Onder een bouwterrein in de Alicante wijk Albufereta is een opvallend stuk geschiedenis tevoorschijn gekomen. Archeologen vonden er een Iberisch grafveld uit de derde eeuw voor Christus met vier graven, tientallen bijzondere voorwerpen en een grote verzameling wapens. Tussen de vondsten liggen gebogen Iberische zwaarden, speren, schilden, messen en onderdelen die werden gebruikt bij paarden en strijdwagens. De rijkdom van de graven wijst er volgens de onderzoekers op dat hier waarschijnlijk leden van een vooraanstaande militaire familie werden begraven. Voor inwoners en vakantiegangers is de ontdekking extra bijzonder omdat de plek midden in een moderne kustwijk ligt, op korte afstand van het strand en de bekende resten van de oude stad Lucentum. Onder appartementen, wegen en bouwgrond blijkt opnieuw een veel oudere wereld verborgen te liggen.
Vier graven vol bijzondere voorwerpen
De archeologen ontdekten een klein familiegrafveld met vier afzonderlijke graven en twee plekken waar waarschijnlijk rituelen werden uitgevoerd. De doden kregen een opvallend rijke verzameling voorwerpen mee. Daarbij zaten niet alleen wapens, maar ook bronzen versieringen voor kleding, gespen, meetgewichten en kleine schaaltjes die bij een balans hoorden. Vooral die laatste vondst is zeldzaam en kan erop wijzen dat de begraven personen naast hun militaire positie betrokken waren bij handel of het controleren van waardevolle goederen. De wapens vormden in verschillende graven vrijwel een complete uitrusting van een Iberische krijger. Archeologen vonden onder meer falcata’s, de kenmerkende gebogen zwaarden uit die tijd, maar ook lange en korte werpsperen, schilden, messen en onderdelen van paardentuig. De combinatie maakt het grafveld volgens de onderzoekers uitzonderlijk binnen Alicante.
Beeld van godin blijft bewaard
Een van de opvallendste vondsten is een aardewerken houder in de vorm van het hoofd van een vrouw. Het voorwerp werd vermoedelijk gebruikt om geurige kruiden of wierook in te verbranden en is volgens de deskundigen verbonden met Tanit, een belangrijke godin uit de Carthaagse wereld. Het gezicht is opmerkelijk goed bewaard gebleven. Naast dit voorwerp vonden de archeologen een deel van een stenen beeld dat de hoef van een hert voorstelt, een wiel van een strijdwagen en ongeveer dertig kleine bekers. Die bekers zijn mogelijk gebruikt tijdens een gezamenlijke maaltijd of ceremonie rond de begrafenis. Zulke voorwerpen geven niet alleen informatie over oorlog en macht, maar ook over geloof, familiebanden en de manier waarop mensen meer dan tweeduizend jaar geleden afscheid namen van hun doden.
Familie hoorde bij militaire bovenlaag
De onderzoekers denken dat de vier graven bij één familie of dezelfde familielijn hoorden. De wapens, paardenspullen, handelsvoorwerpen en bronzen versieringen wijzen op mensen met aanzien en invloed. Opvallend is ook dat het kleine grafveld ongeveer 300 meter buiten de eerder bekende begraafplaats van Albufereta ligt. Die afgescheiden positie kan bewust zijn gekozen om de bijzondere status van de familie zichtbaar te maken. De archeologen spreken voorlopig over een militaire bovenlaag binnen de Iberische samenleving, maar benadrukken dat het wetenschappelijke onderzoek nog niet is afgerond. Alle voorwerpen moeten worden schoongemaakt, geregistreerd en nauwkeurig onderzocht. Ook resten van materialen, grondlagen en de precieze plaats van ieder voorwerp kunnen nieuwe aanwijzingen opleveren over de personen die hier werden begraven en over de gebeurtenissen in Alicante tijdens deze onrustige periode.
