Natuur tussen bergen en water
De natuur rond Planes behoort tot de meest afwisselende landschappen van het binnenland van de provincie Alicante. Het dorp ligt in de comarca El Comtat, aan de noordzijde van de Sierra de Almudaina en tussen landbouwterrassen, ravijnen, bronnen en fruitboomgaarden. De kust ligt op flinke afstand, waardoor het landschap en klimaat hier anders aanvoelen dan in Benidorm, Alicante of andere bekende plaatsen aan de Costa Blanca.
Rond Planes bepalen bergen en water samen het karakter. De droge kalkstenen hellingen lijken op het eerste gezicht misschien kaal, maar tussen de rotsen groeien aromatische kruiden, struiken en dennen. Lager in de valleien liggen kersenboomgaarden, olijfgaarden en amandelvelden. Door ravijnen stroomt na regen tijdelijk veel water, terwijl natuurlijke poelen op beschutte plaatsen langer gevuld kunnen blijven.
De openingsafbeelding toont een van de rotsachtige poelen die zo kenmerkend zijn voor de Barranc de l’Encantà. Het rustige groene water, de stenen op de bodem en de omringende mediterrane begroeiing laten zien hoe sterk het landschap kan verschillen van de droge hellingen enkele honderden meters verderop.
Voor Nederlanders en Belgen die Alicante vooral kennen van stranden, boulevards en appartementencomplexen vormt Planes een verrassend contrast. Hier hoor je geen branding, maar vogels, insecten, wind door de bomen en soms het geluid van water dat tussen rotsen stroomt. De dorpskern ligt op ongeveer 451 meter hoogte en de omringende bergen klimmen tot rond de duizend meter.
Die hoogte zorgt voor duidelijkere seizoenen dan aan de kust. De winters zijn koeler, nachtvorst is mogelijk en op hogere toppen kan incidenteel sneeuw vallen. De lente brengt bloesem en frisgroene hellingen, terwijl de zomer warm, droog en goudkleurig is. Na de eerste stevige najaarsregen verandert het landschap soms binnen enkele dagen.
De natuur rond Planes is geen volledig ongerept landschap. Mensen verbouwen hier al eeuwen fruit, olijven en amandelen. Zij legden terrassen, muren, paden en waterkanalen aan. Daardoor ontstond een cultuurlandschap waarin wilde natuur en landbouw nauw met elkaar verbonden zijn.
Wie goed kijkt, ziet overal sporen van die samenwerking tussen mens en omgeving. Droge stenen muren houden aarde op steile hellingen vast. Oude paden verbinden dorpen en akkers. Bronnen en kleine kanalen brachten water naar percelen die anders te droog zouden zijn geweest.
Planes is daardoor aantrekkelijk voor wandelaars, fietsers, fotografen en natuurliefhebbers, maar ook voor bezoekers die gewoon rustig door het landschap willen rijden. De natuur vraagt niet om snelheid. Juist wie af en toe stilstaat, ontdekt hoe rijk dit berggebied werkelijk is.
Sierra de Almudaina
Bergketen boven Planes
Direct ten zuiden van Planes ligt de Sierra de Almudaina, in het Valenciaans Serra d’Almudaina. De bergketen scheidt de vallei van Planes van de Vall de Seta en vormt een lange, herkenbare rug in het landschap van El Comtat.
De berg bestaat grotendeels uit kalksteen en andere sedimentaire gesteenten. Regenwater dringt via scheuren de ondergrond in en komt op sommige plaatsen lager op de helling als bron weer tevoorschijn. Tegelijk ontstaan door erosie geulen, ravijnen en steile rotsformaties.
De Sierra de Almudaina loopt plaatselijk op tot bijna duizend meter. De Loma Redonda, een van de opvallende hoogten, bereikt ongeveer 982 meter. Door het hoogteverschil met de dorpskern bieden de hogere hellingen brede uitzichten over Planes, de omliggende valleien en het stuwmeer van Beniarrés.
De tweede afbeelding toont het landschap vanaf een hoger gelegen plek. Op de voorgrond staan bomen en mediterrane struiken. Daarachter liggen landbouwpercelen, wegen en heuvels, terwijl aan de rechterzijde een deel van het stuwmeer zichtbaar is.
De noordelijke hellingen kunnen koeler en vochtiger zijn dan zonnige zuidhellingen. Daardoor verschilt de begroeiing soms sterk binnen een relatief klein gebied. Op beschutte delen staan dennen en dichtere struiken, terwijl zonrijke hellingen meer open rots, gras en lage kruiden laten zien.
De bekendste boom in de bergzones is de Aleppoden. Deze dennensoort is goed aangepast aan warmte en droge kalkgrond. De bomen groeien snel en kunnen een landschap na verlaten landbouw of brand opnieuw bedekken.
