Wie bij Guardamar del Segura langs de monding van de Río Segura wandelt, ziet een van de bijzonderste kustlandschappen van de zuidelijke Costa Blanca. De rivier stroomt hier tussen duinen, dennenbossen en stranden naar de Middellandse Zee. Aan de rechterkant ligt de jachthaven Marina de las Dunas. Achter dit rustige beeld speelt echter een probleem dat steeds moeilijker te negeren is. Zand en slib hopen zich op in de vaargeul, terwijl nabijgelegen stranden juist zand verliezen. Een nieuw Spaans bericht van donderdagochtend 30 juli brengt beide problemen opnieuw met elkaar in verband. Tegelijk nadert het einde van de huidige havenconcessie en groeit de onrust onder ongeveer 160 gebruikers van vaste ligplaatsen. Voor inwoners, watersporters en vakantiegangers gaat het niet alleen om boten. De kwestie raakt ook de toekomst van de stranden van Guardamar del Segura, waaronder de bekende Playa Babilonia
Strekdam veranderde de kust
Een belangrijke rol in het verhaal is weggelegd voor de lange strekdam bij de monding van de Río Segura. Deze dam werd tussen 1990 en 1994 aangelegd door de Confederación Hidrográfica del Segura, de organisatie die verantwoordelijk is voor het waterbeheer in het stroomgebied. De ongeveer 525 meter lange constructie moest de riviermonding beter geleiden en maakte de ontwikkeling van Marina de las Dunas mogelijk. De richting waarin de strekdam werd gebouwd, wijkt volgens Spaanse technische en journalistieke onderzoeken echter af van veel andere kustwerken langs de Middellandse Zee. Daardoor veranderde de natuurlijke beweging van water, zand en rivierslib. Aan de ene kant blijft materiaal achter in de vaargeul naar de haven. Aan de andere kant bereiken minder natuurlijke sedimenten de stranden ten zuiden van de monding. Onderzoekers van de Universidad Politécnica de Madrid concludeerden eerder al dat menselijke ingrepen een belangrijke rol hebben gespeeld bij de versnelde erosie van de kust van Guardamar.
Haven steeds moeilijker bereikbaar
Marina de las Dunas beschikt over honderden ligplaatsen voor zeilboten en motorjachten en vormt al jarenlang een herkenbare plek voor watersporters uit Guardamar, Torrevieja, Orihuela Costa en andere delen van de Vega Baja. De toegang tot de haven loopt echter via het laatste gedeelte van de Río Segura. Juist daar blijft steeds opnieuw zand en modder liggen. Vooral boten die dieper in het water liggen, kunnen daardoor niet zonder risico naar zee varen. In september 2019 moest de toegang tot de haven zelfs volledig worden gesloten. Sindsdien zijn verschillende baggerwerkzaamheden uitgevoerd om de vaargeul weer vrij te maken. Volgens gebruikers bieden deze werkzaamheden meestal slechts tijdelijk verlichting, omdat stroming en golfslag het uitgegraven gedeelte opnieuw met zand vullen. De plaatselijke watersportvereniging meldt dat zij al jaren aandacht vraagt voor voldoende diepte in het kanaal. Voor sommige booteigenaren betekent de situatie dat een betaalde ligplaats niet altijd normaal kan worden gebruikt.
