Bijzonder leven vlak onder de kust
Wie deze zomer het heldere water van Playa de San Juan inloopt, deelt het ondiepe kustgebied met bijzondere jonge bewoners. Onderzoekers van de Universiteit van Alicante hebben bevestigd dat de zandbodem voor het bekende strand een belangrijke kraamkamer voor roggen is. In het rustige, ondiepe water vinden jonge dieren voedsel, beschutting en omstandigheden waarin zij veilig kunnen opgroeien. De ontdekking geeft een verrassend nieuw beeld van een strand dat vooral bekendstaat om zijn brede zandstrook, gezellige boulevard en vele vakantieappartementen. Terwijl duizenden inwoners en toeristen er dagelijks zwemmen en wandelen, speelt zich onder het wateroppervlak een natuurlijk proces af dat belangrijk is voor de Middellandse Zee. Volgens de onderzoekers laat de aanwezigheid van de jonge roggen zien dat het kustgebied meer is dan alleen een populaire vakantiebestemming.
Meer dan veertig jonge roggen
De ontdekking werd gedaan tijdens een activiteit van de Universiteit van Alicante waaraan vijftien vrijwilligers deelnamen. Zij onderzochten het ondiepe water en de zandbodem van Playa de San Juan onder begeleiding van deskundigen van het mariene onderzoekscentrum CIMAR-UA in Santa Pola. Tijdens één onderzoeksdag werden meer dan veertig jonge exemplaren van de pastinaca aangetroffen. Deze soort wordt ook wel de gewone zweepstaartrog genoemd en komt van nature voor in de Middellandse Zee. Daarnaast zagen de deelnemers andere soorten, waaronder de adelaarsrog. De vrijwilligers kregen vooraf uitleg over het herkennen van zeedieren en over de manier waarop wetenschappers een kustgebied onderzoeken. Met observaties onder water, foto’s, metingen en vaste onderzoeksroutes brachten zij het leven op en rond de zandbodem zo nauwkeurig mogelijk in kaart.
Goed nieuws voor de Middellandse Zee
Een kraamkamer is een gebied waar jonge zeedieren tijdens hun eerste levensfase voldoende voedsel en bescherming vinden. Zulke plekken zijn belangrijk voor het voortbestaan van roggen en haaien, die samen tot de groep van de kraakbeenvissen behoren. Volgens Francisca Giménez Casalduero, hoogleraar zoölogie aan de Universiteit van Alicante en directeur van CIMAR-UA, bewijst het grote aantal jonge dieren dat de ondiepe zandgebieden bij Alicante een belangrijke ecologische functie hebben. Roggen helpen mee aan het natuurlijke evenwicht in zee en maken deel uit van een uitgebreid voedselweb. Wanneer jonge dieren hier in redelijke aantallen kunnen opgroeien, zegt dat volgens de onderzoekers iets positiefs over de kwaliteit van hun leefomgeving. Voor Playa de San Juan betekent de vondst dat het drukbezochte strand ook een waardevol natuurgebied onder water blijkt te zijn.
Geen reden om strand te mijden
Badgasten hoeven door de ontdekking niet weg te blijven van Playa de San Juan. De aanwezigheid van roggen dicht bij de kust is een natuurlijk verschijnsel en volgens de Universiteit van Alicante geen teken dat zwemmen er plotseling gevaarlijk is geworden. De dieren zoeken het ondiepe water niet op vanwege de mensen, maar omdat de zandbodem er geschikt is om voedsel te vinden en zich te verschuilen. Jonge roggen liggen soms vrijwel stil op of gedeeltelijk onder het zand, waardoor zij vanaf de kant moeilijk te zien zijn. Wie tijdens het zwemmen een rog ontdekt, kan het dier het beste rustig de ruimte geven. Probeer het niet aan te raken, op te tillen of voor een foto dichterbij te lokken. Net als andere wilde dieren wil een rog vooral met rust worden gelaten en zal hij doorgaans vanzelf verder zwemmen.
Zo gedraag je je in zee
Voor gezinnen met kinderen kan een ontmoeting met een rog een bijzonder vakantiemoment zijn, zolang iedereen op afstand blijft. Zwem rustig weg wanneer een dier dichtbij komt en voorkom plotselinge bewegingen of pogingen om het te volgen. Ook snorkelaars doen er verstandig aan de rog niet te omsingelen of de doorgang naar dieper water te blokkeren. Het vangen of vasthouden van een dier om het beter te bekijken is niet alleen onverstandig, maar kan de jonge rog onnodig uitputten of verwonden. Bij twijfel kunnen strandbezoekers altijd een badmeester of medewerker van de reddingsdienst waarschuwen. De onderzoekers vragen vooral om een respectvolle omgang met het zeeleven. Een rog die rustig over de zandbodem glijdt, hoeft niet te worden weggejaagd. Even blijven kijken vanaf een veilige afstand is de vriendelijkste manier om van deze onverwachte ontmoeting te genieten.
Onderzoek gaat verder langs Alicante
Het onderzoek bij Playa de San Juan maakt deel uit van het project e-Lasmo2 van de Universiteit van Alicante. Daarmee willen wetenschappers meer te weten komen over haaien en roggen langs de oostkust van Spanje. Er wordt onder meer onderzocht waar de dieren leven, welke gebieden belangrijk zijn voor jonge exemplaren en welke invloed de beroepsvisserij en recreatieve visserij op hun populaties hebben. De kennis moet helpen om kwetsbare leefgebieden beter te beschermen zonder dat stranden onnodig worden afgesloten voor bewoners of vakantiegangers. De inzet van vrijwilligers speelt daarbij een belangrijke rol, omdat op één ochtend veel waarnemingen kunnen worden verzameld. Voor de laatste activiteit meldden zich ongeveer vijftig belangstellenden, terwijl slechts vijftien plaatsen beschikbaar waren. Dat grote enthousiasme laat zien dat steeds meer mensen niet alleen aan de Costa Blanca willen genieten, maar ook willen begrijpen wat er in zee leeft.
Bronnen: Universidad de Alicante, CIMAR-UA, Cadena SER Radio Alicante en Europa Press Comunidad Valenciana.