Dennenbossen bieden schaduw en leefruimte aan dieren, maar brengen tijdens droge zomers ook risico’s met zich mee. Hars, droge naalden, takken en dicht struikgewas kunnen vuur snel laten verspreiden.
Tussen de dennen groeien jeneverbessen, mastiekstruiken, bremachtige planten, dwergpalmen en aromatische kruiden. Op plaatsen waar de bodem dieper is, komen ook steeneiken voor. Deze bomen groeien langzamer dan dennen en hebben donkere, harde bladeren die vochtverlies beperken.
Stilte zonder voorzieningen
De Sierra de Almudaina is geen druk ingericht natuurpark met een groot bezoekerscentrum, overal bewegwijzerde routes en horecagelegenheden op de berg. Juist het ontbreken van zulke voorzieningen bepaalt een deel van de aantrekkingskracht.
Wandelaars moeten zichzelf kunnen redden. Neem voldoende drinkwater, eten, een opgeladen telefoon, zonbescherming en een betrouwbare route mee. Bronnen kunnen droogvallen en water dat er helder uitziet, is niet automatisch geschikt om te drinken.
Mobiele dekking kan tussen bergwanden en in ravijnen wegvallen. Vertel bij een langere tocht aan iemand welke route je volgt en wanneer je verwacht terug te zijn.
De paden bestaan regelmatig uit losse stenen en ongelijke kalkrotsen. Goede wandelschoenen met voldoende profiel zijn daarom belangrijk. Na regen kunnen rotsen glad worden en kunnen delen van een pad door erosie zijn beschadigd.
Ook wind verdient aandacht. Op de beschutte helling kan het bijna windstil zijn, terwijl op een open bergrug sterke windstoten voorkomen. Controleer daarom niet alleen de temperatuur, maar de volledige weersverwachting.
Barranc de l’Encantà
Waterloop met veel gezichten
De bekendste natuurlijke plek in de gemeente is de Barranc de l’Encantà. Het Valenciaanse woord barranc betekent ravijn of kloof. In Spaanse publicaties wordt de naam vaak geschreven als Barranco de la Encantada.
Het ravijn ontstaat bij Les Rotges, op de grens van Planes en La Vall d’Alcalà. Verschillende kleinere waterlopen komen daar samen. Vanaf dit hoger gelegen gebied loopt de Barranc de l’Encantà ongeveer veertien kilometer door het landschap voordat het water uiteindelijk in de rivier Serpis terechtkomt.
Het gaat om een grotendeels tijdelijke waterloop. Dat betekent dat er niet het hele jaar overal evenveel water stroomt. Tijdens een langdurig droge periode kunnen verschillende gedeelten bijna volledig droogvallen, terwijl na regen watervallen, stroomversnellingen en volle poelen ontstaan.
Een deel van het ravijn kan over een afstand van ongeveer vier kilometer worden verkend. De precieze route en toegankelijkheid hangen af van waterstand, onderhoud, weersomstandigheden en de toestand van paden.
De derde afbeelding toont een kleine waterval die tussen donkere rotsen in een groene poel uitkomt. De hoeveelheid water kan sterk wisselen. Een plek die na regen levendig en vol lijkt, kan enkele weken later aanzienlijk droger zijn.
De poelen zijn gevormd doordat stromend water zachtere delen van het gesteente heeft uitgesleten. Zand, grind en stenen draaiden tijdens hoge waterstanden mee met de stroming en maakten natuurlijke kommen steeds dieper.
Op rustige dagen kan het water helder zijn en zijn stenen op de bodem zichtbaar. Dat zegt echter niets met zekerheid over de waterkwaliteit. Het ravijn is geen gecontroleerd openbaar zwembad.
De poelen hebben geen toezicht, afgebakende zwemzones of gegarandeerd veilige toegang. Diepte, temperatuur, stroming en waterkwaliteit kunnen veranderen. Spring nooit vanaf rotsen in water waarvan de diepte en bodem niet volledig bekend zijn.
Na zware regen moet het ravijn worden vermeden. Water uit verderop gelegen bergen kan snel arriveren, ook wanneer het bij Planes zelf niet of nauwelijks regent. Een smalle kloof biedt weinig uitwijkmogelijkheden wanneer het peil plotseling stijgt.
Legende van de Encantada
De naam van het ravijn is verbonden met een bekende plaatselijke legende. Volgens het verhaal verstopten islamitische bewoners hun rijkdommen in een grot toen de troepen van Jaume I naderden.
