Een stranddag aan de Costa Blanca begint voor veel mensen met dezelfde praktische vraag: zijn er vandaag kwallen in zee? Een toepassing waaraan onderzoekers van de Universiteit van Alicante meewerken, moet daar steeds sneller antwoord op geven. MedusApp heeft deze zomer een vernieuwde interactieve kaart gekregen waarop strandgangers niet alleen recente meldingen kunnen bekijken, maar ook kunnen zien hoe de aanwezigheid van verschillende soorten kwallen zich door de tijd ontwikkelt. De gratis toepassing heeft in juli 2026 de grens van 700.000 downloads gepasseerd. Daarmee groeit een project dat ooit aan de Spaanse Middellandse Zeekust begon uit tot een internationaal hulpmiddel voor zwemmers, vakantiegangers en onderzoekers. Ook langs de stranden van Alicante, Benidorm, Albir, Santa Pola, Torrevieja en Orihuela Costa kunnen gebruikers meldingen bekijken of zelf doorgeven wat zij in het water hebben gezien
Kaart laat recente meldingen zien
De kaart van MedusApp werkt met meldingen van mensen die op dat moment op het strand, in zee of op een boot zijn. Wie een kwal ziet, kan via de telefoon een foto, de locatie en aanvullende informatie doorgeven. Op de kaart verschijnt vervolgens een symbool waarmee andere gebruikers kunnen zien waar het dier is waargenomen. Daarbij wordt met kleuren aangegeven of een soort niet, weinig, normaal of sterk prikkelend kan zijn. De kaart toont standaard vooral recente informatie, omdat die voor een geplande stranddag het nuttigst is. Gebruikers kunnen daarnaast zoeken op datum, soort of naam van een strand. Een melding op de kaart betekent overigens niet automatisch dat een heel strand vol kwallen ligt. Het kan ook gaan om één exemplaar dat op het zand is aangespoeld of dicht bij de kust is gezien.
Ook kwallenvrije stranden worden gemeld
Een opvallend onderdeel van MedusApp is dat strandbezoekers ook kunnen aangeven dat zij géén kwallen zien. Zo’n melding verschijnt als een groene stip op de kaart. Dat kan geruststellend zijn voor gezinnen die onderweg zijn naar het strand, maar het blijft altijd een momentopname. Wind, stroming en golfslag kunnen de situatie langs de kust snel veranderen. Een strand dat in de vroege ochtend vrij van kwallen lijkt, kan enkele uren later toch exemplaren krijgen die door de stroming naar de kust worden gevoerd. Andersom kunnen kwallen die ’s morgens zijn gemeld later alweer uit de zwemzone zijn verdwenen. De kaart vervangt daarom niet de informatie van strandwachten of de vlaggen bij de reddingspost. Zij kunnen zwemmen afraden of verbieden wanneer er veel kwallen, gevaarlijke stromingen of andere risico’s aanwezig zijn.
Meldingen worden zorgvuldig gecontroleerd
Om onjuiste meldingen en onnodige onrust te voorkomen, worden ingestuurde waarnemingen gecontroleerd voordat zij als betrouwbare melding op de kaart komen. Een systeem voor beeldherkenning, dat met meer dan 10.000 afbeeldingen is getraind, probeert eerst vast te stellen om welke soort het gaat. Daarna kan een team van deskundigen de waarneming beoordelen. Meldingen die rechtstreeks met de camera in de toepassing zijn gemaakt, kunnen beter worden gecontroleerd dan foto’s die later uit de galerij van een telefoon worden toegevoegd. Bij een volledig bevestigde melding verschijnt een speciaal controleteken. De controle is belangrijk voor strandgangers, maar ook voor kustplaatsen die afhankelijk zijn van toerisme. Een foutieve waarschuwing over grote aantallen gevaarlijke kwallen kan bezoekers immers onnodig afschrikken, terwijl een correcte melding juist helpt om pijnlijke steken te voorkomen.
Alicante helpt wereldwijd onderzoek
MedusApp werd in 2018 ontwikkeld door specialisten van de Universitat Politècnica de València en onderzoekers die verbonden zijn aan de Universiteit van Alicante. Vanuit Alicante zijn onder anderen zeebioloog César Bordehore en onderzoeker Eva Fonfría bij het project betrokken. De toepassing begon vooral als een vorm van burgerwetenschap aan de Spaanse Middellandse Zeekust. Inmiddels wordt zij volgens de ontwikkelaars vrijwel wereldwijd gebruikt en is zij beschikbaar in zes talen. Iedere ingestuurde melding helpt onderzoekers om beter te begrijpen waar bepaalde soorten voorkomen, in welke maanden zij verschijnen en hoe hun verspreiding verandert. Ook foto’s en gegevens over kwallensteken kunnen vertrouwelijk voor medisch onderzoek worden gebruikt. Gebruikers worden zo niet alleen gewaarschuwd door anderen, maar leveren zelf informatie waarmee de kennis over kwallen en hun invloed op de gezondheid verder groeit.
