De provincie Alicante beleefde donderdag 23 juli een weerdag vol scherpe tegenstellingen. Overdag liepen de temperaturen op verschillende plaatsen ver boven 40 graden op, terwijl de hoge luchtvochtigheid het langs delen van de kust en in de Vega Baja nog benauwder maakte. Tegen het einde van de middag verschenen plaatselijk donkere wolken en sloeg het weer binnen korte tijd om. De provincie kreeg echter niet overal dezelfde storm. Terwijl inwoners in sommige plaatsen plotseling werden verrast door harde valwinden, hagel of een korte bui, bleef het elders vrijwel droog en rustig. Vooral tussen ongeveer 18.00 en 20.00 uur trokken verschillende lokale onweersgebieden over Alicante. Daardoor konden twee gemeenten op betrekkelijk korte afstand een volledig andere avond beleven.
Villena bereikt ruim 45 graden
De dag begon met hitte die op zichzelf al uitzonderlijk was. Een meetstation bij Villena registreerde een maximumtemperatuur van 45,1 graden, de hoogste waarde die donderdag binnen de regio Valencia werd gemeld. Orihuela volgde met 44,9 graden. Ook in plaatsen als Muro, Cañada, Salinas, Banyeres, Xixona en verschillende gemeenten rond Alcoy kwam het kwik boven 43 graden uit. Volgens gegevens van het regionale meetnet bereikten of overschreden ongeveer negentig meetpunten in de provincie de grens van 40 graden. Door de vochtige lucht lag de gevoelstemperatuur plaatselijk nog veel hoger. In El Verger en Orihuela werd rond het warmste deel van de dag een gevoelstemperatuur van ongeveer 58 graden berekend. Buiten zijn voelde daardoor voor veel mensen alsof er voortdurend warme lucht uit een oven kwam.
Aspe en La Romana verrast
De eerste opvallende weersomslagen werden aan het begin van de middag gemeld rond Aspe en La Romana. Daar ontstonden korte maar krachtige windverschijnselen onder kleine onweersbuien. Spaanse meteorologen noemen zo’n plotselinge neerwaartse luchtstroom een reventón. In eenvoudig Nederlands gaat het om een valwind: lucht zakt vanuit een onweerswolk snel naar beneden en verspreidt zich bij het aardoppervlak met veel kracht in verschillende richtingen. Het verschijnsel kan vrijwel zonder waarschuwing aankomen en duurt soms maar enkele minuten. Juist die korte duur maakt het verraderlijk. Tuinmeubels, zonneschermen, parasols en lichte voorwerpen kunnen opeens verschuiven of door de lucht vliegen. Ook voor mensen op zee en voor kleine pleziervaartuigen kan zo’n snelle windstoot gevaarlijk zijn.
Hagel valt rond Guadalest
In de Vall de Guadalest kreeg de avond een ander karakter. Rond zeven uur viel in Beniardà en omliggende dorpen plotseling hagel. Dat leverde een bijna onwerkelijk beeld op na een dag waarop de hitte in de provincie recordwaarden bereikte. De hagelbui was plaatselijk en betekende niet dat de hele Marina Baixa met zwaar noodweer te maken kreeg. Wie op dat moment in Albir, Altea of Benidorm verbleef, kon de dreigende wolken boven het binnenland zien zonder zelf dezelfde hoeveelheid hagel te krijgen. Het voorval laat goed zien hoe lokaal zomerse onweersbuien kunnen zijn in het bergachtige gebied achter de kust. Warme lucht wordt daar omhooggeduwd, waarna zich binnen korte tijd een stevige bui kan ontwikkelen boven één vallei of enkele dorpen.
Elche krijgt wind tot 90 kilometer
In de gemeente Elche trok tussen 18.00 en 20.00 uur een lijn met onweerswolken van west naar oost. De buien brachten nauwelijks grote hoeveelheden regen, maar wel zeer krachtige neerwaartse luchtstromen en plotselinge temperatuurveranderingen. De eerste problemen werden gemeld in Matola, Penya de les Àguiles en op het bedrijventerrein Carrús. Rond het IES Severo Ochoa viel tijdelijk de elektriciteit uit. Verder naar het zuiden kregen La Baia, La Foia en La Marina windstoten van ongeveer 60 kilometer per uur. De zwaarste meting kwam uit Carrissars, waar de wind boven 90 kilometer per uur uitkwam. Er werden afgebroken takken en verschoven voorwerpen gemeld. Het centrum van Elche werd uiteindelijk minder hard getroffen dan vooraf werd gevreesd.
