het dorp telkens een ander aanzien. De hoogte zorgt ervoor dat die verschillen duidelijker merkbaar zijn dan in veel kustplaatsen van Alicante.
In het late winterseizoen en vroege voorjaar behoren amandelbomen tot de eerste bomen die bloeien. Witte en roze bloesem verschijnt tegen een achtergrond van groene wintervegetatie en kale kalkbergen. De exacte bloeiperiode verschilt ieder jaar afhankelijk van temperatuur en weersomstandigheden.
Later in het voorjaar verschijnen veel andere bloemen langs bermen, landbouwterrassen en bosranden. Voor wandelaars is dit een van de prettigste perioden van het jaar. De dagen zijn vaak aangenaam warm zonder de extreme zomerse hitte en de natuur is groener dan gedurende de droge maanden.
De zomer brengt droogte en warmte. Door de hoogte kunnen de avonden aangenamer zijn dan aan de kust, maar tijdens de middag kan het in de volle zon nog altijd zeer heet worden. Open berghellingen bieden weinig schaduw en de afstand tussen waterpunten kan groot zijn. Wandelingen kunnen daarom het beste vroeg op de dag beginnen.
De geur van kruiden en dennen is in de zomer sterk aanwezig, vooral op warme dagen wanneer de zon op de hellingen staat. Het landschap krijgt tegelijk veel meer gele en bruine tinten dan in het voorjaar.
In de herfst wordt het landschap opnieuw zachter van kleur. De eerste regen na de zomer kan de droge bodem snel veranderen en zorgt ervoor dat gras en kleine planten opnieuw beginnen te groeien. Op geschikte plaatsen kunnen na regen paddenstoelen verschijnen, maar bezoekers moeten er rekening mee houden dat voor het verzamelen van wilde paddenstoelen regels kunnen gelden en dat kennis van eetbare soorten noodzakelijk is.
De winter is fris en tijdens de nacht kan de temperatuur rond Benasau sterk dalen. Op de hoogste toppen van Aitana en Serrella kan sneeuw vallen en ook lager kan vorst voorkomen. Dat geeft het landschap een totaal ander karakter dan de kustplaatsen van Alicante, waar winterdagen gemiddeld veel zachter zijn.
Deze voortdurende wisseling van kleuren, geuren, temperaturen en geluiden maakt dat de natuur rond Benasau nooit helemaal hetzelfde blijft. Voor bewoners bepaalt zij het ritme van het jaar; voor bezoekers biedt ieder seizoen een andere ervaring.
Bosbrand en droogte
De droge zomer heeft ook een minder idyllische kant. Natuurbrand is een serieus risico in vrijwel het gehele bergachtige binnenland van Alicante. Dennenbossen, struikgewas, droge grassen, hoge temperaturen en harde wind kunnen ervoor zorgen dat een kleine brand zich snel uitbreidt.
Daarom gelden tijdens perioden met hoog of extreem brandgevaar strenge regels. Open vuur in of nabij bosgebied kan verboden zijn en ook activiteiten die vonken veroorzaken kunnen worden beperkt. Bezoekers moeten actuele waarschuwingen van de Generalitat Valenciana respecteren.
Een natuurbrand heeft niet alleen onmiddellijk gevolgen voor bomen en dieren. Nadat vegetatie verdwenen is, kan hevige regen op steile hellingen veel grond wegspoelen. Erosie vormt daardoor een tweede probleem in een landschap waarin de bodem op veel plaatsen dun is.
De eeuwenoude landbouwterrassen spelen in dat opzicht nog steeds een rol. Stenen muren houden grond vast en remmen water af. Wanneer verlaten terrassen instorten, kan de bodem gemakkelijker naar beneden verdwijnen. Historisch landbouwbeheer heeft daardoor ook een functie in de bescherming van het landschap.
Klimaatverandering maakt droogte en extreme hitte bovendien tot steeds belangrijkere onderwerpen voor mediterrane berggebieden. Dat betekent niet dat de natuur rond Benasau verdwijnt, maar wel dat bosbeheer, waterbeschikbaarheid en brandpreventie in de toekomst steeds belangrijker worden.