Een prinses bleef achter om de schat te bewaken. Door een betovering zou zij maar eens per honderd jaar verschijnen. Een voorbijganger moest dan kiezen tussen de prinses en de verborgen rijkdommen.
Alleen degene die voor haar koos, kon haar bevrijden. Wie zich door goud en juwelen liet verleiden, verloor de kans en liet de prinses opnieuw voor honderd jaar in het ravijn achter.
De Valenciaanse natuuronderzoeker Antonio José Cavanilles beschreef aan het einde van de achttiende eeuw al een versie van deze overlevering. Daardoor is de legende meer dan een modern toeristisch verhaal; zij maakt al lange tijd deel uit van het plaatselijke geheugen.
De combinatie van donker gesteente, stromend water, grotten en onverwachte poelen maakt begrijpelijk waarom juist hier verhalen over een betoverde vrouw ontstonden. Het landschap spreekt sterk tot de verbeelding, vooral op rustige momenten wanneer alleen water en vogels hoorbaar zijn.
Natuur langs het water
De vochtige delen van het ravijn vormen een ander leefgebied dan de droge berghellingen. Langs het water groeien riet, grassen, oleanders en verschillende planten die tijdelijk natte grond verdragen.
Wilgen en populieren kunnen voorkomen waar langere tijd voldoende vocht beschikbaar blijft. Hun bladeren zorgen voor schaduw en helpen de watertemperatuur tijdens warme perioden lager te houden.
In de poelen en tijdelijke waterlopen leven insectenlarven, kikkers en andere amfibieën. Libellen jagen boven het water en gebruiken plantenstengels als rustplaats.
Blijf uit kwetsbare oeverbegroeiing en neem geen planten, stenen of dieren mee. Een kleine poel kan tijdens droge maanden een van de weinige overgebleven waterplekken voor veel verschillende soorten zijn.
Gebruik geen zeep, shampoo of andere verzorgingsproducten in het water. Zelfs biologisch afbreekbare middelen kunnen het evenwicht in een kleine poel verstoren.
Stuwmeer van Beniarrés
Waterreservoir aan de Serpis
Ten westen van Planes ligt het Embalse de Beniarrés. Een embalse is een stuwmeer. Het reservoir ligt in de rivier Serpis en vormt een opvallend open wateroppervlak tussen bergen, landbouwgronden en dorpen.
De stuwdam werd tussen 1945 en 1958 gebouwd. Bij het normale maximale waterpeil heeft het reservoir een oppervlakte van ongeveer 268 hectare en een capaciteit van 27 miljoen kubieke meter water.
Het stuwmeer heeft twee belangrijke functies. Het helpt grote hoeveelheden rivierwater tijdelijk op te vangen en levert water voor landbouwirrigatie in het lagere deel van de Serpis, waaronder de landbouwgebieden rond Gandia.
De dam is een betonnen zwaartekrachtdam. Dat betekent dat vooral het gewicht van de constructie de druk van het water tegenhoudt. De dam is ruim vijftig meter hoog gemeten vanaf de fundering.
De waterstand verandert door regen, afvoer van de Serpis, irrigatiegebruik en beheer van het reservoir. Daardoor ligt de oeverlijn niet altijd op dezelfde plaats.
In droge perioden kunnen brede stroken aarde, stenen en oude geulen zichtbaar worden. Na regenrijke maanden ligt het water hoger tegen de hellingen en krijgen baaien en inhammen een ander uiterlijk.
Wie foto’s van het stuwmeer bekijkt, moet daarom altijd rekening houden met het moment waarop die beelden zijn gemaakt. Een uitzichtpunt kan tijdens een volgend bezoek een duidelijk ander landschap bieden.
Vogels en oevernatuur
Het open water en de oevers trekken verschillende vogelsoorten aan. Reigers zoeken in ondiepe zones naar vis en andere prooien. Eenden en futen verblijven op rustiger water.
Aalscholvers kunnen op stenen, palen of kale takken zitten om hun vleugels te drogen. In het voorjaar en najaar kunnen bovendien trekvogels tijdelijk bij het reservoir rusten.
Rond de landbouwgrond zijn torenvalken, buizerdachtige roofvogels, zwaluwen en andere soorten te zien. De precieze waarnemingen verschillen per seizoen, waterstand en tijdstip.
Gebruik een verrekijker en blijf op afstand van groepen vogels en mogelijke broedplaatsen. Een bezoeker die steeds dichterbij loopt voor een foto kan ervoor zorgen dat vogels een veilige rustplek verlaten.
De oevers kunnen plaatselijk zacht, modderig, steil of instabiel zijn. Een drooggevallen strook is niet automatisch veilig om overheen te lopen. Onder de bovenste laag kan diepe modder liggen.
