Wie een appartement bezit aan de Costa Blanca kent het systeem waarschijnlijk maar al te goed. De gezamenlijke rekening van de Vereniging van Eigenaren wordt gebruikt voor onderhoud, schoonmaak, verlichting, het zwembad en allerlei andere kosten die bij een appartementencomplex of urbanisatie horen. Juist bij twee van zulke gemeenschappen in Orihuela zou het volgens de Policía Nacional flink zijn misgegaan. Een 45-jarige vrouw die als beheerder van de complexen werkte, is aangehouden op verdenking van fraude en valsheid in geschrifte. Volgens het politieonderzoek zou zij gedurende ongeveer twee jaar meer dan 17.800 euro van de gezamenlijke bankrekeningen hebben gehaald. Daarbij zouden handtekeningen van vertegenwoordigers van de eigenaren zijn vervalst. De zaak werd zondagochtend 23 augustus bekendgemaakt en het politieonderzoek is nog niet afgerond.
Eigenaren ontdekken vreemde betalingen
De zaak begon niet met een toevallige politiecontrole, maar met mensen binnen de twee Verenigingen van Eigenaren die merkten dat er iets niet klopte. Vertegenwoordigers van beide gemeenschappen ontdekten volgens de Policía Nacional onregelmatigheden in de financiële administratie en de bewegingen op hun bankrekeningen. Zij besloten daarop aangifte te doen. Voor de politie was dat het begin van een onderzoek naar de manier waarop geld uit de gemeenschappelijke rekeningen was verdwenen. Uiteindelijk ontstond het vermoeden dat juist de persoon die voor de financiële administratie verantwoordelijk was misbruik had gemaakt van haar positie. Dat maakt de zaak voor appartementseigenaren extra gevoelig. Een beheerder krijgt in Spanje vaak toegang tot belangrijke financiële documenten, contracten en betalingen van een comunidad de propietarios en vervult daarmee een functie waarin controle en vertrouwen een grote rol spelen.
Handtekeningen zouden zijn vervalst
Volgens de recherche zou de verdachte gebruik hebben gemaakt van bankcheques die gekoppeld waren aan de rekeningen van de twee gemeenschappen. Om het geld daadwerkelijk te kunnen innen, zou zij handtekeningen van vertegenwoordigers van de Verenigingen van Eigenaren hebben vervalst. De politie denkt dat deze werkwijze ongeveer twee jaar heeft geduurd. In één gemeenschap bedraagt het ontdekte financiële verlies inmiddels meer dan 9.000 euro. Bij de andere gaat het om ruim 8.800 euro. Samen komt het bedrag daarmee boven 17.800 euro uit. De politie spreekt voorlopig nadrukkelijk over verdenkingen. De vrouw is aangehouden als vermoedelijke dader van fraude en valsheid in geschrifte, maar uiteindelijk moet een rechter beoordelen wat juridisch bewezen kan worden. De stukken van het politieonderzoek zijn inmiddels doorgestuurd naar de dienstdoende onderzoeksrechter in Orihuela.
Meer slachtoffers niet uitgesloten
Een belangrijk detail is dat de zaak volgens de Policía Nacional nog niet is afgesloten. Onderzoekers sluiten niet uit dat tijdens het verdere onderzoek meer slachtoffers of andere financiële onregelmatigheden naar voren komen. Dat betekent niet dat er op dit moment aanwijzingen zijn voor tientallen getroffen wooncomplexen, maar wel dat de politie verder kijkt dan alleen de twee gemeenschappen waarmee het onderzoek begon. De beschikbare berichtgeving vermeldt niet hoe lang de vrouw als beheerder werkzaam was buiten de onderzochte periode en evenmin hoeveel gemeenschappen zij in totaal beheerde. Ook de namen en locaties van de twee getroffen complexen zijn niet bekendgemaakt. Daardoor kan niet worden vastgesteld of deze zich in Orihuela-stad, een van de omliggende woonkernen of aan de kust bevinden. Speculeren over Villamartin, La Zenia of andere delen van Orihuela Costa zou daarom op dit moment niet terecht zijn.
Herkenbaar voor Orihuela Costa
Toch zal het nieuws bij veel Nederlandse en Belgische huiseigenaren in Orihuela Costa herkenning oproepen. In gebieden als Villamartin, Playa Flamenca, La Zenia, Cabo Roig, Punta Prima en Campoamor bestaat een groot deel van het woningaanbod uit appartementen en woningen binnen urbanisaties. Daar is vrijwel altijd een comunidad de propietarios actief, vergelijkbaar met een Vereniging van Eigenaren in Nederland. Eigenaren betalen periodiek een bijdrage waarmee gezamenlijke kosten worden voldaan. Denk aan onderhoud van het zwembad, tuinen en liften, verlichting, schoonmaak, verzekeringen, reparaties en soms beveiliging. Omdat veel buitenlandse eigenaren slechts een deel van het jaar in Spanje verblijven, wordt een belangrijk deel van het dagelijkse beheer uit handen gegeven. Daardoor is een duidelijke administratie extra belangrijk. Meer over het dagelijks leven in deze kustzone staat op Wonen in Orihuela Costa.