Betekenis voor Benasau
De natuur speelt een fundamentele rol in het leven van de inwoners van Benasau. Eeuwenlang was het landschap de belangrijkste bron van voedsel, hout, water, medicinale planten en weidegrond. Nog altijd worden producten zoals olijfolie, amandelen, honing en andere seizoensproducten in de streek gewaardeerd en in traditionele gerechten verwerkt.
De oude terrassen en boomgaarden herinneren aan een tijd waarin vrijwel ieder gezin direct afhankelijk was van het land. Landbouw was niet alleen een economische activiteit, maar bepaalde het ritme van het jaar. Snoeien, zaaien, oogsten en verzorgen van dieren maakten deel uit van het gewone dorpsleven.
Vandaag is landbouw economisch minder dominant dan vroeger, maar de invloed op het landschap blijft enorm. Zonder landbouw zouden veel open terrassen sneller dichtgroeien met struiken en dennen. Het huidige uitzicht is dus het resultaat van eeuwenlange wisselwerking tussen mens en natuur.
Daarnaast is de natuur tegenwoordig een bron van toerisme en recreatie. Wandelaars, fietsers, fotografen en rustzoekers ontdekken vanuit Benasau de bergen en kunnen bijdragen aan een kleinschalige vorm van economische activiteit. Horeca, landelijke accommodaties en andere lokale bedrijven profiteren ervan wanneer bezoekers langer in de omgeving blijven.
Voor veel bewoners heeft het landschap ook een culturele en emotionele betekenis. Bergen, bronnen en paden zijn verbonden met familiegeschiedenis, oude werkzaamheden en plaatselijke verhalen. Een bergpad dat voor een toerist een mooie wandeling is, kan voor een oudere bewoner de route zijn die zijn familie vroeger dagelijks naar landbouwgrond liep.
De omgeving is daardoor niet alleen achtergrond voor het dagelijks leven, maar een wezenlijk onderdeel van de identiteit van Benasau.
Stilte als grootste kwaliteit
Wat Benasau bijzonder maakt, is niet alleen de aanwezigheid van bergen en beschermde natuur, maar vooral de ruimte en stilte. De gemeente telt nog geen tweehonderd inwoners en grote delen van de omgeving bestaan uit landbouw, bos en berggebied.
Het dorp ligt ver genoeg van de kust om de drukte grotendeels achter zich te laten, maar dichtbij genoeg om bereikbaar te blijven. Daardoor ontstaat een landschap waarin rust nog werkelijk voelbaar is. Geen massatoerisme, drukke boulevard of aaneenschakeling van urbanisaties, maar kleine wegen, akkers, bosranden, stenen muren en uitzichten over de bergen.
Die stilte betekent overigens niet dat het landschap leeg of ongebruikt is. Landbouwers, bewoners en veehouders werken er nog altijd en veel paden lopen langs privégrond. Wie wandelt moet daarom poorten sluiten wanneer dat wordt gevraagd, geen fruit plukken van landbouwgrond en toegangen voor tractoren of andere voertuigen vrijhouden.
Ook honden verdienen aandacht. Een loslopende hond kan wild achtervolgen of vee verstoren. In beschermde natuurgebieden kunnen bovendien aanvullende regels gelden. Het is daarom verstandig honden onder controle te houden en lokale aanwijzingen te volgen.
Laat vanzelfsprekend geen afval achter. Zelfs biologisch afval zoals fruitschillen hoort niet zomaar in natuurgebieden thuis. Wie de rust en schoonheid van Benasau waardeert, helpt die het beste bewaren door zo weinig mogelijk sporen van zijn bezoek achter te laten.
Natuur en wonen in Benasau
Voor Nederlanders en Belgen die nadenken over emigreren naar Spanje kan de natuur een belangrijke reden zijn om naar een dorp als Benasau te kijken. Wonen in Benasau betekent dat berglandschap geen bestemming voor het weekend is, maar onderdeel van het uitzicht vanuit huis en het dagelijkse leven.
Voor wandelaars, fietsers en mensen die graag buiten zijn heeft dat duidelijke voordelen. Vanuit het dorp kunnen wandelingen beginnen zonder eerst naar een druk recreatiegebied te rijden. De lucht is op hoogte vaak koeler en 's avonds is verkeersgeluid op veel plaatsen nauwelijks aanwezig.