Onzekerheid over nieuwe concessie
De huidige concessie waarmee de gemeente Guardamar del Segura de jachthaven beheert, loopt in juli 2026 af. Het gemeentebestuur maakte eerder dit jaar bekend meer dan vijf miljoen euro te willen investeren om een verlenging van vijftien jaar mogelijk te maken. Daarbij werd gesproken over verbeterde toegangen, modernisering van de haven, uitbreiding van de droge botenstalling en nieuwe voorzieningen voor bezoekers. Volgens de berichtgeving van donderdagochtend is een definitieve verlenging echter nog niet afgerond. Daarom wordt ook gekeken naar een tijdelijke toestemming waarmee de haven voorlopig kan blijven functioneren. Onder gebruikers van ligplaatsen bestaat vooral bezorgdheid over de voorwaarden die daarbij zouden gaan gelden. Zij vrezen dat bestaande rechten verdwijnen en dat zij voortaan als tijdelijke bezoekers worden behandeld. In sommige gevallen zouden de voorgestelde tarieven volgens de betrokken gebruikers tot 69 procent hoger kunnen uitvallen. Een groep booteigenaren bereidt daarom juridische stappen voor tegen de gemeentelijke havenmaatschappij en mogelijk ook tegen de gemeente.
Stranden verliezen natuurlijke aanvoer
Het probleem stopt niet bij de ingang van de haven. De kust van Guardamar del Segura krijgt al jaren te maken met een afname van zand, vooral rond Playa Babilonia en aangrenzende strandgedeelten. Rivieren voeren normaal gesproken zand en ander materiaal naar zee. Stroming en golven verspreiden dit vervolgens langs de kust, waardoor stranden op een natuurlijke manier worden aangevuld. Door stuwdammen verder landinwaarts, veranderingen in de rivier en de aanleg van kustwerken is dat proces bij Guardamar verstoord geraakt. Onderzoek naar de ontwikkeling van de kustlijn tussen 1930 en 2022 laat zien dat de erosie na verschillende menselijke ingrepen sneller is verlopen. De vooruitzichten richting 2040 zijn volgens de onderzoekers eveneens zorgelijk, vooral rond de duinen die de haven en achterliggende gebieden beschermen. Na zware stormen komt het zeewater op sommige plekken steeds dichter bij bebouwing, wandelpaden en strandvoorzieningen. Daarmee raakt het havenprobleem direct aan een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Guardamar.
Bekend landschap blijft toegankelijk
De omgeving van de Río Segura, de duinen en Marina de las Dunas blijft een aantrekkelijke plek om te wandelen, fietsen en naar boten te kijken. De haven beschikt over horeca, een botenhelling, een parkeerterrein en verschillende voorzieningen voor watersporters. Bezoekers merken daardoor niet altijd direct hoe groot de technische en bestuurlijke problemen achter de schermen zijn. Toch zijn de zandbanken in de riviermonding vanaf verschillende plekken duidelijk zichtbaar. Ook de smallere strandgedeelten en de gevolgen van eerdere stormen laten zien dat de kust voortdurend verandert. Voor vakantiegangers zijn er momenteel geen algemene beperkingen aangekondigd voor een bezoek aan de havenomgeving of de stranden van Guardamar. Watersporters doen er wel verstandig aan om voor vertrek informatie op te vragen over de diepte en bereikbaarheid van de vaargeul. Bij onrustig weer kunnen zandverplaatsingen en sterke stromingen de omstandigheden bij de riviermonding binnen korte tijd veranderen.
Meer nieuws over Guardamar
De problemen rond de kust van Guardamar del Segura staan niet op zichzelf. Op Mijn Alicante lees je meer over de ontwikkelingen bij de karakteristieke woningen van Playa Babilonia en de aangekondigde sloop van strandhuizen. Ook de juridische onzekerheid rond deze historische woningen blijft onderwerp van discussie. Daarover lees je meer in het artikel Zorgen om strandhuizen Guardamar groeien weer. Wie Guardamar vooral bezoekt voor een dag aan zee, kan daarnaast teruglezen waarom de stranden van Guardamar eerder tijdelijk werden gesloten en daarna weer opengingen. Samen laten deze berichten zien hoe natuur, toerisme, kustbescherming en wonen in deze geliefde badplaats steeds nauwer met elkaar verbonden raken.
Bronnen: EL ESPAÑOL Alicante, Universidad Politécnica de Madrid, Alicante Plaza, Vega Baja Digital, Club Náutico Marina de las Dunas en Turismo Guardamar.