Ontdekking tijdens gewone bouwwerkzaamheden
Het grafveld kwam tevoorschijn tijdens werkzaamheden op een particulier bouwterrein. Omdat Albufereta bekendstaat als een gebied met veel archeologische resten, moest de projectontwikkelaar vooraf gespecialiseerde archeologen inschakelen. Het onderzoek werd uitgevoerd door het bedrijf Arquealia en stond onder toezicht van de afdeling cultureel erfgoed van de gemeente Alicante. Daardoor kon de bouwgrond zorgvuldig worden onderzocht voordat belangrijke resten verloren zouden gaan. De wijk ligt in een gebied waar door de eeuwen heen Iberiërs, Carthagers en Romeinen woonden en werkten. Nieuwe bouwprojecten leveren er daarom regelmatig verrassingen op. Voor voorbijgangers is vaak nauwelijks zichtbaar wat er achter de hekken gebeurt, maar onder de grond kunnen muren, gebruiksvoorwerpen en graven liggen die het verhaal van Alicante veranderen of aanvullen. Deze vondst laat opnieuw zien waarom archeologische begeleiding bij bouwwerkzaamheden hier zo belangrijk is.
Verbonden met het oude Lucentum
De ouderdom van de voorwerpen brengt het grafveld in verband met een periode waarin de Carthaagse machthebbers uit de familie Barca hun invloed in het zuidoosten van Spanje uitbreidden. Niet ver van de vindplaats ligt het Tossal de Manises, waar later de Romeinse stad Lucentum ontstond. Archeologen vermoeden dat de begraven krijgers verbonden waren met de nederzetting die daar in deze bewogen tijd lag. Het ging om een strategisch kustgebied, met routes over zee en land en met contacten tussen verschillende volken rond de Middellandse Zee. Handel en oorlog lagen dicht bij elkaar. De wapens en de mogelijke afbeelding van Tanit passen in dat beeld van Iberische tradities die vermengd raakten met Carthaagse invloeden. Toch blijven veel vragen voorlopig onbeantwoord. De wetenschappelijke rapportage moet meer duidelijkheid geven over de precieze datering, achtergrond en betekenis van de vondsten.
Vondsten mogelijk later te zien
Alle opgegraven voorwerpen zijn overgebracht naar de opslagruimtes van het gemeentelijke museum van Alicante. Daar worden zij veilig bewaard terwijl archeologen Jesús Moratalla en Gabriel Segura het uitgebreide onderzoeksverslag voorbereiden. De gemeente spreekt over een uitzonderlijke ontdekking die in de toekomst een plaats verdient in een wetenschappelijke publicatie en een openbare tentoonstelling. Dat betekent nog niet dat de zwaarden, het beeld van Tanit en de andere voorwerpen binnenkort al in een museumzaal staan. Restauratie en onderzoek kunnen veel tijd kosten, zeker wanneer metaal, aardewerk en natuursteen elk een andere behandeling nodig hebben. Voor bezoekers die het Iberische en Romeinse verleden nu al willen ontdekken, blijft Lucentum een goede plek om te beginnen. Daar zijn straten, huizen, badgebouwen en andere resten zichtbaar van de eeuwenoude nederzetting bij de huidige wijk Albufereta.
Lees verder op Mijn Alicante
Wie na deze ontdekking meer wil weten over de vele historische lagen onder de moderne kuststad, kan verder lezen over de geschiedenis van Alicante. Daarin komen de Iberische nederzettingen, Lucentum, de islamitische periode en de latere ontwikkeling van de havenstad uitgebreid aan bod. Een bezoek aan de opgravingen rond het Tossal de Manises kan worden gecombineerd met andere plekken uit het overzicht van bezienswaardigheden in Alicante stad. Albufereta ligt bovendien direct aan de kust. Wie archeologie met een wandeling langs zee wil verbinden, vindt praktische informatie bij de stranden van Alicante. Zo laat een dag rond Albufereta mooi zien hoe strand, stadsleven en meer dan tweeduizend jaar geschiedenis hier dicht naast elkaar liggen.
Bronnen: Ayuntamiento de Alicante, Alicante Plaza, Cadena SER Radio Alicante en MARQ Museo Arqueológico de Alicante.