Blijf buiten afgesloten zones rond de dam en andere technische installaties. Het stuwmeer is belangrijke waterinfrastructuur en niet ieder pad of terrein is openbaar toegankelijk.
Vissen en recreatie
Het reservoir wordt door sportvissers bezocht, maar vissen in Spanje is aan vergunningen en regionale regels gebonden. Controleer voor vertrek welke visdocumenten, toegestane zones, soorten en perioden van toepassing zijn.
Een vergunning geeft niet automatisch toegang tot particuliere grond of afgesloten technische gebieden. Parkeer alleen op toegestane plaatsen en blokkeer geen landbouwwegen.
Het stuwmeer is geen bewaakt recreatiemeer met stranden, douches en reddingspersoneel. Wie bij het water verblijft, is zelf verantwoordelijk voor veiligheid en voorbereiding.
Ook varen of het gebruiken van drijvende middelen kan aan toestemming en beperkingen gebonden zijn. Ga niet uit van regels die bij een ander Spaans stuwmeer gelden.
Serra de Mariola dichtbij
Ten westen van Planes ligt het Parc Natural de la Serra de Mariola. Planes ligt niet binnen de grenzen van het natuurpark, maar het beschermde berggebied is vanuit het dorp goed bereikbaar voor een dagtocht.
Het park werd in 2002 ingesteld en beschermt bijna 17.000 hectare tussen de provincies Alicante en Valencia. Gemeenten als Muro de Alcoy, Cocentaina, Alcoy, Agres, Alfafara, Banyeres de Mariola en Bocairent liggen geheel of gedeeltelijk rond het natuurgebied.
De hoogste top is de Montcabrer, met een hoogte van ongeveer 1.390 meter. Vanaf de bergketen zijn bij helder weer brede uitzichten mogelijk over El Comtat, l’Alcoià, de Vall d’Albaida en andere delen van het Valenciaanse binnenland.
De Serra de Mariola is bijzonder rijk aan planten. Er zijn meer dan 1.200 soorten hogere planten geregistreerd. Aromatische en geneeskrachtige kruiden hebben de berg door de eeuwen heen bekendgemaakt.
Rozemarijn, tijm, salie, kamilleachtige planten, rotsplanten en verschillende endemische soorten groeien er naast dennenbossen en plaatselijke steeneiken.
Een endemische soort komt van nature maar in een beperkt geografisch gebied voor. Zulke planten kunnen extra kwetsbaar zijn voor plukken, vertrapping, brand en veranderingen in het leefgebied.
De oude ijsputten behoren tot het opvallendste culturele erfgoed van Mariola. In het Valenciaans worden deze bouwwerken caves de neu genoemd.
In de winter werd sneeuw verzameld en in diepe stenen putten samengeperst. Het ijs werd later uitgesneden en tijdens warmere maanden naar steden en kustplaatsen vervoerd voor voedselbewaring en medische toepassingen.
Wie vanuit Planes naar de Serra de Mariola rijdt, ontdekt een ander type berglandschap dan bij de Barranc de l’Encantà. De afstanden zijn niet groot, maar hoogte, begroeiing en het netwerk van bronnen en paden geven de Mariola een eigen karakter.
Boomgaarden vormen landschap
Kersen uit de bergen
De gemeente Planes behoort tot de belangrijkste kersengebieden van de provincie Alicante. De boomgaarden liggen verspreid over terrassen en valleien waar bodem, hoogte en winterkou geschikt zijn voor de teelt.
Kersenbomen hebben tijdens de winter voldoende koude uren nodig. Zonder die koelere periode kan de bloei onregelmatig zijn en blijven de opbrengsten achter.
De hoogte van Planes en de verschillen tussen dag- en nachttemperatuur geven het gebied voordelen ten opzichte van veel warmere kustplaatsen.
De kersenbloesem verschijnt doorgaans in het vroege voorjaar. De exacte periode verschilt ieder jaar en kan zelfs per perceel variëren. Boomgaarden die hoger of meer in de schaduw liggen, bloeien vaak later dan warme, beschutte percelen.
Een paar warme dagen kunnen de bloei snel op gang brengen. Regen, harde wind of late vorst kunnen de bloemen vervolgens beschadigen en de periode verkorten.
Bezoekers die speciaal voor de bloesem komen, kunnen daarom het beste kort voor vertrek informeren. Foto’s en data van een eerder jaar bieden geen zekerheid.
De kersenoogst volgt later in het voorjaar en aan het begin van de zomer. Ook de oogsttijd verschilt per ras, hoogte en weersverloop.
De vruchten moeten voorzichtig worden geplukt en snel worden verwerkt of vervoerd. Regen vlak voor de oogst kan kersen laten barsten, terwijl hagel in korte tijd grote schade kan veroorzaken.