Gemeenschap beheert vaak flinke bedragen
Bij grotere appartementencomplexen kunnen behoorlijke bedragen door de gezamenlijke rekening lopen. Honderden woningen die ieder enkele honderden of soms meer dan duizend euro per jaar bijdragen, zorgen ervoor dat een comunidad de propietarios een serieuze financiële organisatie wordt. Daarnaast kunnen eigenaren worden gevraagd extra geld in te leggen wanneer bijvoorbeeld gevels moeten worden hersteld, liften worden vervangen of grote werkzaamheden aan zwembaden en gemeenschappelijke ruimtes nodig zijn. In Spanje wordt zo'n extra bijdrage een derrama genoemd. Voor buitenlandse woningbezitters zijn die financiële stukken niet altijd even eenvoudig te doorgronden, zeker wanneer vergaderingen, facturen en jaarrekeningen uitsluitend in het Spaans worden opgesteld. Dat betekent niet dat er normaal gesproken iets misgaat. De meeste gemeenschappen functioneren zonder grote problemen. De zaak in Orihuela laat wel zien waarom vertegenwoordigers van de eigenaren regelmatig naar rekeningen, bankafschriften en betalingen moeten kunnen kijken.
Controle hoeft vertrouwen niet te vervangen
Een professionele beheerder kan voor een gemeenschap juist veel werk uit handen nemen. Facturen moeten worden betaald, achterstallige bijdragen moeten worden geïnd, verzekeringen en onderhoudsbedrijven moeten worden geregeld en jaarlijkse vergaderingen moeten administratief worden voorbereid. Vooral in internationale woongebieden is een goede beheerder daardoor vaak onmisbaar. Tegelijk is het gezond wanneer niet één persoon als enige zicht heeft op alle financiële bewegingen. Bankafschriften regelmatig delen, grotere betalingen door meerdere vertegenwoordigers laten controleren en tijdens de jaarlijkse vergadering een duidelijk overzicht van inkomsten en uitgaven presenteren kan veel onzekerheid voorkomen. In de huidige Orihuela-zaak was het volgens de politie juist de ontdekking van afwijkingen in de bankrekeningen die uiteindelijk tot de aangifte leidde. De beschikbare informatie vertelt niet hoe lang die afwijkingen al zichtbaar waren voordat de vertegenwoordigers ze opmerkten.
Orihuela telt veel buitenlandse eigenaren
De zaak krijgt extra betekenis door het bijzondere karakter van de gemeente Orihuela. Het historische stadscentrum ligt tientallen kilometers landinwaarts, terwijl dezelfde gemeente aan zee een van de grootste internationale woongebieden van de provincie Alicante omvat. Orihuela Costa bestaat uit een lange reeks urbanisaties, golfgebieden en kustwijken waarin duizenden buitenlanders een permanente woning of tweede huis hebben. Ook Villamartin behoort tot deze kustzone. Wie de omgeving minder goed kent, vindt op Orihuela Costa: ligging en karakter meer uitleg over de verschillende woongebieden. De Policía Nacional heeft bij de huidige fraudezaak overigens alleen Orihuela als locatie genoemd. Dat onderscheid blijft belangrijk: er is op dit moment geen openbare informatie waarmee de twee getroffen gemeenschappen aan een specifieke wijk of urbanisatie kunnen worden gekoppeld.
Fraude rond woningen vaker onderzocht
Woningen en vastgoed vertegenwoordigen aan de Costa Blanca grote bedragen en trekken daardoor helaas ook verschillende soorten fraude aan. De methode verschilt per zaak sterk. In mei werden in Alicante bijvoorbeeld meerdere personen aangehouden in een onderzoek naar vastgoedfraude waarbij vooral buitenlandse kopers zouden zijn benaderd. Het geschatte bedrag in die zaak lag boven 1,2 miljoen euro. Dat onderzoek staat los van de huidige verdenkingen in Orihuela, maar is voor buitenlandse woningbezitters eveneens interessant om te lezen. Meer achtergrond staat in Vastgoedfraude raakt buitenlandse kopers Alicante. Wie een woning bezit binnen een gemeenschap hoeft door de nieuwe arrestatie niet plotseling achter iedere betaling iets verdachts te zoeken. Wel kan het een goed moment zijn om te weten wie toegang heeft tot de rekening en waar de financiële overzichten van de eigen gemeenschap te vinden zijn.
Bronnen: Policía Nacional, Europa Press, Vega Baja Digital en Costa Blanca Noticias.