Santa Pola blijft uitzonderlijk warm
Ook binnen het Baix Vinalopó waren de verschillen groot. Santa Pola bereikte met 41,6 graden de hoogste gemeten temperatuur van de streek. In Torrellano naderde de gevoelstemperatuur 50 graden, terwijl een meetpunt bij de Barranc de Barbasena in de heuvels van Elche zelfs boven 55 graden uitkwam. De wind die later arriveerde, bracht niet overal verkoeling. Tijdens een warme valwind daalt droge lucht vanuit een onweerswolk en warmt deze tijdens de afdaling verder op. Daardoor kan een plotselinge windvlaag juist aanvoelen alsof iemand een deur van een hete oven opent. Dat verklaart waarom inwoners melding maakten van krachtige wind zonder de verfrissende afkoeling die normaal gesproken bij een zomerse regenbui wordt verwacht. De combinatie van hitte en wind bleef ook gevaarlijk voor uitgedroogde begroeiing.
Vega Baja krijgt wind en regen
In Orihuela sloeg het weer na de extreme middagtemperatuur om naar harde wind en plaatselijke regen. Rond de stad werden volgens lokale weerwaarnemingen windstoten tussen 60 en 80 kilometer per uur gemeten. De neerslag bleef met ongeveer twee tot zeven liter per vierkante meter beperkt, maar viel op sommige plekken in korte tijd en ging gepaard met opwaaiend stof en slecht zicht. Ook in Guardamar del Segura en Torrevieja werden stevige windstoten gevoeld. In Guardamar raakten voorwerpen en onderdelen bij de tijdelijke onderkomens van de Moren- en Christenenverenigingen los of beschadigd. Torrevieja had uit voorzorg de parken gesloten en buitenactiviteiten geschrapt. Voor inwoners rond Villamartín en Orihuela Costa was het opnieuw een voorbeeld van hoe snel het weer enkele kilometers landinwaarts kan veranderen.
Alicante stad blijft grotendeels rustig
De stad Alicante had vooraf enkele van de strengste voorzorgsmaatregelen genomen. Parken, tuinen en het kasteel van Santa Bárbara werden gesloten, op de stranden ging de rode vlag omhoog en horecabedrijven moesten hun terrassen tijdelijk ontruimen. Uiteindelijk kwamen de zwaarste voorspelde windstoten niet over de hoofdstad zelf. Er werden geen belangrijke windincidenten gemeld die vergelijkbaar waren met de gebeurtenissen in delen van Elche, Orihuela of het binnenland. Dat leidde na afloop tot kritiek van sommige horecaondernemers, omdat zij tijdens drukke zomeruren inkomsten misliepen. De maatregelen waren echter genomen op basis van officiële waarschuwingen voor zeer plaatselijke valwinden. Zulke verschijnselen kunnen vooraf moeilijk exact aan één wijk of gemeente worden gekoppeld en kunnen binnen korte afstand sterk verschillen.
Geen enkele provinciebrede storm
Veel bewoners vroegen zich donderdagavond af waarom waarschuwingen voor de hele provincie golden terwijl hun eigen woonplaats nauwelijks regen of wind kreeg. Dat komt doordat er geen brede, gelijkmatige storm over Alicante trok. De onweerswolken waren klein, plaatselijk en voortdurend in ontwikkeling. Een valwind kan onder één bui ontstaan en enkele kilometers verderop nauwelijks merkbaar zijn. Bergen en valleien beïnvloeden bovendien de richting en kracht van de luchtstromen. Daardoor kreeg Beniardà hagel, Carrissars wind boven 90 kilometer per uur en Alicante stad relatief weinig wind. De waarschuwingen waren vooral bedoeld om mensen voor te bereiden op een verschijnsel dat zeldzaam, plotseling en moeilijk voorspelbaar is. Wie donderdag geen noodweer zag, woonde dus niet noodzakelijk buiten het risicogebied, maar had eenvoudig geluk met de precieze route van de buien.
Vrijdag blijft het opnieuw warm
Vrijdag 24 juli wordt rustiger dan de uitzonderlijke donderdagavond, maar de warmte is nog niet verdwenen. Voor het binnenland en het zuiden van de provincie blijven waarschuwingen voor hoge temperaturen van kracht. In het binnenland kunnen de maxima opnieuw richting 39 graden gaan, terwijl het aan de zuidelijke kust plaatselijk ongeveer 36 graden kan worden. De wind wordt naar verwachting veel zwakker en draait in de loop van de dag vaker naar het oosten of zuidoosten. Ook kan opnieuw stof in de lucht aanwezig zijn. Wie buiten schade heeft aan takken, zonneschermen of losse dakdelen, kan deze het beste bij daglicht en zonder onnodige risico’s controleren. Loshangende onderdelen op hoogte horen door een deskundige te worden bekeken. Meer achtergrond over de vooraf genomen maatregelen staat in het eerdere artikel Rode vlag op stranden van Alicante en Orihuela.
Bronnen: AEMET, AVAMET, Laboratorio de Climatología de la Universidad de Alicante, Cadena SER Radio Alicante, Cadena SER Radio Elche, MeteoElx, MeteOrihuela, Ayuntamiento de Alicante, Ayuntamiento de Orihuela en Ayuntamiento de Torrevieja.