De boomgaarden zijn particuliere landbouwgrond. Pluk geen kersen en loop niet tussen de bomen zonder toestemming van de eigenaar.
Amandelen, olijven en vijgen
Amandelbomen behoren eveneens tot het traditionele landschap. Zij bloeien vaak eerder dan kersenbomen en kunnen al in januari of februari witte en roze bloemen dragen.
De vroege bloei maakt de amandelboom kwetsbaar voor nachtvorst. Een koude nacht op het verkeerde moment kan een groot deel van de toekomstige oogst beschadigen.
De vierde afbeelding toont een traditionele olijfgaard. De bomen staan op droge, stenige grond en hebben voldoende ruimte tussen de kruinen. Hun smalle grijsgroene bladeren beperken het verlies van vocht.
Olijfbomen kunnen oud worden en verdragen droogte beter dan veel andere landbouwgewassen. Toch hebben ook zij verzorging, snoei en voldoende water nodig om betrouwbaar olijven te produceren.
Johannesbroodbomen komen in het mediterrane binnenland eveneens voor. Zij dragen lange, donkerbruine peulen die vroeger veel als veevoer werden gebruikt en tegenwoordig opnieuw in voedingsmiddelen worden verwerkt.
Vijgenbomen groeien bij woningen, landbouwpercelen en op verlaten grond. Hun brede bladeren geven schaduw, terwijl de vruchten in de zomer en vroege herfst rijpen.
Landbouwpercelen die niet meer worden onderhouden, raken langzaam begroeid met gras, struiken en jonge dennen. Dat levert nieuwe natuur op, maar vergroot ook de hoeveelheid brandbaar materiaal.
Droge stenen muren
Veel boomgaarden liggen op terrassen die door droge stenen muren worden ondersteund. De stenen zijn zonder cement op elkaar gestapeld.
De openingen laten water ontsnappen, terwijl de muur voorkomt dat aarde tijdens hevige regen naar beneden spoelt. Goed aangelegde muren kunnen tientallen of zelfs honderden jaren blijven staan wanneer zij worden onderhouden.
De muren zijn eveneens belangrijk voor dieren. Hagedissen, gekko’s, insecten en kleine zoogdieren vinden tussen de stenen warmte, schaduw en beschutting.
Wanneer een muur instort, verdwijnt niet alleen erfgoed. Ook vruchtbare grond kan tijdens de volgende regenbui wegspoelen en een pad of lager gelegen perceel beschadigen.
Klim daarom niet op oude muren en verplaats geen stenen. Wat voor een bezoeker een handige zitplaats lijkt, kan een kwetsbaar onderdeel van een landbouwterras zijn.
Planten van droge bergen
De wilde flora rond Planes is aangepast aan hete zomers, onregelmatige regen en vaak dunne kalkrijke grond. Veel planten hebben kleine, harde of behaarde bladeren die verdamping beperken.
Rozemarijn is een van de herkenbaarste soorten. De plant bloeit vaak meerdere keren per jaar en is een belangrijke voedselbron voor bijen en andere insecten.
Tijm groeit laag tussen stenen en geeft tijdens warme dagen een sterke geur af. In de omgeving komen verschillende plaatselijke tijmsoorten en verwante aromatische planten voor.
Salieachtige planten, brem, zonneroosjes en lavendelachtige soorten vullen de hellingen met bloemen en geur. Niet alle planten die sterk ruiken of op bekende keukenkruiden lijken, zijn veilig om te eten.
Pluk daarom geen onbekende kruiden. Ook beschermde en zeldzame soorten kunnen tussen algemenere planten groeien.
Op droge, rotsachtige plaatsen groeit espartogras. De taaie bladeren werden traditioneel gebruikt voor touwen, manden, matten en ander vlechtwerk.
Dwergpalmen zijn de enige palmsoort die van nature in het vasteland van Europa voorkomt. Zij blijven meestal laag en kunnen na beschadiging opnieuw uitlopen.
Oleanders groeien vooral langs waterlopen en vochtige geulen. De roze of witte bloemen zijn opvallend, maar alle delen van de plant zijn giftig.
Raak planten gerust met de ogen aan, maar laat bloemen en takken op hun plaats. Zo blijven ze beschikbaar voor insecten, zaadvorming en volgende bezoekers.
Dieren tussen rots en water
Zoogdieren blijven verborgen
De meeste wilde zoogdieren rond Planes vermijden mensen. Vossen, wilde zwijnen, konijnen en hazen worden vooral vroeg in de ochtend, in de avond of ’s nachts actief.