Daar staat tegenover dat bergnatuur ook praktische gevolgen heeft. Wegen zijn bochtiger, winkels liggen verder weg en wintertemperaturen zijn lager dan aan de kust. Wie een oude woning koopt, moet daarom aandacht besteden aan isolatie en verwarming. Ook mobiel bereik en internet kunnen per locatie verschillen.
Voor iemand die rust en natuur zoekt kan dat allemaal ruimschoots opwegen tegen het gebrek aan voorzieningen. Voor iemand die iedere dag winkels, horeca en openbaar vervoer binnen enkele minuten wil bereiken, is het veel minder logisch.
De natuur rond Benasau moet daarom niet alleen als mooi decor worden gezien. Zij bepaalt mede hoe het is om hier daadwerkelijk te wonen. Wie daar bewust voor kiest, vindt een leefomgeving die sterk verschilt van het bekende beeld van wonen aan de Costa Blanca.
Natuur als kracht van Benasau
Benasau laat goed zien hoe gevarieerd de provincie Alicante is. Op relatief beperkte afstand van de Middellandse Zee ligt een berggemeente op ruim zevenhonderd meter hoogte, omringd door kalkrotsen, landbouwterrassen, beschermde plantensoorten en enkele van de hoogste bergen van de provincie.
De Serra de Serrella vormt daarbij het natuurlijke hart van het landschap. Met Pla de la Casa, Mallada del Llop en Recingle Alt heeft deze bergketen meerdere toppen boven 1.350 meter. Aan de andere kant ligt de Serra d'Aitana met het hoogste punt van de provincie op ongeveer 1.558 meter.
De natuurwaarde is bovendien officieel erkend. De microrreserva Serra de Serrella - Barranc Fort beschermt bijzondere planten binnen de gemeente en de bergomgeving maakt deel uit van Natura 2000 en de vogelbeschermingszone Muntanyes de la Marina. Voor natuurliefhebbers betekent dit dat Benasau niet alleen mooi is, maar ook deel uitmaakt van een landschap dat op Europees niveau van belang wordt geacht.
Voor wandelaars biedt de PR-CV 23 een gemarkeerde verbinding tussen Quatretondeta en Benasau, al moet vanwege het ontbreken van recente kwaliteitscontroles een actuele kaart worden meegenomen. Wie de hoogste delen van de Serrella wil bereiken kan vanuit omliggende dorpen gebruikmaken van routes als de PR-CV 24 en PR-CV 182.
Daarnaast zijn er kleinere wandelmogelijkheden rond Ares del Bosc, Fonteta Picó, El Molló en het historische Camino de la Marina. Daardoor hoeft natuurbeleving rond Benasau niet automatisch een zware bergtocht te betekenen. Zowel ervaren bergwandelaars als bezoekers die slechts een paar kilometer rustig willen lopen kunnen hier iets vinden.
Voor Nederlanders en Belgen die het binnenland van Alicante willen ontdekken, is Benasau daarmee een mooie plek om te ervaren hoe rijk de provincie buiten de kustzone is. Alicante bestaat niet alleen uit stranden, zon en toeristische steden, maar ook uit ruige bergen, zeldzame flora, oude landbouwlandschappen en kleine gemeenten waar stilte nog een belangrijke kwaliteit is.
Meer achtergrond over het dorp zelf is te vinden op de pagina over Benasau in Alicante en in het artikel over de geschiedenis van Benasau. Samen laten deze pagina's zien hoe natuur, bewoning en geschiedenis in dit deel van El Comtat al eeuwen met elkaar verweven zijn.
Wie Benasau bezoekt, doet er daarom goed aan niet alleen naar de grote bergtoppen te kijken. De oude terrasmuren, kleine bronnen, aromatische kruiden, roofvogels boven de bergkam en beschermde planten tussen de kalkrotsen vertellen samen minstens zoveel over het landschap.
Juist die combinatie van grote uitzichten en kleine details maakt de natuur rond Benasau bijzonder. Het is een landschap dat geen spektakel nodig heeft om indruk te maken en dat voor bezoekers die de tijd nemen een heel andere kant van wonen en leven in Alicante zichtbaar maakt.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 27 augustus 2026.