Spiegelei-kwal wordt vaker gezien
De grote hoeveelheid verzamelde gegevens laat volgens de betrokken onderzoekers een opvallende verandering zien in de Middellandse Zee. De zogenoemde spiegelei-kwal, met de wetenschappelijke naam Cotylorhiza tuberculata, wordt inmiddels vaker gemeld dan de kleine maar venijniger parelkwal, die in het Spaans vaak medusa clavel wordt genoemd. In 2020 bestond ongeveer 12,1 procent van de geregistreerde kwallen uit spiegelei-kwallen. In 2025 was dat aandeel gestegen tot 27,8 procent. Deze opvallende gele kwal kan door haar vorm onrust veroorzaken bij zwemmers, maar wordt als weinig prikkelend beschouwd. Aanraken blijft onverstandig, omdat de reactie per persoon kan verschillen en kleine zeedieren zich tussen de tentakels kunnen bevinden. Waarnemingen via de toepassing hebben eerder ook geholpen bij het vastleggen van zeldzamere soorten, waaronder een grote Atlantische kwal die bij Mallorca werd gefilmd.
App helpt bij een kwallensteek
Naast de kaart bevat MedusApp informatie over verschillende soorten kwallen en een eerstehulpgids voor mensen die zijn gestoken. De adviezen zijn opgesteld met hulp van medische deskundigen en kunnen voorkomen dat iemand een verkeerde behandeling kiest. Welke handeling geschikt is, kan namelijk afhangen van de soort kwal. De makers benadrukken dat de toepassing alleen een eerste leidraad biedt en professionele medische hulp niet vervangt. Wie na een steek benauwd wordt, zich duizelig voelt, hevige pijn krijgt of een sterke allergische reactie ontwikkelt, moet direct hulp zoeken. Ook jonge kinderen, ouderen en mensen met bekende allergieën verdienen extra aandacht. Op bewaakte stranden kan de reddingspost de plek beoordelen en zo nodig verdere hulp inschakelen. Spoel of behandel een wond niet zomaar met een huis-, tuin- en keukenmiddel, maar volg de aanwijzingen van deskundigen.
Handig voor de hele Costa Blanca
Voor Nederlanders en Belgen die aan de Costa Blanca wonen of vakantie vieren, kan de kaart vooral nuttig zijn vóór vertrek naar zee. Rond Albir en Benidorm zijn de stranden vanuit veel woonwijken snel bereikbaar, terwijl bewoners van Villamartin vaak kiezen tussen de stranden van Orihuela Costa, Torrevieja en Pilar de la Horadada. Door meerdere nabijgelegen kustplaatsen op de kaart te bekijken, kan een gezin gemakkelijker bepalen waar de recentste meldingen zijn gedaan. Toch blijft gezond verstand belangrijk. Kijk bij aankomst altijd naar de strandvlag, vraag bij twijfel informatie aan de reddingspost en raak aangespoelde kwallen niet aan. Ook een kwal die dood op het strand lijkt te liggen, kan nog prikkelende cellen bevatten. Kinderen kunnen daarom beter leren om onbekende doorschijnende dieren en losse tentakels op het zand altijd met rust te laten.
Meer lezen over veilig zwemmen
Op Mijn Alicante lees je meer over de actuele situatie in het artikel Weinig kwallen bij Elche en Santa Pola. Daarin wordt uitgelegd waarom het aantal kwallen per dag en per strand sterk kan verschillen. Wie vaker aan zee komt, vindt in Alicante-kust vraagt aandacht voor veilig zwemmen praktische informatie over strandvlaggen, stromingen en de aanwijzingen van reddingsdiensten. Voor lezers rond Villamartin staat daarnaast een uitgebreid overzicht klaar van de stranden van Orihuela Costa, met informatie over zandstranden, baaien, voorzieningen en bereikbaarheid langs dit populaire deel van de zuidelijke Costa Blanca.
Bronnen: Universitat Politècnica de València, Universidad de Alicante, MedusApp, Cadena SER en Alicante Plaza.