Wilde zwijnen laten vaak duidelijkere sporen achter dan de dieren zelf. Omgewoelde grond, pootafdrukken en modder aan boomstammen verraden waar zij naar wortels, insecten en gevallen vruchten hebben gezocht.
Benader een wild zwijn nooit en geef het voldoende ruimte om weg te lopen. Een dier met jongen kan zich verdedigen wanneer het zich ingesloten voelt.
Steenmarters, genetkatten, dassen en wezels komen in de bredere berggebieden voor, maar zijn moeilijk te zien. Zij zijn veelal ’s nachts actief en gebruiken rotsen, bosranden en verlaten landbouwgebouwen als beschutting.
Konijnen en hazen leven in open terrein en rond landbouwgrond. Zij vormen belangrijk voedsel voor roofvogels en andere roofdieren.
Houd honden onder controle. Een hond die achter wild aanrent, kan verdwijnen, gewond raken of een confrontatie met een wild zwijn veroorzaken.
Vogels boven de valleien
Torenvalken zijn regelmatig boven open landbouwgrond te zien. Zij kunnen vrijwel stil in de lucht blijven hangen terwijl zij naar muizen, hagedissen en grote insecten zoeken.
Buizerdachtige roofvogels gebruiken opstijgende warme lucht om zonder veel vleugelslagen hoogte te winnen. Vanaf een afstand is de precieze soort niet altijd eenvoudig vast te stellen.
In de grotere berggebieden van El Comtat komen ook steenarenden, slechtvalken en oehoes voor. Een waarneming blijft bijzonder en is niet tijdens iedere wandeling te verwachten.
De hop is herkenbaar aan zijn lange snavel, zwart-witte vleugels en opvallende kuif. De vogel zoekt op open grond naar insecten en larven.
Bijeneters verschijnen vooral in de warmere maanden. Hun felle kleuren zijn tijdens de vlucht moeilijk te zien, maar hun herkenbare roep verraadt vaak hun aanwezigheid.
Zwaluwen en gierzwaluwen jagen boven dorpen, boomgaarden en water op insecten. Gierzwaluwen brengen bijna hun hele leven vliegend door en komen vooral naar gebouwen om te broeden.
Verstoor nesten niet en houd afstand van rotswanden waar grote vogels mogelijk broeden. Een korte benadering voor een foto kan genoeg zijn om een volwassen vogel tijdelijk van het nest te verjagen.
Reptielen en insecten
Hagedissen warmen zich op stenen muren, rotsen en paden op. Zodra zij voetstappen voelen, verdwijnen zij snel in een spleet.
Gekko’s worden vooral rond woningen en tijdens de avond zichtbaar. Zij jagen op muggen, motten en andere insecten en zijn ongevaarlijk voor mensen.
Slangen horen eveneens bij het ecosysteem. De meeste proberen mensen te vermijden. Steek niet zonder zicht een hand onder een steen, in een houtstapel of tussen dicht struikgewas.
Bijen en andere bestuivers zijn onmisbaar voor fruitbomen en wilde bloemen. Zonder voldoende insecten zou de opbrengst van veel boomgaarden sterk dalen.
Vlinders, kevers en sprinkhanen vormen voedsel voor vogels, reptielen en kleine zoogdieren. Een landschap dat stil lijkt, blijkt bij rustig kijken vol kleine bewegingen te zitten.
Seizoenen veranderen Planes
Winter en vroege bloesem
De winter is koeler dan aan de Costa Blanca. Overdag kan het zonnig en aangenaam zijn, maar nachten kunnen koud worden en vorst is mogelijk.
Op hoger gelegen delen van de Sierra de Almudaina, Serrella en Serra de Mariola kan sneeuw vallen. In de dorpskern blijft sneeuw minder vaak en minder lang liggen.
Amandelbomen kunnen al vroeg beginnen te bloeien. Het exacte moment hangt af van temperatuur, hoogte en ligging van het perceel.
De lage winterzon maakt muren, terrassen en kale bomen goed zichtbaar. Voor wandelaars kan dit een prettige periode zijn, al blijven schaduwrijke paden soms lang vochtig of glad.
Lente vol kleur
De lente is een van de groenste perioden. Na voldoende winterregen groeien grassen, kruiden en bloemen snel.
Kersenbomen bloeien en boomgaarden krijgen tijdelijk een witte sluier. Bijen en andere insecten worden actiever en vogels beginnen met broeden.
De temperatuur is doorgaans aangenamer voor langere wandelingen dan in de zomer. Toch kan de zon op open hellingen al krachtig zijn.
Regenbuien kunnen paden en ravijnen plotseling veranderen. Controleer daarom ook in het voorjaar de verwachting voordat je een waterloop betreedt.
Zomer droog en heet
Vanaf het einde van de lente droogt veel lage begroeiing uit. Grassen kleuren geel en de geur van tijm en rozemarijn wordt sterker.
De zomer kan zeer warm zijn. Lange wandelingen horen vroeg in de ochtend te beginnen en moeten tijdens een officiële hittewaarschuwing worden uitgesteld.
Schaduw is op bergpaden beperkt en kalksteen weerkaatst warmte. Neem meer water mee dan je normaal verwacht nodig te hebben.
De natuurbrandkans bereikt tijdens droge en winderige perioden een hoog niveau. Toegangsregels en beperkingen kunnen tijdelijk worden aangescherpt.
Herfst brengt water terug
De eerste najaarsregens kunnen het landschap snel groener maken. De geur van vochtige aarde en kruiden is dan bijzonder sterk.
Dezelfde regen kan echter overstromingen, erosie en vallende stenen veroorzaken. Ravijnen en droge rivierbeddingen moeten tijdens zwaar weer worden vermeden.
In boomgaarden begint de olijvenoogst en worden andere seizoensproducten verzameld. Landbouwwegen kunnen daardoor drukker zijn met tractoren en werkverkeer.
Wandelen en fietsen
Routes zorgvuldig kiezen
Planes beschikt over verschillende wandelmogelijkheden door het dal, langs boomgaarden en richting de omringende bergen. De Barranc de l’Encantà is de bekendste bestemming, maar niet iedere bezoeker hoeft direct een lange bergtocht te maken.
Een rustige wandeling vanuit de dorpskern kan al langs landbouwterrassen, waterwerken en uitzichtpunten voeren. De route naar de Ermita del Santo Cristo biedt bovendien zicht over Planes en het stuwmeer.
Voor langere tochten richting de Sierra de Almudaina is een betrouwbare routebeschrijving nodig. Niet ieder spoor op een digitale kaart is een openbaar of onderhouden wandelpad.
Sommige wegen eindigen bij landbouwgrond, een woning of een hek. Respecteer particuliere eigendommen en probeer geen doorgang af te dwingen.
Download kaarten vooraf, omdat mobiele verbinding in bergzones kan wegvallen. Neem daarnaast een opgeladen reservebatterij mee wanneer de telefoon voor navigatie wordt gebruikt.
Keer om wanneer markeringen ontbreken, het weer verslechtert of het terrein moeilijker wordt dan verwacht. Een route afmaken is nooit belangrijker dan veilig terugkeren.
Fietsen vraagt conditie
De wegen rond Planes trekken wielrenners aan die van hoogteverschillen en rustige binnenwegen houden. Routes richting Beniarrés, Benimarfull, La Vall d’Alcalà, Muro de Alcoy en andere dorpen kunnen tot afwisselende rondritten worden gecombineerd.
De wegen zijn bochtig en kennen geregeld stevige stijgingen. Een afstand die op de kaart beperkt lijkt, kan door het hoogteverschil veel zwaarder zijn.
Automobilisten, motoren, landbouwvoertuigen en fietsers gebruiken dezelfde wegen. Draag zichtbare kleding, gebruik verlichting en rijd op smalle stukken achter elkaar.
Mountainbikers vinden onverharde landbouwwegen en stenige paden. Niet ieder wandelpad is geschikt voor fietsen en hard remmen kan erosie veroorzaken.
Geef wandelaars, herders en landbouwverkeer voorrang. Sluit hekken die gesloten waren en rijd niet door ingezaaide of bewerkte grond.
Veilig op pad
Draag stevige schoenen en neem voldoende water mee. Vertrouw niet op een bron of poel als drinkwatervoorziening.
Bescherm hoofd en huid tegen de zon. Ook tijdens koelere dagen kan de ultraviolette straling sterk zijn.
Controleer het weer voor Planes én voor hoger gelegen gebieden. Een onweersbui achter een bergrug kan water naar een ravijn sturen voordat je de regen zelf ziet.
Bel bij een ernstig ongeval, natuurbrand of andere noodsituatie het Europese alarmnummer 112. Geef indien mogelijk coördinaten, de naam van de route en een beschrijving van het terrein door.
Kwetsbaar landschap beschermen
Droogte en brandgevaar
De natuur rond Planes is goed aangepast aan droogte, maar langdurig gebrek aan regen verzwakt bomen, verlaagt waterstanden en vergroot het brandgevaar.
Verlaten landbouwpercelen raken begroeid met struiken en jonge dennen. Dat kan ecologisch waardevol zijn, maar vormt zonder beheer ook een aaneengesloten laag brandbaar materiaal.
Maak geen vuur in het buitengebied wanneer dit niet uitdrukkelijk is toegestaan. Gooi sigarettenpeuken nooit weg en gebruik tijdens hoog brandgevaar geen machines die vonken kunnen veroorzaken.
Blokkeer met een geparkeerde auto geen brandgang, landbouwweg of toegang tot een waterpunt. Hulpdiensten moeten bij een calamiteit snel kunnen passeren.
Wanneer je rook of vuur ziet, probeer dan niet zelf dichterbij te gaan om foto’s te maken. Verlaat het gebied in een veilige richting en bel 112.
Water is geen pretpark
De poelen van de Barranc de l’Encantà en het stuwmeer van Beniarrés zijn onderdelen van een natuurlijk en technisch watersysteem. Zij zijn niet ingericht als bewaakte recreatievoorzieningen.
Laat geen afval achter en gebruik geen zeep of schoonmaakmiddelen in het water. Voer vogels en vissen niet, omdat dit het natuurlijke gedrag en de waterkwaliteit kan beïnvloeden.
Neem geen stenen, planten, kikkers, vissen of andere dieren mee. Ook kleine veranderingen kunnen in een geïsoleerde poel gevolgen hebben.
Wanneer een plek druk is, zoek dan geen geheime alternatieve toegang door landbouwgrond of kwetsbare begroeiing. Een populaire foto is geen reden om eigendomsgrenzen te negeren.
Landbouwgrond respecteren
Een groot deel van het landschap is werkgrond. Kersen, amandelen, olijven en andere vruchten behoren aan de eigenaar.
Loop niet tussen bomen wanneer daar wordt gesnoeid, gespoten of geoogst. Landbouwmachines kunnen op smalle paden weinig ruimte hebben om uit te wijken.
Honden kunnen vee en wilde dieren verstoren en schade veroorzaken in boomgaarden. Houd ze daarom aangelijnd of volledig onder controle.
Wie lokale producten koopt en gebruikmaakt van dorpshoreca draagt bij aan het behoud van landbouw en voorzieningen. Een levend landschap blijft alleen bestaan wanneer mensen er ook economisch mee kunnen werken.
Meer lezen over Planes
Wie de natuur rond Planes beter wil begrijpen, kan op MijnAlicante.nl verder lezen bij de algemene informatie over Planes. Daar staat meer over de ligging, woonkernen, voorzieningen en bereikbaarheid.
De prehistorische vindplaatsen, het kasteel, de christelijke verovering, de Baronie van Planes en de historische waterwerken worden beschreven bij de geschiedenis van Planes.
Wie de Barranc de l’Encantà, het kasteel en andere plekken zelf wil bezoeken, vindt praktische ideeën bij toerisme in Planes.
Nederlanders en Belgen die overwegen zich in El Comtat te vestigen, kunnen verder lezen bij wonen in Planes. Voor gezinnen sluit ook onderwijs in Planes goed aan.
Karaktervol binnenland van Alicante
De natuur rond Planes bestaat niet uit één beroemde berg, waterval of boomgaard. De aantrekkingskracht ontstaat juist door de samenhang tussen alle onderdelen van het landschap.
De Sierra de Almudaina vormt de hoge achtergrond. De Barranc de l’Encantà brengt water, rotsen en legenden samen. Het stuwmeer van Beniarrés opent het landschap en verbindt de bergen met de rivier Serpis en de landbouw verder stroomafwaarts.
Kersen-, amandel- en olijfboomgaarden laten zien hoe bewoners het land al generaties gebruiken. Droge stenen muren, paden en waterkanalen vormen daarbij evenzeer onderdeel van het landschap als dennen, kruiden en wilde dieren.
De seizoenen maken ieder bezoek anders. In de winter zijn de bergen helder en koel. De lente brengt bloesem en insecten. De zomer toont de hardheid van het mediterrane klimaat en de herfst laat zien hoe snel regen het land opnieuw tot leven brengt.
Wie Planes alleen vanuit de auto bekijkt, ziet vooral een mooi berglandschap. Wie de tijd neemt om te wandelen, ontdekt poelen tussen de rotsen, sporen van dieren, geurige kruiden en oude muren die de hellingen bijeenhouden.
Dat landschap is sterk, maar niet onkwetsbaar. Droogte, brand, erosie, verlaten landbouw en ongecontroleerde recreatie kunnen blijvende schade veroorzaken.
De beste manier om de natuur rond Planes te beleven is daarom eenvoudig: rustig lopen, goed kijken en zo weinig mogelijk achterlaten. Wie dat doet, ontdekt een van de meest karaktervolle delen van het binnenland van Alicante, ver van de drukke kust maar diep verbonden met het water, de landbouw en de bergen van El Comtat.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 2 augustus 2026.